بىلتىردان بەرى تۇلەكتەر ۇلتتىق بىرىڭعاي تەست تاپسىراتىن كەزدە مەملەكەتتىك كوميسسيانىڭ مۇشەسىمىز. تالاي قىزىقتىڭ كۋاسىمىز-ءدۇر. جىلاعان-سىقتاعان, قۋانعان-شاتتانعان ساتتەردى كوردىك. جاس بالانى ەمتيحانعا كىرگىزەر الدىندا شەشىندىرىپ تەكسەرگەندى دە «تاماشالادىق». مۇنىڭ ءبارى بۇگىندە قالىپتى جاعداي. وقۋشىلاردىڭ وزدەرىنەن دە بار. قولىنداعى تەلەفونىنا ەمەس, باسىنداعى بىلىمىنە سەنىپ كىرسە, ەش بالە دە جوق. بىراق, ولاي ەتەتىن تۇلەك كەم. ءتۇرلى تەحنيكانى ارقالاپ كىرۋگە دايىن. ونىسى كىرەبەرىستە قالادى. اۋديتورياعا وتكەننىڭ وزىندە باقىلاۋشى مەن كامەرانىڭ كوزىنەن تىس قالمايدى. پايدالانىپ ۇلگەرمەيدى. سونى بىلە تۇرا, ىشكە تەلەفون مەن راتسيا كىرگىزۋگە قۇمار. بىراق, ايتپاعىمىز بۇل ەمەس.
استانادان قىزىلورداعا كەلەتىن باقىلاۋشىلارعا قاتاڭ تاپسىرما بەرىلەتىنىن ءىشىمىز سەزەتىن ەدى. قاباقتارىنان قار جاۋعان باقىلاۋشىلار بالانىڭ زارە-قۇتىن قاشىرىپ, ونسىز دا جىلاۋدىڭ ءسال-اق الدىندا تۇرعان تۇلەكتى شوشىتىپ تىناتىن. بيىل دا سونداي بولدى. ۇبت-نىڭ ءۇشىنشى كۇنىندە وقۋشىلاردى اۋديتورياعا كىرگىزۋ ءۇشىن ءتورت ساعات تەكسەرۋ بولدى. تاڭعى ساعات 7:30-دا كەلگەن بالالاردىڭ الدى تۇسكى 11:30 كەزىندە تەست تاپسىرۋ زالىنا كىردى. مۇنىڭ ءبارى بالانىڭ پسيحولوگياسىنا كەرى اسەر ەتەتىنى بەلگىلى. ونى قويشى, تەستىڭ جاۋاپتارى بەلگىلى بولىپ جاتقان. جالپى, قورىتىندى 73,1 باللدى قۇرادى دەگەن اقپارات الدىق. وسى ساتتە استانادان كەلگەن باقىلاۋشىلاردىڭ باسشىسى قۋانعانىنان «ۋرالاپ» قويا بەردى. جان-جاققا تەلەفون شالىپ, قۋانىشىمەن ءبولىسىپ جاتىر. اقىرىن عانا سەبەبىن سۇرادىق. سويتسەك, الگى اپاي: «ەگەر بيىلعى كورسەتكىش بىلتىرعىدان ەداۋىر ءوسىپ كەتسە, مەنىڭ باسىم كەتەر ەدى. بيىلعى بىلتىرعىمەن بىردەي» دەپ ك ۇلىپ قاراپ تۇر. بۇعان نە دەيسىڭ؟! جارايدى, تەست كەزىندە پايدالانۋعا بولمايتىن قۇرالداردى سىپىرىپ السىن. بالالاردى قاتاڭ تەكسەرسىن. ولار بىلىمدەرىنە عانا جۇگىنسىن. ونىسىنا ەش قارسىلىق جوق. ال ەندى «بىلتىرعى كورسەتكىشتەن اسپاۋى كەرەك» دەگەن نە تاپسىرما؟ سوندا قىزىلوردانىڭ بالالارىنىڭ ءبارى ءبىلىمسىز بە؟ وتكەن جىلعى تۇلەكتەردىڭ ءبىلىم دەڭگەيى تومەن بولعانمەن, بيىلعىسى ءبىلىمدى شىعار. سوندا نە بولماق؟ نەگە كوپە-كورىنەۋ بالالارعا قيانات جاسالادى؟ مۇنداي تاپسىرمانى كىم بەردى؟ وسىنداي سۇراق كوپ. بىراق جاۋابى جوق.
«الا قويدى بولە قىرقۋعا بولمايدى». ەمتيحان – بالانىڭ تاعدىرى. وسى ارەكەتتەرى ارقىلى استانادا وتىرعان اق جاعالى اعايىندار جاستاردىڭ تامىرىنا بالتا شاباتىنىن بىلە مە؟ ونسىز دا ازىلكەش تۇرسىنبەك قاباتوۆ ايتپاقشى, ۇبت-ىڭىز «ۇلتتىق ءبىر كۇندىك توڭكەرىس» سيپاتىندا وتەدى. داۋرىعىپ, دۇرلىگىپ ءبىر باسىلامىز. ماسەلەنى قيىنداتا بەرگەننەن نە تابامىز, ايتىڭىزدارشى؟!
قايبىر جىلعى جاڭاقورعان اۋدانىندا ورىن العان جاعداي بۇكىل وبلىسقا كەرى اسەرىن تيگىزىپ تۇرعانىن شامالايمىز. دەگەنمەن, سوتتالعان ادامنىڭ ءوزى اقتالىپ جاتادى عوي. ءبىر كەزدەگى قاتەلىك ءومىر بويى ايماقتىڭ ماڭدايىنا شىركەۋ بولىپ تۇرا بەرە مە؟! وسىنى ويلادىڭىزدار ما؟
ەرجان بايتىلەس,
«ەگەمەن قازاقستان».
قىزىلوردا.