جازۋشىلار وداعىنىڭ ادەبيەتشىلەر ۇيىندە بيىل تۋعانىنا 75 جىل تولىپ وتىرعان كورنەكتى جازۋشى, مارقۇم نەسىپبەك ءداۋتاي ۇلىنىڭ «ايعىركىسى» اڭگىمەسىنىڭ جەلىسىمەن دايىندالعان ساحنالىق قويىلىم كورەرمەن نازارىنا ۇسىنىلدى. نەبارى 40 مينۋتتىق ميستيكالىق-ۆەرباتيم سۋرەتكەردىڭ قالامىنا ارقاۋ بولعان ءومىر شىندىعىن, اق پەن قارانىڭ قايشىلىعىن كورسەتىپ, كىسىلىكتەن اجىراپ بارا جاتقان جۇمىر باستى پەندەلەردى ار-يمانمەن بەتتەستىرىپ, سانا سەزىمىن سىلكىپ الۋىمەن قۇندى.
جاڭا باعىتتا قويىلعان شاعىن دۇنيەنى ادەبي قاۋىم جىلى قابىلدادى. تارازدىق جاستاردىڭ تىڭ تالپىنىسىن كورەرمەن زالىنان تاماشالاعاندار وقىرمان جۇرەگىنە جول تاپقان «ايعىركىسى» اڭگىمەسىن ءۇتىر-نۇكتەسىنە دەيىن سەزىنەتىن كوزى قاراقتى كورەرمەن رەتىندە, وزدەرىنە ەتەنە تانىس كەيىپكەرلەردىڭ ساحناداعى ءار قيمىلىن قالت جىبەرمەي قاداعالادى.
ەسقۇل, بۇلدي, جالعاس ەسىمدى نەگىزگى ءۇش كەيىپكەردىڭ وبرازى ارقىلى وربىگەن قويىلىم جازۋشى قالامىنداعى تۇپنۇسقادان جەلىسىن ۇزبەگەن. «دۇنيەنىڭ تۇبىنە جەتەم دەپ ءجۇرىپ, بالاڭنىڭ تۇبىنە جەتتىڭ بە؟» نەمەسە «ارماننىڭ يەسى مەن كيەسىن ساقتاي الماعان جۇرتتىڭ كورەتىنى اقىرزامان» دەگەن ديالوگتەر الدامشى دۇنيەگە اربالىپ, كيە مەن قۇندىلىققا بەي-جاي قاراۋعا بەيىلدەنگەن بەينەڭدى ورمان ويعا شومدىرىپ, ءتىرى كەيىپكەرلەردىڭ اۋزىنان شىققاندا قۇيقاڭ شىمىر ەتەدى.
جازۋشىنىڭ شاكىرتى ارداق ءسۇيىنوۆانىڭ يدەياسىنان تۋىنداعان ۇجىمدىق ەڭبەكتە, جاس رەجيسسەر دارىن داۋموۆ پەن ەسقۇلدىڭ ءرولىن سومداعان اكتەر ەراسىل بيتانوۆ كورەرمەن ىقىلاسىنا بولەندى. قويىلىمداعى حورەوگرافيالىق, ميستيكالىق ەلەمەنتتەر وقيعانىڭ ديناميكاسىن ارتتىرا تۇسكەن. قوسالقى رولدەرگە تاراز قالاسىنداعى اباي اتىنداعى جامبىل گۋمانيتارلىق كوللەدجىنىڭ, سونداي-اق «پاراسات» ءبىلىم ورداسىنىڭ ستۋدەنتتەرى تارتىلعان.
– ءبىر كينونى ءبىر عانا ءسات ءۇشىن اياعىنا دەيىن كورۋگە بولادى. سول سەكىلدى تۇتاس ءبىر قويىلىمنىڭ وزەگىن ءبىر عانا دەتال ۇستاپ تۇرۋى مۇمكىن. مەيلى جارتى-اق ساعاتتىق قويىلىم بولسا دا, جاقسى دۇنيەنى كورۋ ءۇشىن, ونەردى باعالايتىن ادام الىستان بولسا دا كەلەدى. نەساعاڭنىڭ قالامىن قاستەرلەيتىن ءىزباسارلارى ءبارىمىزدىڭ جانىمىزعا جاقىن, ادەبي قاۋىم الدەقاشان مويىنداعان سۇيەكتى دۇنيەنى ساحناعا الىپ شىققان ەكەن. شاعىن سپەكتاكل ءتورت اياعى تەڭ تۇسپەسە دە, جازۋشىنىڭ نەگىزگى يدەياسىن جەتكىزە بىلگەن. سوندىقتان الداعى ۋاقىتتا مۇنداي تىڭ دۇنيەلەردىڭ كورەرمەنى ارتا تۇسەدى دەگەن سەنىمدەمىن. نەساعاڭ دۇنيەگە تازا قالپىندا كەلىپ, تازالىعىمەن كەتكەن ءسابي كوڭىل ادام. وسى ءبىر تازا الەمدى ارداي كوڭىلمەن ساحنا تىلىندە سويلەتكەن جاستارعا العىس ايتامىز, – دەيدى ءوز اسەرىمەن بولىسكەن جازۋشى جۇسىپبەك قورعاسبەك.
اۆتوردىڭ ىشكى ويىن زەردەلەگەن شىعارما سايگ ۇلىكتىڭ سەزىمى ارقىلى كىسىلىككە, ادامي قادىر-قاسيەتكە شاقىرادى. جەكە اكتەرلىك قۇرامنان تۇراتىن شىعارماشىلىق توپ اتالعان قويىلىمدى كەڭ اۋقىمدا كورسەتۋگە نيەتتى ەكەندەرىن جەتكىزدى. قالامگەر مۇراسىن جاڭا فورماتتا تۇرلەندىرىپ, ساحنا تىلىندە سويلەتكەن جاستارعا بۇل باعىتتا قولداۋ كورسەتىلسە قۇبا-قۇپ.
نەسىپبەك ءداۋتاي ۇلىنىڭ شىعارماشىلىعى, ادامي تازا بولمىسى ارقاۋ بولعان كەشتە جۇماباي شاشتاي ۇلى, داۋرەن قۋات, ىرىسبەك دابەي, بەيبىت سارىباي, ماقسات مالىك قاتارلى قالام ۇستاعان قاۋىم, سەرتىنە ادال بولعان جازۋشىنىڭ ەل جۇرەگىندەگى ەكىنشى ءومىرى ەندى باستالعانىن, ونىڭ تالاي شىعارماسى ساحنالىق قويىلىمعا سۇرانىپ تۇرعانىن ايتىپ تارقاستى.
الماتى