مۇنايلى جاڭاوزەن قالاسى بۇگىندە 130 مىڭنان استام تۇرعىننىڭ قۇتتى مەكەنى. وڭىردە تەك ءبىر سالا – مۇناي ءوندىرىسى عانا جەتەكشى باسىمدىققا يە بولدى, بىراق قاي سالانىڭ دا جۇمىس اتقارۋ كولەمى مەن سوعان ساي جۇمىسشىلار ورنى شەكتەۋلى ەكەندىگى بەلگىلى. وسىدان كەلىپ, وڭىردە جۇمىسسىزدىق ماسەلەسى شيەلەنىسە ءتۇستى.
سوندىقتان مەملەكەت باسشىسى ن.نازارباەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن جاڭاوزەن قالاسىندا كاسىپكەرلىك سالاسىن دامىتۋ قولعا الىندى. بۇل – تۇرعىنداردى جۇمىسپەن قامتۋعا, ءارى ەل ەكونوميكاسىن ارتتىرۋعا نەگىزدەلگەن ءىس ەدى.
«جاڭاوزەن قالاسىندا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ كەيبىر ماسەلەلەرى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ قاۋلىسىمەن جاڭاوزەن قالاسىندا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ 2012-2014 جىلدارعا ارنالعان ارنايى جوسپارى بەكىتىلدى. اتالعان قاۋلى نەگىزىندە «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى» اق ارقىلى جاڭاوزەن قالاسىندا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ءۇشىن 2,109 ملن.تەڭگە قاراجات ەكىنشى دەڭگەيلى 6 بانككە, اتاپ ايتساق: «حالىق بانكى» اق, «رەسەي جيناق بانكى» اق, «بانكتسەنتركرەديت» اق, «دەلتا بانكى» اق, «ەۋرازيالىق بانكى» اق, «تەمىر بانكى» اق-عا ورنالاستىرىلىپ, قارجىلاندىرىلۋدا.
2012 جىلى جالپى سوماسى 927,4 ملن.تەڭگەنى قۇرايتىن 28 جوبا, 2013 جىلى 722,8 ملن.تەڭگەنى قۇرايتىن 27 جوبا ماقۇلدانىپ, قارجىلاندىرىلدى. بۇل جۇمىس اعىمداعى جىلى جالعاسىپ, وڭىرلىك ۇيلەستىرۋ كەڭەسىنىڭ وتىرىسىندا 6 كاسىپكەرلىك جوبا 287,4 ملن.تەڭگەگە ماقۇلدانىپ, سۋبسيديا جولىمەن قارجىلاندىرىلدى.
اتالعان قاۋلىعا سايكەس, ءتيىستى سالالىق مينيسترلىكتەرمەن, «قازمۇنايگاز» ۇك» اق-مەن ءبىرلىكتە شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋ بويىنشا ارىپتەستىك باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ جوسپارى بەكىتىلدى. وسىعان وراي, سەنىمگەرلىك باسقارۋ نەمەسە مەنشىك قۇقىعى نەگىزىندە داۋىس قۇقىعىن بەرەتىن اكتسيالاردىڭ ەلۋ جانە ودان ارتىق پايىزى تىكەلەي نەمەسە جاناما تۇردە «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى» اق-عا تيەسىلى ۇيىمدارمەن تاۋارلاردى, جۇمىستاردى جانە قىزمەتتەردى ساتىپ الۋدا ءبىرىنشى كەزەكتە جەرگىلىكتى ءونىم وندىرۋشىلەر نازاردا بولىپ, باسىمدىلىق بەرىلۋى ءتيىس. ياعني, جەرگىلىكتى ءونىم ءوندىرۋشى «جانارىس» جشس ارنايى كيىم, «جاڭاوزەن ءسۇت زاۋىتى» جشس ءسۇت ونىمدەرى, «اكۆو-يدەال» جشس سۋ ونىمدەرى جانە تاعى باسقا مەكەمەلەر ونىمدەرىن وتكىزەدى دەگەن ءسوز.
كاسىپكەرلىك دامىتۋ جۇمىستارى وڭاي بولعان جوق. جوقتان بار جاساۋ نەمەسە باردى ۇقساتا ءبىلۋدى تالاپ ەتتى. كەي رەتتە ەسكىنى ەلەۋسىز قالدىرماي, زامانعا ساي جاڭعىرتا پايدالانۋ قاجەت بولدى. مىسالى, بۇرىنعى شيپاجاي عيماراتى جاڭاوزەن قالالىق كاسىپكەرلىك ءبولىمىنىڭ بالانسىنا بەرىلىپ, «بيزنەس-ينكۋباتور» عيماراتى بولىپ اشىلدى. قازىرگى تاڭدا بۇل «بيزنەس-ينكۋباتور» عيماراتىندا ءىسىن جاڭادان باستاعان 45 جەكە كاسىپكەر ءوز بيزنەسىن دامىتىپ, 140 جاڭا جۇمىس ورنىن اشتى.
3 قاباتتان تۇراتىن بۇل عيماراتتىڭ ءبىرىنشى قاباتىندا تىگىن, توقىما شەبەرحانالارى, كومپيۋتەرلىك قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى, «ID Studio» شىعارماشىلىق ستۋدياسى, ۇلتتىق كادەسىيلار دايىنداۋ, اياق كيىم جوندەۋ, ءمور جانە ءمورتابان جاساۋ شەبەرحانالارى, باننەر, بيلبورد جانە باسقا دا باسپاحانالىق ونىمدەر شىعاراتىن جارناما اگەنتتىگى, شاشتاراز, اسحانا, دەنەشىنىقتىرۋ كلۋبى, «نۇر بانك» اق ەسەپتىك كاسسالىق بولىمشەسى ورنالاسقان. ەكىنشى قاباتتا ۇلتتىق كاسىپكەرلىك پالاتاسىنىڭ وڭىرلىك كەڭسەسى, كونسالتينگتىك قىزمەت, (جوبالار جانە بيزنەس-جوسپارلار دايىنداۋ, بۋحگالتەرلىك قىزمەت, م ۇلىكتى باعالاۋ, كاسىپكەرلەرگە قۇرال-جابدىقتار مەن قۇرىلعىلاردى ءوندىرۋشى زاۋىتتاردان تىكەلەي تاسىمالداۋشى كومپانيا), فوتوستۋديا, سۋبليماتسيا, تۋريستىك اگەنتتىك جانە اۆياكاسسا قىزمەتى, تىگىن, قىزمەت كورسەتۋ, تىگىن قۇرالدارىن جانە ماتەريالدارىن تاسىمالداۋشى, قولونەر شەبەرحانالارى قىزمەت اتقارادى. ال «قالالىق كاسىپكەرلىك ءبولىمى» مم, قارجى ينستيتۋتتارى, «ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ ميكروكرەديتتەۋ ورتالىعى» شاعىن نەسيە ۇيىمى» جشس, «دامۋ» كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورى, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ نەگىزدەرىنە وقىتۋ ورتالىعى, كونسالتينگتىك قىزمەت (زاڭگەر, بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ ينستيتۋتى), ولشەۋىش اپپاراتتاردى جوندەۋ ورتالىعى جوعارعى قاباتتى يەلەنگەن.
بۇگىنگى تاڭدا جاڭاوزەن قالاسى بويىنشا جۇمىسسىزدىق ورتالىعىندا 3737 ادام تىركەۋدە تۇر. ارنايى جوسپار باعدارلاماسى اياسىندا 2012–2013 جىلدارى 485 ادام جۇمىسپەن قامتىلىپ, بۇل كورسەتكىش قالاداعى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيىن ءسال دە بولسا تومەندەتۋگە سەپتىگىن تيگىزدى.
شاعىن بيزنەس قالا ەكونوميكاسىنىڭ بارلىق سالالارىندا ورىن العان. كاسىپكەرلەردىڭ نەگىزگى قىزمەت ءتۇرى ساۋدا, جالپى كوممەرتسيالىق قىزمەت, ونەركاسىپ ونىمدەرى, كولىك جانە قۇرىلىس بولىپ تابىلادى. قالاداعى شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ دامۋ قارقىنىن ءوتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا وڭ كورسەتكىش بايقالۋدا, اتاپ ايتاتىن بولساق, 2012 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 7163 كاسىپكەر تىركەلسە, 2013 جىلدىڭ ەسەپتى كەزەڭىندە 7665 كاسىپكەر تىركەلىپ, شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتىڭ سۋبەكتىلەرىنىڭ سانى 2013 جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 107,0 %-عا وسكەن. شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك جۇمىسپەن قامتىلعانداردىڭ سانى 2012 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 15353 ادام, 2013 جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 103,4%-عا ءوسىپ, 15868 ادامدى قۇرادى.
حالىقتىڭ ەكونوميكالىق بەلسەندى بولىگىندەگى شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلەردىڭ ۇلەسى 2012 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 30,2 پايىزدى كورسەتىپ, بۇل 2013 جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 103,3 پايىزعا وسكەندىگى بايقالدى.
2012 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا وندىرىلگەن ءونىم كولەمى 17847,5 ملن.تەڭگە, 2013 جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 110,6 پايىزعا ءوسىپ, 19748,1 ملن.تەڭگەنى قۇرادى.
شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتە بيۋدجەتكە تۇسكەن سالىقتىق جانە سالىقتىق ەمەس تۇسىمدەر 2012 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 6715,5 ملن.تەڭگە, 2013 جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 6964,0 ملن.تەڭگە 103,7 پايىزعا ءوستى.
جاڭاوزەندە كاسىپكەرلىك سالاسى اياعىنان تىك تۇرىپ كەلەدى. بۇعان دەيىن جاڭاوزەن دەسە مۇنايشىلار ەسكە ءتۇسىپ, ونى «مۇنايشىلار قالاسى» دەپ اتاعان بولسا, ەندى ءوز ءىسىن ورگە دومالاتىپ, تۇرعىنداردى جۇمىسپەن قامتىپ, وندىرگەن ونىمدەرىن نارىققا شىعارۋعا تالپىنعان كاسىپكەرلەرىمەن دە ماقتانا الاتىن بولادى.
سەرىكباي تۇرىموۆ,
جاڭاوزەن قالاسىنىڭ اكىمى.
ماڭعىستاۋ وبلىسى.