ورفاندىق ناۋقاستارعا العاشقى وپەراتسيا جاسالدى

بىرلەسكەن تاجىريبەنىڭ ناتيجەسى

تاياۋ كۇندەرى ەلىمىزدە تۇڭعىش رەت بالالاردىڭ ەڭ بولماسا قالىپتى ءومىر سۇرۋىنە مۇمكىندىك بەرەتىن وپەراتسيالار ىسكە استى. وسىلايشا, الماتى قالاسىندا بۋللەزدى ەپيدەرموليزدىڭ ديستروفيالىق تۇرىنە شالدىققان ەكى بالاعا سينداكتيليانى جويۋدىڭ بىرەگەي وپەراتسياسى جاسالىپ, بىرىككەن قولدىڭ ساۋساقتارى اجىراتىلدى.

«كوبەلەك بالالارعا» ارنالعان وپەرا­تسيالار ءساتتى ءوتتى دەسەك بولادى. بىر­اق بىرنەشە اپتادان كەيىن مامان­دار ترانس­پلانتاتسيالانعان تەرىنىڭ تامىر­لانعانىن, اعزامەن بىتىسكەنىن كورگەندە عانا ونىڭ ناتيجەسىن تولىق باعالاۋعا بولاتىنىن ايتادى.

«شىندىعىندا ءبىزدى تولقىتقان جاۋاپتى بۇل كۇندى تاريحي كۇن دەپ ايتار ەدىم», دەپ باستادى اڭگىمەسىن س.اس­فەندياروۆ اتىنداعى قازاق ۇلت­تىق مەديتسينالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «اق­ساي» كلينيكاسىنىڭ ورتوپەديالىق بولىم­شەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى يسامدۋن حاراموۆ.

بۋللەزدى ەپيدەرموليز – بۇل گەنەتي­كالىق اۋرۋ, جۇقپالى ەمەس جانە باس­قالارعا ەشقانداي قاۋىپ توندىرمەيدى, سيرەك كەزدەسەتىن مۋتاتسيا ناتيجەسىندە انىقتالادى. تەرى قاباتتارىنداعى اقۋىز­داردى كودتايتىن وننان اسا گەن تۇراقتى وزگەرىستەرگە ۇشىرايدى. بۇل كەسەلمەن تۋعان بالالارعا كەز كەلگەن شالت قيمىل­دىڭ ءوزى قيىندىق تۋعىزادى, تەرىگە ابايسىز ءتيىپ كەتسە, ول ۇزاق ۋاقىت بويى ەم­دەلەتىن جاراعا اينالۋى مۇمكىن. قانمەن بەرىلەتىن بۇل كەسەلدى تولىق ەمدەۋ ءالى مۇم­كىن ەمەس. بىراق دۇرىس كۇتىم جا­ساپ, تە­رىنى ۇنەمى زارارسىزداندىرىپ, ار­نايى تاڭ­عىش­تارمەن دەرتتى جەڭىلدەتۋگە بولادى.

بۇل اۋرۋدىڭ اۋىر اسقىنۋلارىنىڭ ءبىر ءتۇرى – پسەۆدوسينداكتەليا جانە اياق-قول مەن باسقا بۋىنداردىڭ كونتراكتۋراسى, ياعني شىرىشتانا كەلە جابىسىپ قالۋدان كورىنەدى. بىرىككەن ساۋساقتاردى تەك حيرۋرگيالىق جولمەن عانا اجىراتۋعا بولادى. وسى ۋاقىتقا دەيىن ءبىزدىڭ پاتسيەنت­تەرگە شەتەلدەردە وتا جاسالىپ كەلسە, ەندى حي­رۋرگيالىق وپەراتسيانىڭ وسىناۋ ءادىسى الماتى قالاسىنداعى «اقساي» ۋني­ۆەرسيتەتتىك كلينيكاسىنا ەنگىزىلىپ جاتىر.

بۇعان دەيىن بۋللەزدى ەپيدەرموليزبەن اۋىراتىن, قازاقستاننان بارعان بالاعا رەسەيدە وپەراتسيا جاسالعان ەكەن. كىشكەنتاي ناۋقاستىڭ قولدارى وپەراتسيا­دان بىرنەشە ايدان كەيىن سۋرەت سالۋعا يكەمدەلگەن. كورشى مەملەكەتتە مۇنداي پاتولوگياسى بار بالالارعا كەيىنگى 5 جىل بويى وپەراتسيا جاسالىپ كەلەدى. ەندى مىنە, «اقساي» بالالار كلينيكاسىنىڭ دارىگەرى يسامدۋن حاراموۆتىڭ كۇش-جىگە­رىمەن رەسەيلىك ماماندار ءبىزدىڭ ەلى­مىزدە تاجىريبە الماسۋمەن قاتار, قول ساۋ­ساق­تارىن اجىراتۋ ۇدەرىسىنەن دەمون­سترا­تسيالىق شەبەرلىك ءدارىسىن وتكىزدى.

«دۇنيە ەسىگىن اشقاننان وسى دەرتكە دۋشار بولعان بالالار الماتى وبلىسىنان كەلدى. ولار بىزدە جانە قازاق دەرماتولوگيا جانە ينفەكتسيالىق اۋرۋلار عىلىمي ورتالىعىندا قارالادى. ءوسىپ كەلە جاتقان كوپىرشىك جارالار اشىلىپ, سونىڭ سالدارىنان ساۋساقتار بىرىگىپ كەتەدى. بۇل – وتە كۇردەلى وپەراتسيا. ءبىز ءبىر بالانى ماسكەۋگە دە اپاردىق, بىراق ونىڭ سول كەزدەگى جاعدايى قيىن بولعانى سونشالىقتى, دەنەسىندە ۇستايتىن ساۋ جەرى جوق بولاتىن. وكىنىشكە قاراي, ارىپ­تەستەرىمىز وعان وپەراتسيا جاساۋدان باس تارتتى. بىراق قازىرگى تاڭدا سانكت-پەتەربۋرگتەگى ارىپتەستەرىمىز كەڭەس بەرۋگە دايىن. ال بۇل جولى ەكى ب­الاعا دا ناقتى وپەراتسيا جاسالدى. قۇداي­عا شۇكىر, ۇلكەن بالانىڭ بىلەگىندە ساۋ تەرىسى بار ەكەن. جاعدايى اۋىر كىشى بالاعا ءبىز تىزەسىنىڭ تەرىسىن الدىق. ياعني زاقىمدانباعان جەرلەردىڭ تەرىسىن الۋىمىز كەرەك», دەيدى ي.حاراموۆ.

بۇل وپەراتسيانىڭ قيىندىعى – بۋل­لەزدى ەپيدەرموليز دياگنوزىنىڭ ەرەكشە­لىكتەرىندە. ول ءتىپتى جەڭىل جاراقاتتارمەن (ۇيكەلىس, قىسىم, قاتتى تاماق نەمەسە ءتىپتى وزدىگىنەن) تەرىدە جانە شىرىشتى قاباتتاردا كوپىرشىكتەر پايدا بولۋىمەن سيپاتتالادى. بۇل بالالاردى «كو­بەلەكتەر» دەپ اتايتىنى بەكەر ەمەس. سوندىقتان وپەراتسيا كەزىندە تەك قانا بىرەگەي, جوعارى تەحنولوگيالىق ارناۋلى تاڭۋ قۇرالدارى مەن پلاستيكالىق شينالاردى قولدانۋ قاجەت. تاعى ءبىر بىرەگەيلىگى – ناركوز بەرۋ, ويتكەنى اۋىز قۋىسىنىڭ شىرىشتى قابىعىندا كوپىرشىكتەر جوعارعى تىنىس جولدارىندا دا پايدا بولۋى مۇمكىن.

وسى وپەراتسياعا ىلىككەن پاتسيەنتتەردىڭ ءبىرى ەسەنتاي 9 جاستا, ۇيدەن وقيدى. بۋللەزدى ەپيدەرموليز دياگنوزى دۇنيە ەسى­گىن اشقانىنا ءبىر ايدان تولعاندا قو­يىلىپ, ساۋساقتارى ءبىر جاسقا تولعانشا بى­رىگىپ قالعان. بالانىڭ قولدارى كوبە­لەكتىڭ قاناتى سياقتى جابىسىپ قالسا, بيىلعى 23 اقپان كۇنى اجىراتىپ, قالپىنا كەلتىردى. ەسەنتاي بۇعان دەيىن ءتىپتى جا­راقات الۋدان قورقىپ, كوپ سويلەمەۋگە تى­رىسادى ەكەن. ويتكەنى «كوبەلەك بالا­لارعا» ك ۇلىمسىرەۋدىڭ ءوزى قيىن, اۋرۋىن اسقىندىرادى, ەزۋ تارتقان كەزدە ەرنى جارىلىپ, اشىق جاراعا اينالۋى عاجاپ ەمەس.

«ەسەنتاي وتە اقىلدى, نوۋتبۋكتا وتىرادى, سمارتفونمەن وينايدى, ادەبيەتتى جاقسى كورەدى, بيىلدان باستاپ ينفورماتيكانى وقي باستادى. سويلەي الادى, ءبارىن ءوزى جا­ساۋعا تىرىسادى. وپەراتسيانىڭ ءساتتى وت­كەنىنە ۇمىتتەنەمىز», دەيدى باقىتگۇل ءابدىل.

مامانداردىڭ ايتۋىنشا, كورشى پالاتادا جاتقان 6 جاستاعى بەكنۇردىڭ احۋالى اناعۇرلىم اۋىر بولعان. قولدارى مەن اياقتارى ۇنەمى داكەمەن تاڭۋلى. مۇنداي بالالارعا انەستەزيا جاساۋدىڭ ءوزى قيىن. اۋىز قۋىسى تولىق اشىلماعاندىقتان, وكپە ين­تۋباتسياسىن جۇرگىزۋدە دە قيىن­دىق تۋىنداعان.

«وپەراتسيا كەزىندە بالا دۇرىس دەم الۋى ءۇشىن ارنايى ەندوسكوپيالىق اپپارات قوسىلادى. ءارى قاراي ءبىز جاناساتىن تەرىنىڭ بارلىق بولىگى ارنايى تاڭعىشپەن جابىلادى. قول حيرۋرگياسى وپەراتسيانىڭ قانسىز اياق-قولدا جاسالاتىندىقتان, يىققا ارنايى پنەۆماتيكالىق تۋرنيكەت قويىلادى, ول ۇرلەنەدى, ارتەريانى قىسادى, سودان كەيىن قان كەتۋدەن قورىقپاي وپەراتسيا جاسايمىز. بۇل تۋرنيكەتتىڭ استىندا ارنايى تاڭعىش قاجەت. ءارى قاراي ءبىز ساۋساقتاردى بىرىكتىرىپ تۇرعان «كوكوندى» ءبولىپ, ولاردى بىرتىندەپ كەڭەيتە باستايمىز», دەدى وپەراتسيا ءادىسى تۋرالى سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىنداعى ن.ي.پيروگوۆ اتىنداعى جوعارى مەديتسينالىق تەحنولوگيالار كلينيكاسىنىڭ تراۆماتولوگيا-ورتوپەديا ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ۆلاديمير زاۆارۋحين.

حيرۋرگتەر بالالاردىڭ ساۋساقتارىن اجىراتقاننان كەيىن, وپەراتسيانىڭ ەڭ قيىن كەزەڭى تەرىنى ترانسپلانتاتسيالاۋ باستالادى. بۇل ۇدەرىس ءىس جۇزىندە زەرگەرلىك مۇقياتتىلىقتى تالاپ ەتەدى. تەرى جامىلعىلارى قاباتتارعا ءبولىنىپ, ءار ساۋساققا بىرتىندەپ جابىلادى. وپەراتسيا شامامەن 2,5 ساعاتقا سوزىلادى. بۇل جولى وپەراتسيا تەك ءبىر قولعا جاسالدى. التى ايدان كەيىن ءدال وسىنداي پروتسەدۋرا ەكىنشى قولعا جاسالادى, تاعى التى ايدان كەيىن اياقتارعا جاسالادى.

وسىلايشا, تمككك شەڭبەرىندە «س.اسفەندياروۆ اتىنداعى قازاق ۇلت­تىق مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتى» كەاق ۋنيۆەرسيتەتتىك كلينيكاسىندا وتاندىق حيرۋرگ ي.حاراموۆ العاشقى وپەراتسيانى اتقاردى. وپەراتسياعا ن.ي.پيروگوۆ اتىنداعى جوعارى مەديتسينالىق تەحنولوگيالار كلينيكاسىنان شاقىرىلعان ماماندار قاتىسىپ, ولاردىڭ ساپارىن «كوبەلەك بالالار» قايىرىمدىلىق قورى ۇيىمداستىردى.

جوعارىدا اتاپ وتكەندەي, بۋللەزدى ەپيدەرموليزدىڭ تۇرلەرى ءاربىر 70 مىڭ ادامنىڭ بىرەۋىندە كەزدەسسە, جاڭا تۋعان 125 مىڭ نارەستەنىڭ بىرەۋىنەن تابىلادى. ءبىزدىڭ ەلىمىزدە بۋللەزدى ەپيدەرموليزدىڭ ءار تۇرىنە شالدىققان 108 پاتسيەنت تىر­كەلگەن. ونىڭ 63-ءى – 18 جاسقا دەيىنگى بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, وسىنداي وپەراتسياعا ىلىككەن جوعارىداعى ەكى بالادان باسقا تاعى 5 بالاعا وپەراتسيا جاساۋعا بولادى.

قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە ورفاندىق اۋرۋ­ى بارلار ارنايى تاڭعىش داكەلەرمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. دارىگەرلەردىڭ ايتۋىنشا, «كوبەلەك بالالاردىڭ» تەرىسى عانا ەمەس, ىشكى اعزالارى دا ءالسىز, شىرىشتانىپ تۇراتىندىقتان, كوپ جاعدايدا ءتىس دارىگەرلەرى ولاردى ەمدەۋگە جۇرەكسىنەدى.

ورفاندىق اۋرۋلاردىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى

وقيعاعا ورايلاس, سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋ­لار كۇنى اياسىندا الماتىدا ورفان­دىق اۋرۋ­لارمەن اۋىراتىن ناۋقاستارعا كو­مەك كورسەتۋ قاۋىمداستىعى مەن پە­دياتريا جانە بالالار حيرۋرگياسى عىلى­مي ورتالىعىنىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن «ورفاندىق اۋرۋلاردى دياگنوستيكالاۋ مەن ەمدەۋدىڭ زاماناۋي تاسىلدەرى» اتتى ونلاين-فورۋم وتكەنىن ايتا كەتۋ قاجەت.

فورۋمعا ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماعى مەن شەتەلدىڭ بىلىكتى ماماندارى, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەن «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق قورى­نىڭ وكىلدەرى, سيرەك اۋرۋلار جونىندەگى ۇيلەستىرۋشىلەر, عىلىمي-زەرتتەۋ ينستي­تۋت­تارىنىڭ جەتەكشى ماماندارى مەن مە­دي­تسينالىق جوو پروفەسسورلارى قا­تىستى.

دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ۆياچەسلاۆ دۋدنيك ورفاندىق اۋرۋلارمەن اۋىراتىن ناۋقاس بالالارعا مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا با­عىتتالعان بىرقاتار ماڭىزدى باستامانى اتاپ ءوتتى.

«پەدياتريا جانە بالالار حيرۋرگياسى عىلىمي ورتالىعى 2017 جىلى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترىنىڭ بۇيرىعىمەن سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋلاردى ۇيلەستىرۋ ورتا­لىعىنا اينالدى. ورتالىقتا بارلىق ونكولوگيالىق جانە گەماتولوگيالىق اۋرۋ­لار, مۋكوۆيستسيدوز, گوشە اۋرۋى, قان ۇيۋ كەسەلدەرى, بىرىنشىلىك يممۋنتاپشىلىعى, مۋكوپوليساحاريدوز سياقتى سيرەك كەز­دەسەتىن اۋرۋلارى بار ناۋقاستاردى دياگ­نوستيكالاۋ, ەمدەۋ, ديناميكالىق باقىلاۋ جۇرگىزىلەدى. ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماعىندا رەسپۋبليكالىق ۇيلەستىرۋشى بار. 2017 جىلى پەدياتريا ورتالىعىندا قوعامدىق كەڭەس قۇرىلىپ, ونىڭ قۇرامىنا قوعامدىق جانە پاتسيەنتتىك ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى كىردى. وسى قورداعى جۇمىس بارلىق ۇيىم وكىلدەرىن قاۋىمداستىققا بىرىكتىرۋگە سەبەپ بولدى. 2022 جىلدان باستاپ پەدياتريا ورتالىعى «قازاقستان حالقىنا» قورىمەن بىرلەسىپ سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋلارعا شالدىققان بالالارعا ءتيىمدى, قىمبات دارىلەرمەن قامتاماسىز ەتۋدە بىرلەسكەن جۇمىسىن باستادى», دەيدى پەدياتريا جانە بالالار حيرۋرگياسى عىلىمي ورتالىعىنىڭ باسقارما توراعاسى اباي قۇسايىنوۆ.

بۇگىنگى تاڭدا سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋ­لاردىڭ 7 مىڭنان اسا ءتۇرى بەلگىلى جانە ورفاندىق اۋرۋلاردىڭ رەسمي تىزىمىندە 66 نوزولوگيا بار. ءاربىر ەل ورفاندىق اۋرۋعا قاتىستى ءوز ولشەمدەرىن انىقتاپ, ءاربىر مەملەكەت سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋلارعا شالدىققان ناۋقاستارعا مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ جولى مەن كۇتىم كورسەتۋدىڭ وزىندىك ءادىسىن تاڭداي الادى.

بۇكىل الەمدە قوعامدىق قورلار مەن پاتسيەنتتىك ۇيىمدار ورفانەتيكا سالاسىن دامىتۋدىڭ نەگىزگى قوزعاۋشى كۇشى جانە باستاماشىسى بولىپ وتىرعاندىقتان, بۇل فورۋم دا ورفاندىق اۋرۋلارمەن اۋى­راتىن ناۋقاستارعا كومەك كورسەتۋ قاۋىم­­داستىعىنىڭ باستاماسىمەن ۇيىم­داستىرىلدى.

ەكى كۇنگە جالعاسقان فورۋمدا ورفان­دىق اۋرۋلاردىڭ ءارتۇرلى ماسەلە بويىن­شا 29 بايانداما تىڭدالدى. فورۋمعا قاتىسۋشىلارعا سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋ­لارى بار بالالارعا مەديتسينالىق كو­مەك كورسەتۋدى ۇيىمداستىرۋ, سون­داي-اق دياگنوستيكا ماسەلەلەرى مەن با­عىت­تارى, يننوۆاتسيالىق تەراپيانىڭ قاعي­داتتارى مەن ادىستەرى, سيرەك اۋرۋ­لارعا شالدىققان بالالاردى وڭال­تۋ تۋرالى اقپاراتتار بەرىلدى. سونداي-اق باس­قوسۋدا كەيبىر اۋرۋلاردىڭ گەنەتيكالىق دياگ­نوستيكاسىنىڭ كەلەشەگى مەن كو­كەيكەستى ماسەلەلەرى تالقىلاندى.

الماتى