ايتىستىڭ ايتاقىنى

مەن ايتاعامدى مەك­تەپتەگى وقۋشى كەزىمدە كورىپ, ونەرىنە ءتانتى بولعا­ن­­­­مىن. ءجۇرسىن ەر­مانوۆتىڭ «ايتاقىن بۇل­عاقوۆ, تال­دىقورعان وبلىسى» دەگەن قوڭىر ءۇنى ءالى قۇ­لا­عىمدا. ايتاعام شىعىپ «حاي­لايلىمگە» باسقاندا, بو­يىمدى ماقتانىش سەزىمى كەر­نەيتىن. مۇنداي ەنەرگەتيكا, مۇنداي قۋات, مۇنداي مانەر ايتاقىندى ءوز زامانداستارىنان دارالاپ تۇراتىن. ول ايتىسسۇيەر كورەرمەنگە ورنەكتى ولەڭ عانا ەمەس ەرەكشە كوڭىل كۇي, قۋاتتى ەنەرگەتيكا, شىنايى ەموتسيا, اي­شىقتى ءازىل, ەستەتيكالىق ءلاز­زات سىيلايتىن. ايتىس كەزىن­دە ەكى قارسىلاس اقىننىڭ ارا­سىندا, اقىندار مەن قا­زىل­اردىڭ, اقىندار مەن كورەر­مەننىڭ اراسىندا ورنايتىن كوزگە كورىنبەيتىن بايلانىس ايتاقىن سياقتى قۋاتى مول ايتىسكەرلەر ساحناعا شىق­قاندا انىق بايقالادى.

ايتاقىننىڭ قىزىق ما­قامى دا, قىزىل شاپانى دا, ەتىگى مەن بوركى دە ەرەكشە ءوتىم­دى, قازىرگى تىلمەن ايت­قاندا «حيت» بولاتىن. توقسانىنشى جىلداردىڭ باسىنداعى جۇز­دەگەن ايتىسكەردىڭ ىشىندە ون شاقتى اقىن عانا «توپو­ۆىي» ەدى. سولاردى ءبىرى ەمەس, بىرەگەيى – ايتاقىن بۇلعاقوۆ. ويتكەنى جىلدار جىلجىپ, زامان وز­گەرگەن سايىن, جاڭا تولقىن اقىندار لەگى, بۇرىنعىلاردى تىقسىرماسا دا, ساحنادان بىر­تە-بىرتە سيرەتىپ, اقىرى ولار­دى ارداگەرلەر رەتىندە «زەي­نەتكە» شىعارىپ جىبەردى. ال 90-جىلدارى قونىسباي ابىلوۆپەن ايتىسقان ايتاقىن بۇلعاقوۆ بولسا, 2000 جىلى ايبەك قاليەۆپەن, 2010 جىلى رينات زايىتوۆپەن, 2020 جىلى سىرىم اۋەزحانمەن ايتىسىپ ءالى ساحنادا ءجۇر. ياعني الپىستى القىمداسا دا «ترەندتە».

تاريحتا اكە مەن بالا بو­لىپ ايتىس­قان ماناپ كوكە­نوۆ پەن ابدىكەرىم مانا­پوۆ­تاردان كەيىن وسى اكەلى-بالالى ايتاقىن مەن جان­داربەك بۇلعاقوۆتار. بۇل ايتىستى عىلىمي تۇردە تالداپ, كولەمدى ماقالا جازۋعا بولادى. مەنىڭشە ءازىلىنىڭ ارلىلىگى, كوتەرگەن ماسەلەلەردىڭ اۋ­قىم­­دى­لى­عى,  اقىندىق شە­بەر­لىگى مەن پوەتيكالىق كوركەم­دىگى جاعىنان بۇل ءسوز سايى­سىن جالپى ايتىس تاري­حىن­داعى كلاس­سيكالىق ۇلگى­لەردىڭ قاتا­رىنا جات­قى­زۋ­عا بولادى.

ايتاقىننىڭ ايتقانىنان قايت­پايتىن بىربەتكەيلىگى, دوستىق پەن سەرتكە ادال­دىعى, باستىق پەن باي-باعلانعا جال­­پاق­تامايتىن تۋرالىعى, ومىر­دەگى باتىرلىعى مەن ساحناداعى باتىلدىعى بولەك اڭگىمە.

الداعى جىلى قاڭتاردا مەنىڭ ايتاش اعام 63-كە تولادى. پايعام­بار­دىڭ جاسىنا شىعىپ, كەمەلىنە كەلگەن كوكەمنىڭ قازاق رۋحانياتىنا سىڭىرگەن ەڭبەگى بيلىك تاراپىنان ءادىل باعالانىپ جاتىر. ال حالىقتىڭ تاراپىنان الدەقاشان مويىندالعان. ء«حايلايلىمنىڭ» ەڭ اۋەل­گى يەسىن تانىمايتىن, قۇرمەت­تەمەيتىن ايتىسسۇيەر قازاق كەمدە-كەم. ايتاعامدى التاي­دان اتىراۋعا, تاشكەنتتەن ورىنبورعا دەيىنگى كۇللى قازاقتان بولەك, موڭ­عوليا, قىتاي, قىرعىزستان مەن تۇر­كيا, ەۋروپا مەن اقش-قا دەيىنگى دۇنيە ءجۇزىنىڭ قا­زاعى مەن قىرعىزى تاني­دى. سول سەبەپتى, 23 جەلتوقساندا جەتىسۋدىڭ جۇرەگى تالدى­قورعان قالا­سىندا «ايتىستىڭ ايتاقىنى» اتتى حالىقارالىق اقىندار ايتىسى وتپەك. وسى شارانىڭ وتۋىنە قولداۋ بىلدىرگەن بار­لىق ەل ازاماتتارىنا ال­عىسىمدى بىلدىرەمىن. راسىندا, ول – ءبىر ءوڭىردىڭ عانا تانىمال تۇل­عاسى ەمەس, وزىندىك مەكتەپ قالىپتاستىرا بىلگەن ايتىس ونەرىنىڭ ايتاقىنى!

بالعىنبەك يماش,

ايتىسكەر اقىن,

فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى