ماحامبەت اۋدانىنىڭ ەسبول ورتا مەكتەبىندە تاريح پانىنەن ءدارىس بەرەتىن جالعاس تاڭاتوۆ وقۋشىلاردى ارحەولوگيالىق قازبا جۇمىستارىنا ءجيى اپارىپ ءجۇر. وتكەن جىلى ول ءوزى تۇراتىن اۋىل ماڭىنان كوپتەگەن تاريحي جادىگەر تاپقان.
ونىڭ ايتۋىنشا, العاشقى تابىلعان جادىگەر – ازامات سوعىسى جىلدارىنا تيەسىلى وق پاتروندارى. بۇلاردى ەسبول مەن اقجايىق اۋىلى ارالىعىنداعى ەسكى قىستاق ورنىنان تاۋىپ العان.
– ءنومىرلى كودىنا قاراعاندا, پاترونداردىڭ ءبىرى گەرمانيادا, ەندى ءبىرى پەتەربۋرگتا شىعارىلعانى انىقتالىپ وتىر. اۋىل ماڭىنداعى ەسكى ەگىن القابىنىڭ ورنىنان التىن وردا داۋىرىندەگى وزبەك حاننىڭ تۇسىندا قولدانىلعان كادىمگى مىس اقشا تابىلدى. شامامەن 1313-1341 جىلدارعا تيەسىلى تەڭگەدە «721گ.ح», «ساراي بەركە» دەگەن جازۋ انىق ساقتالعان. بۇلاردان باسقا قىش قۇمىرالار, كۇمىس اشەكەيلەر, التىن, مىس تيىندار مەن تۇرمىستىق بۇيىمداردى دا تاپتىق. جادىگەردىڭ بارلىعى ەسبول ورتا مەكتەبىندەگى شاعىن مۇراجايعا قويىلدى, – دەيدى جالعاس تاڭاتوۆ.
مۇعالىمنىڭ پىكىرىنشە, وقۋشىلاردىڭ تاريحي جادىگەرلەرگە قىزىعۋشىلىعى ارتقان. سول سەبەپتەن, ولاردىڭ تاريحي جادىگەرلەردى زەرتتەۋگە ىنتاسىن وياتۋدى كوزدەپ وتىر.
– بالا كۇنىمىزدە قوي جايىپ ءجۇرىپ, قۇمىرانىڭ سىنىقتارىن تاۋىپ الاتىن ەدىك. بىراق ونى زەرتتەۋ ويىمىزعا كەلمەدى عوي. ۇلكەندەردەن ەسبول اۋىلىنىڭ ماڭىندا تاريحي ورىندار كوپ ەكەنىن ەستيتىنبىز. ءبىرى – ازامات سوعىسى كەزىندەگى «اقتار» مەن «قىزىلداردىڭ» شايقاسى بولعان جەر, ەكىنشىسى – يساتاي مەن ماحامبەتتىڭ جايىقتان وتكەن جولى, ءۇشىنشىسى – ارحەولوگتەر زەرتتەۋ نىسانى رەتىندە بەلگىلەگەن ەجەلگى سارماتتاردىڭ قورىمى. بۇل اۋىلدىڭ ماڭىندا ايتۋار بي, مۇرات موڭكە ۇلى بابالارىمىزدىڭ ومىردەرەكتەرىندەگى زەرتتەلمەي جاتقان ورىندار دا جەتەرلىك. ءتىپتى الاش ارىسى حالەل دوسمۇحامەد ۇلىنىڭ اكەسى دە ءبىزدىڭ اۋىلدان 5 شاقىرىم جەردە جەرلەنگەن بولىپ شىقتى. ونى تاپقان قاراپايىم اۋىل تۇرعىنى, جىلقىشى اعامىز اسلان جالمۇحانوۆ ەدى, – دەيدى اۋىل مۇعالىمى جالعاس تاڭاتوۆ.
اتىراۋ وبلىسى