ۇلتتىق بانك «Open API» جانە «Open Banking» تەحنولوگيالارىن دامىتۋدىڭ 2023-2025 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسىن جاريالادى. ۇب بۇل تۇجىرىمدامانى باسەكەلەستىكتى قورعاۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ (بقدا) قاتىسۋىمەن قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىمەن (قنردا) بىرلەسىپ ازىرلەگەن. تۇجىرىمدامانىڭ ماقساتى – اشىق بانكينگتى دامىتۋ جانە اشىق بانكتىك ينتەرفەيستەردى ەنگىزۋ بويىنشا قارجىلىق ينفراقۇرىلىم مەن زاڭنامالىق ورتانى دامىتۋ توڭىرەگىندە ناقتى قادامدار مەن شارالاردى ۇسىنۋ.
ازىرلەۋشىلەردىڭ ايتۋىنشا, وسى باستامانىڭ ارقاسىندا كەلەشەكتە قارجى جانە تولەم نارىعىنىڭ قاتىسۋشىلارى ءوز تۇتىنۋشىلارىنا جەكە دەرەكتەردى باسقارۋدىڭ جاڭا, قاۋىپسىز نۇسقاسىن ۇسىنا الادى. جوبا اياسىندا بىرنەشە تولەم قىزمەتىن جەتكىزۋشىنىڭ سەرۆيسى مەن قوسىمشالارى ءبىر ينتەرفەيستە بىرىگەدى. سونىڭ ناتيجەسىندە قارجى جانە تولەم قىزمەتىنە قولجەتكىزۋ مۇمكىندىگى ارتادى. ەڭ باستىسى بانك سەكتورىنداعى تسيفرلى الاياقتىق پەن ۇرلىق تاۋەكەلى تومەندەيدى. قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ ترانزاكتسيا جۇرگىزۋگە كەتكەن جانە اكىمشىلىك شىعىندارى ازايادى.
«اشىق بانكينگ نارىق قاتىسۋشىلارىنا ءتۇرلى يننوۆاتسيالىق تولەم جانە قارجى سەرۆيستەرىن قۇرۋعا جول اشادى, ولاردىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرادى. وپەراتسيا جۇرگىزۋدەگى ۋاقىت شىعىندارىن ازايتادى, سول سياقتى باسەكەنى دە كۇشەيتەدى», دەلىنگەن ۇلتتىق بانك حابارلاماسىندا.
ۇلتتىق بانك توراعاسى عالىمجان ءپىرماتوۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل جۇمىستا تۇتىنۋشىنىڭ مۇددەسىنە ايرىقشا باسىمدىق بەرىلەدى. نارىق بيلىگى تۇتىنۋشىنىڭ قولىندا بولۋى كەرەك, سوندا عانا كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ ساپاسى مەن قۇنىنا باسەكە ورنايدى. وسى پرينتسيپتەردىڭ ءبارى «Open Banking» تۇجىرىمداماسىمەن تىعىز بايلانىستى. ونىڭ ءمانىسى سوندا – كليەنتكە ءوزىنىڭ جەكە دەرەكتەرىن ءتۇرلى قارجى ينستيتۋتتارى اراسىندا قاۋىپسىز ءارى ءتيىمدى بەرە الۋىنا جاعداي جاساۋ.
ۇلتتىق بانك وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا, اشىق بانكينگ تۇجىرىمداماسى كليەنتتىڭ شوتى, ونىڭ تولەم تاريحى جانە اۋدارىمدارى تۋرالى ءداستۇرلى تۇردە بانكتەر جينايتىن جانە ساقتايتىن تەحنولوگيالىق اقپارات الماسۋدى جۇزەگە اسىراتىن «اشىق» «API»-ءدى (اشىق باعدارلامالاۋ ينتەرفەيسىنە نەگىزدەلگەن دەرەكتەرمەن قاۋىپسىز الماسۋ پلاتفورماسى) قولدانۋعا نەگىزدەلگەن.
جوبا ازىرلەۋشىلەرىنىڭ ايتۋىنشا, كۇن ساناپ ارتىپ كەلە جاتقان سۇرانىس پەن تۇتىنۋشى مۇددەسى, اقپاراتتىق تەحنولوگيالار مەن يننوۆاتسيالاردىڭ كەڭىنەن دامۋى, دەرەكتەردىڭ اشىقتىعى مەن قۇندىلىعىن ارتتىرۋ جوسپارى قارجى سالاسىنداعى تىڭ ستراتەگيانى قاجەت ەتە باستاعان بولاتىن. ونىڭ ۇستىنە پاندەميا تۋدىرعان تاۋەكەلدەر ونلاين قىزمەتكە دەگەن سۇرانىستى ەسەلەپ ارتتىرىپ جىبەردى. قازىر تۇتاس بىرنەشە سالا – ءوندىرىس, لوگيستيكا, سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتۋ, ءبىلىم, مەديتسينا بارلىعىندا ءتيىمدى تسيفرلى شەشىمدەر قاجەتتىلىگى تۋىپ تۇر. ۇلتتىق بانك زەرتتەۋىندە نارىقتا تسيفرلى مۇمكىندىكتەردى بەيىمدەۋ پروتسەسىنىڭ اسەرلى ناتيجەلەرگە باستاعانى, كليەنتتەرمەن ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ ىڭعايلى ارنالارى قۇرىلعانى, جاڭا بيزنەس مودەلدەر ازىرلەنىپ, ۇسىنىلاتىن قىزمەتتەر مەن ونىمدەردىڭ تىزبەسى ۇلعايعانى اتاپ وتىلگەن.
تسيفرلى بانك بۇكىل الەمدە ترەندكە اينالدى. «Accenture» كونسالتينگتىك كومپانياسى مەن «N26» نەمىس نەوبانكىنىڭ «Global Digital Banking Index 2021» زەرتتەۋىنە سايكەس ساۋالناماعا قاتىسقان 28 ەلدەگى تسيفرلى بانكتىك شوتى بار تۇتىنۋشىلار سانى 450 ميلليون ادامنان اسقان. بۇل كورسەتكىش بويىنشا كوشباسشى ەلدەر – ساۋد ارابياسى, بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى, برازيليا جانە قىتاي. 2018-2020 جىلدار ارالىعىندا تسيفرلى بانك قىزمەتتەرىن ەنگىزۋدىڭ ەڭ ۇلكەن ءوسىمى شۆەيتساريا, برازيليا, يرلانديا, ۇلىبريتانيا جانە فرانتسيادا تىركەلگەن.
قارجى سەكتورىنىڭ تسيفرلى تۇرعىدا دامۋى نارىققا جاڭا ويىنشىلار مەن جاڭا ينۆەستيتسيالاردىڭ كەلۋىنە جول اشىپ بەرەدى. قازىر ينۆەستورلار وزىندىك ستارتاپ-جوباسى بار فينتەح كومپانيالارعا ۇلكەن قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, «Open API» ەنگىزۋ جانە اشىق بانكينگ پلاتفورمالارىن قۇرۋ ءۇردىسى قارجى ۇيىمدارىنىڭ مىنەز-ق ۇلىق مودەلىن تۇبەگەيلى وزگەرتەدى, بۇل ءداستۇرلى تاسىلدەردى, تەحنولوگيالاردى جانە كونسەرۆاتيۆتى قارجىلىق مودەلدەردى تسيفرلى تەحنولوگيالىق شەشىمدەردى قولدانا وتىرىپ, اشىق, يننوۆاتسيالىق ستراتەگياعا اۋىستىرۋعا ءماجبۇر ەتەدى.
قازاقستاننىڭ فينتەح-نارىعىن دامىتۋدىڭ نەگىزگى سەگمەنتتەرىنىڭ ىشىندە ونلاين نەسيە بەرۋ, سكورينگ جانە تولەم سەرۆيستەرى جوبالارى كوش باستاپ تۇر. قازىردىڭ وزىندە تەحنولوگيالىق تۇرعىدا ءتاپ-ءتاۋىر دامىعان, ءىرى بانكتەر ەلەكتروندى كوممەرتسيانىڭ ساۋدا الاڭدارىن قۇرىپ, مەملەكەتتىك قىزمەتتەر مەن جەتكىزۋ, تاپسىرىستار, ونلاين-ساتىپ الۋ سەرۆيستەرىنە ءوتىنىم بەرۋدىڭ جاڭا ارنالارىن بىرىكتىرىپ جاتىر. ال ءموبيلدى قوسىمشالاردىڭ كومەگىمەن جول ءجۇرۋ جانە ساياحات, تولەم جۇيەلەرىن وڭتايلاندىرۋدا. بانكتەردىڭ, ماركەتپلەيستەردىڭ, ونلاين-دۇكەندەردىڭ ءموبيلدى قوسىمشالارىنىڭ قارقىندى دامۋى كوبىنە تۇتىنۋشىلاردىڭ جوعارى سۇرانىسىنا نەگىزدەلگەن.
بۇعان «PwC Kazakhstan» كومپانياسى مەن «تسيفرلىق قازاقستان» قاۋىمداستىعى ۇسىنعان تالداۋ ناتيجەلەرى دە دالەل. 2021 جىلدىڭ 12 ايىندا ساتۋدىڭ جالپى كولەمىندەگى ءموبيلدى قۇرىلعى كومەگىمەن جۇزەگە اسىرىلعان ونلاين ساتىپ الۋ ۇلەسى 93 پايىزدى قۇراعان. بولشەك ەلەكتروندى كوممەرتسيانىڭ ماركەتپلەيستەرىنەن ساتۋدىڭ جالپى ۇلەسى 2021 جىلى 8 پايىزدى قۇراپ, ترانزاكتسيالاردىڭ جالپى سانى 37 ملن بىرلىككە جەتكەن. بۇل 2020 جىلمەن سالىستىرعاندا 45 پايىزعا جوعارى. ۇلتتىق بانك دەرەگىنە سۇيەنسەك, سوڭعى 5 جىلدا حالىقتىڭ قولما-قول اقشاسىز ترانزاكتسيالارىنىڭ كولەمى 24 ەسە ءوسىپ, 73 ترلن تەڭگە بولعان. بۇل كورسەتكىشتەر ەلەكتروندى كوممەرتسيا نارىعىنىڭ ايتارلىقتاي العا باسقانىن, تۇتىنۋشىلىق بەلسەندىلىكتىڭ ارتقانىن جانە شىعىنداردى وڭتايلاندىرۋ مەن كوبىرەك قامتۋ ءۇشىن بيزنەستىڭ ونلاين ورتاعا كوشە باستاعانىن كورسەتەدى.
«API» تەحنولوگياسى بۇكىل الەم بويىنشا بانك سالاسىنا ءساتتى بەيىمدەلىپ, جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. 50-دەن استام ەل جانە 10 مىڭنان استام بانك كليەنت مۇددەسىنە نازار اۋدارا وتىرىپ, قارجىلىق قىزمەتتەردى ۇسىنۋدا اشىقتىققا بەلسەندى تۇردە كوشۋدە. ۇلىبريتانيانىڭ «Juniper Research» زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ مالىمەتى بويىنشا بۇكىل الەمدەگى اشىق بانكينگتى پايدالانۋشىلار سانى ءۇش جىلدان از ۋاقىت ىشىندە ەكى ەسە ارتادى: 2019 جىلعى 18 ميلليوننان 40 ميلليوننان استام پايدالانۋشىعا دەيىن. ال 2026 جىلعا قاراي ءۇشىنشى تاراپ پروۆايدەرلەرى ارقىلى تولەمدەر اينالىمى 116 ميلليارد دوللاردان اسادى.
دەگەنمەن ەلدەر اراسىنداعى Open Banking جۇيەسىن ەنگىزۋ جانە دامىتۋ تاسىلدەرى ءار الۋان. بىرىڭعاي رەگلامەنت, ورتاق تالاپ جوق. قازاقستاندا بۇل جۇيەنى دامىتۋ بويىنشا بيىل تۇراقتى جۇمىس توبى قۇرىلىپ, بىرقاتار ينفراقۇرىلىمدىق جانە نورماتيۆتىك شەشىم ازىرلەنەدى دەپ كۇتىلىپ وتىر. پايدالانۋدىڭ ءتۇرلى ستسەناريىن ەگجەي-تەگجەيلى ازىرلەۋ ارقىلى تۇتىنۋشىنىڭ پايداسىن ەسەلەۋگە باسىمدىق بەرىلەدى. تۇجىرىمدامادا كوزدەلگەن بارلىق باستاما 2025 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن جۇزەگە اسىرىلماق.