ء«بىلىمدى بولۋ دەگەن – جاڭالىق اشۋعا قابىلەتتى بولۋ» دەپتى ۇلى فيلوسوف ءال-فارابي. بۇگىنگى ۇرپاق زاماناۋي يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى مەڭگەرگەن, تسيفرلىق باعدارلامالاردى قارقىندى دامىتا الۋى كەرەك. كوكشەتاۋداعى ءال-فارابي اتىنداعى ءىت-ليتسەي ەل بولاشاعىنىڭ بەرىك قالىپتاسۋىنا ۇلكەن ۇلەس قوسىپ كەلەدى.
كوز ىلەسپەس جىلدامدىقپەن قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان الەمدىك وركەنيەتكە قۇلاش ۇرعان ەلىمىزدىڭ بولاشاعى ءبىلىم مەن تاربيە الاۋىن جاققان جاس ۇرپاقتىڭ ەنشىسىندە. جاراتىلىستانۋ-ماتەماتيكالىق باعىتتاعى ءبىلىم بەرەتىن ۇلتتىق ءىت-ليتسەيدىڭ باستى ماقساتى – اقپاراتتىق تەحنولوگيا مەن عىلىمي زەرتتەۋلەر ارقىلى تۇلعانى جەكە جانە عىلىمي تەحنيكالىق الەۋەتىن دامىتا وتىرىپ, ءبىلىم بەرۋ نەگىزىندە قالىپتاستىرۋ. وسى ورايدا ليتسەيدە روبوتتەحنيكا, STEM, ينتەللەكتۋم, مەنتالدى اريفمەتيكا باستاۋىش سىنىپتاردان باستاپ جۇرگىزىلەتىندىگىن ايتا كەتەلىك. ءبىر ەرەكشەلىگى, ءاربىر وقۋشىنىڭ وزىندىك باعدارلامالارى كۇردەلى دەڭگەيدەگى پلاتفورمالاردا جاسالىپ وتىر. ءسال تاراتىپ ايتاتىن بولساق, تسيفرلىق تەحنولوگيالار اياسىنداعى Polleverywhere, Learningapps, Wordwall, ThingLink Google قوسىمشالارى قامتىلعان. ليتسەيدىڭ تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى جاراتىلىستانۋ-ماتەماتيكا باعىتىندا وقۋشىلاردىڭ تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى قولدانۋ ارقىلى ءبىلىم ساپاسىن كوتەرۋ جانە ءىت-ماماندىعىن تاڭداۋعا اداستىرماس باعىت-باعدار بەرۋ. مىنە, سوندىقتان دا اتالعان وقۋ ورنىندا روبوتتەحنيكا, STEM قوسىمشا ساباقتارىندا ءارتۇرلى lego mindstorms ev3, Lego WeDo 2, fischertechnik, arduino, Robotis STEM ءتارىزدى قۇراستىرۋ جيىنتىقتارى قولدانىلادى.
«مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ وتىرىسىندا «جالپى, ءبارىمىز بىلىمگە دەگەن كوزقاراسىمىزدى وزگەرتۋىمىز كەرەك. گۋمانيتارلىق ماماندىقتارعا قۇمارلىقتىڭ زامانى ءوتتى, تەحنيكالىق ماماندىقتارعا باسىمدىق بەرۋ كەرەك. ءبىز ينجەنەرلەر مەن ونەركاسىپشىلەردىڭ جاڭا بۋىنىن تاربيەلەۋىمىز كەرەك», دەگەن بولاتىن, – دەيدى ءال-فارابي اتىنداعى IT-ليتسەي ديرەكتورى ايگەرىم قوشانوۆا. – وتە ورىندى پىكىر. بۇل – زامان تالابى. ليتسەي تۇلەكتەرى ءىت مەن ينجەنەر ماماندىقتارى بويىنشا جوعارى وقۋ ورىندارىنا ءتۇسىپ, كاسىبي قۇزىرەتتىلىك باعىتتارىن جەتىلدىرۋدە. دەمەك بولاشاقتىڭ بەرىك باسپالداعى وسىنداي ءبىلىم وشاقتارىندا جاسالادى دەپ ايتساق, ەش ارتىقتىعى جوق.
ءسوز اراسىندا STEM قوسىمشا ساباقتارى تۋرالى دا ايتا كەتەلىك. وقۋشىلار ساباق بارىسىندا جوبانى عىلىمي تۇرعىدان جان-جاقتى, تۇبەگەيلى زەرتتەيدى, ءارتۇرلى باعدارلاما جاسايدى. تەرەڭدەتىلگەن ساراپتاما ازىرلەپ, دايىن ءونىم ۇسىنۋعا قابىلەتتى. قاشىقتان وقىتۋ كەزىندە وقۋ ءۇردىسى بىرنەشە ءبىلىم رەسۋرستارى Zoom, Google سlassroom, Bilimland, Daryn online, Google Meet پلاتفورمالارىندا ۇيىمداستىرىلىپتى. وقۋ ورنىندا ەرەكشە اتاپ وتەتىن پلاتفورما – Tinkercad. مۇندا ۆيرتۋالدى جوبالار جاسالادى. ءتىپتى ولاردىڭ 3D مودەلىن دە جاساۋعا بولادى. تيىمدىلىگى دە وراسان. ايتالىق, قاشىقتان وقىتۋ نەمەسە قۇرال-جابدىقتاردىڭ جەتىسپەۋشىلىگىن تولايىم قاناعاتتاندىرا الادى ءارى جاسالعان جۇمىستىڭ ۆيرتۋالدى ناتيجەسىن كورۋگە, باعاسىن بەرۋگە دە بولادى. مۇعالىم پلاتفورمادا وقۋشىلاردىڭ جىلت ەتكەن جاڭالىعىن, العا ۇمتىلعان جەتىستىگىن قالت جىبەرمەي كورە الادى. ايتپاقشى, ليتسەي وقۋشىلارى STEM باعىتىنا نەگىزدەلگەن «Volt STEM», ء«ىت championship», AkmolaPower, «WRO» الەمدىك روبوتتەحنيكا وليمپياداسى مەن رەسپۋبليكالىق Robobalapan 6+, Kazrobotics سايىستارىنىڭ جۇلدەگەرلەرى اتانىپتى.
«ولاردىڭ اراسىنان جاقسى ءبىلىم دەڭگەيىن كورسەتكەن ساكەن داۋرەنبەك, باحتيار مەتاەۆ, ماجكەن اسسادۋلاح, اسىلحان قوشانوۆ, ارمان ماقىشەۆ, باۋىرجان دارحان ءتارىزدى وقۋشىلاردى بولە-جارا اتاي كەتۋگە بولادى», دەيدى ايگەرىم بولاتقىزى.
ەندىگى ءبىر ماسەلە – وقۋ ۇدەرىسىندە اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى يگەرۋدەگى اعىلشىن ءتىلىنىڭ ءرولى. ءىت-سالاسىندا ىستەيتىن ماماندار ءۇشىن اعىلشىن ءتىلىن جاقسى ءبىلۋ – زامان تالابى. شىنتۋايتىندا, الەمدەگى جاھاندىق وزگەرىستەر كومپيۋتەرلەردى ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا پايدالانۋعا سەبەپ بولدى. بۇگىنگى تاڭدا بۇل تاراپتاعى جەتىستىكتى ستاتيستيكا تالداپ, سارالاپ, قولمەن قويعانداي كورسەتىپ وتىر. سول دەرەكتەرگە جۇگىنسەك, ءار جىل سايىن اقپارات كولەمى الدەنەشە ەسە وسەدى ەكەن. ءبىلىم نەگىزى دە جىل سايىن جاڭارىپ, جاڭعىرۋدا. ەندىگى جەردە جاس تولقىندى زامان تالابىنا ساي بىلىممەن قامتاماسىز ەتۋ ءبىلىم سالاسىنىڭ الدىندا تۇرعان كۇردەلى مىندەت ەكەندىگى داۋسىز. سوڭعى جىلدارى, اسىرەسە تورتكۇل دۇنيەنى جامان تۇماۋ جايلاعان كەزدە قاشىقتان وقىتۋ كۇردەلى ماسەلەگە اينالدى. مىنە, وسى ۋاقىتتا كومپيۋتەر ءتىلىن مەڭگەرۋدىڭ تالابى وسە ءتۇستى. ال بۇل تاراپتاعى ءبىلىم-بىلىك, جاسىراتىنى جوق, اعىلشىن ءتىلى ارقىلى جاس ۇرپاقتىڭ سۇيەگىنە سىڭىرىلەدى. كەيىنگى ۋاقىتتا ۆيرتۋالدى مەكتەپ ۇعىمى وزەكتى بولا باستادى. دۇنيەجۇزىلىك عالامدىق جەلىدەگى سايتتاردىڭ 57 پايىزعا جۋىعى اعىلشىن تىلىندە. حات-حاباردىڭ 75 پايىزى, تەلەراديو باعدارلامالارىنىڭ 60 پايىزى, باسپا باسىلىمدارىنىڭ 50 پايىزى اعىلشىن تىلىندە جازىلىپ, تاراتىلادى. مىنە, وسىعان بايلانىستى اعىلشىن ءتىلى قازىر ادام ءومىرىنىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالىپ كەلەدى.
ءبىلىم وشاعىندا اعىلشىن ءتىلىن ۇيرەتۋ وڭ جولعا قويىلعان. بۇل ءىستىڭ ءبىر ارتىقشىلىعى, كەز كەلگەن ۋنيۆەرسيتەت تە ءبىلىم الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سوندىقتان دا ءىت-ليتسەي 5-6 سىنىپ وقۋشىلارى ءۇشىن English Literature ۇيىرمەسىن قۇرىپ وتىر. بۇل ۇيىرمەنىڭ باستى ماقساتى – شەتەل ادەبيەتى ارقىلى ليتسەي وقۋشىلارىنىڭ وقۋ ساۋاتتىلىعىن قالىپتاستىرۋ, دۇنيەتانىمىن كەڭەيتۋ, كوپدەڭگەيلى ادىستەرمەن كوممۋنيكاتيۆتى قۇزىرەتتىلىكتى دامىتۋ. وقۋشىلاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرىپ, اعىلشىن ءتىلىن ءارتۇرلى باعىتتا, ونىڭ ىشىندە ءىت-تەحنولوگيالاردا جانە قازىرگى ۋاقىتتا اسا ماڭىزدى ءرول اتقاراتىن جالپىعا قولجەتىمدى اعىلشىن ءتىلدى پلاتفورمالاردان اقپارات الۋعا قولجەتىمدى ەتۋ. ماتەماتيكا جانە ەڭبەك ءپانىنىڭ مۇعالىمدەرىنە دە اعىلشىن ءتىلىن ۇيرەنۋ ارقىلى جاڭا تەحنولوگيالاردى, ارقيلى ءتاسىلدى, ءتيىمدى ادىستەردى, مازمۇندى باعدارلامالاردى مەڭگەرۋ داعدىسىن مىندەت ەتىپ قويعان. وسىعان بايلانىستى وقۋ ورنىندا 2020 جىلدان باستاپ پەداگوگيكالىق كادرلارعا ارنالعان Level up English كۋرسى قۇرىلىپتى. ونىڭ ماقساتى – اعىلشىنشا ءتىل سىندىرۋ, سويلەۋ جانە تىڭداۋ داعدىلارىن جەتىلدىرۋ. بۇل كۋرسقا 13 مۇعالىم قاتىسىپ, ءبىر جىل ىشىندە 25-كە جۋىق ساباق وتكىزگەن. جىل سوڭىندا ءبىلىم دەڭگەيىن انىقتايتىن تەستىدەن ءوتىپ, سەرتيفيكاتتارعا يە بولعان.
ءبىر ايتا كەتەرلىگى, ءىت-يندۋستريا وتە قارقىندى دامىپ كەلەدى. جىلدام جۇيتكىگەن كوشتىڭ العان اقپاراتى دا كۇن وتە كەلە ەسكىرمەك. ەسكىرگەن سوڭ, ارينە, ماعىناسىن جوعالتادى. ليتسەي وقۋشىلارى زامان اعىسىمەن بىرگە ءجۇزىپ, زاماناۋي تەحنولوگيالاردى مۇقيات زەرتتەپ جاتىر. جاراتىلىستانۋ-ماتەماتيكالىق تسيكل مۇعالىمدەرى STEM ءبىلىم بەرۋ كۋرستارىن ۇيىمداستىرۋدا. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, باعدارلامالىق ءبولىمدى مەڭگەرۋ ءۇشىن اعىلشىن ءتىلىن ءبىلۋ قاجەت. سوندىقتان ليتسەي مۇعالىمدەرى تەك تەوريالىق ءبىلىمدى عانا ەمەس, ءىس جۇزىندە قولدانۋدى دا ۇشتاستىرا ۇيرەتەدى. ءسال عانا تاراتىپ ايتاتىن بولساق, ولار جوبالاردىڭ اقپاراتتىق بولىگىن جاساپ بولعان سوڭ باعدارلامالىق كودىن جازىپ, قورعاۋعا كىرىسەدى.
ليتسەيدە 1-11 سىنىپتار ارالىعىندا روبوتتەحنيكا بويىنشا فاكۋلتاتيۆتەر ەنگىزىلگەن. وقۋشىلار ءوز بىلىمدەرىنىڭ ناتيجەسىندە قىزعىلىقتى جوبالار جاساپ, ءتۇرلى بايقاۋعا قاتىسادى. ءبىلىم دەڭگەيى وسىلاي تارازى باسىنا تارتىلعاندا انىقتالماق. ءبىر جاقسىسى, ءبىلىم ورداسىنىڭ وقۋشىلارى اعىلشىن تىلىندە ەش قيىندىقسىز وقي الادى. وسى وقۋ جىلىنان باستاپ وڭتۇستىك كورەيامەن ىنتىماقتاستىق ورناتا باستادى. سەبەبى بۇل ەل – اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى, اسىرەسە جاساندى ينتەللەكتىنى دامىتۋعا الەمدەگى جەتەكشى ەلدەردىڭ ءبىرى. وتكەن جىلى ليتسەيدىڭ 13 وقۋشىسى اعىلشىن ءتىلىن ۇيرەنۋ ماقساتىندا وڭتۇستىك كورەيانىڭ جازعى لينگۆيستيكالىق لاگەرىندە دەمالىپ قايتتى. وقۋشىلار ءىت-تەحنولوگيالاردى, روبوتتەحنيكا سالاسىنداعى ءبىلىمدى دامىتۋدى, ءوزارا تاجىريبە الماسۋدى كوزدەپ وتىر.
كوكشەتاۋ