جوسپارلى جوندەۋدىڭ كەشىگۋ سەبەبى

الايدا «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كوم­پانياسىنىڭ باسقارما توراعاسى ماعزۇم مىرزاعاليەۆتىڭ پىكىرىنشە, اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىنداعى جوندەۋ جۇمىستارى جوسپارلى 5 جەلتوق­سانعا دەيىن سوزىلدى. سول سەبەپتى زاۋىت­تىڭ بىرنەشە نەگىزگى قوندىرعىسىن ىسكە قوسۋ كەشىكتىرىلگەن. بۇعان ىشكى جانە سىرت­قى فاكتورلار, ونىڭ ىشىندە وڭىردەگى اۋا تەمپەراتۋراسىنىڭ تومەندەۋى اسەر ەتكەن.

شيكىزاتتىق مۇنايدى وڭدەيتىن با­يىرعى زاۋىتتا 1 قازاندا توقتاتىلعان ءبىرىنشى تىزبەك ايدىڭ سوڭىندا تەحنولو­گيالىق رەجىمگە شىعارىلعان. سودان كەيىن ەكىنشى تىزبەك توقتاتىلدى. جوس­پارلى جوندەۋدىڭ مۇنداي ءتاسىلى مۇناي ونىمدەرىنىڭ تاۋلىكتىك ءوندىرىسى مەن جونەلتىلۋىن ۇزدىكسىز جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەردى.

اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ باس ديرەكتورى مۇرات دوسمۇراتوۆتىڭ ايتۋىنشا, زاۋىت ەكى جىل بويى جوسپارلى جوندەۋسىز جۇمىس ىستەگەن. باستاپقىدا جوندەۋ جۇمىستارى 2021 جىلدىڭ كۇز مەزگىلىنە جوسپارلانعان. الايدا ىشكى نارىقتاعى مۇناي ونىمدەرىنىڭ تاپشىلىعىن بولدىرماۋ ءۇشىن جوندەۋ مەرزىمى بەس رەت كەيىنگە شەگەرىلىپتى.

– جوسپارلى جوندەۋ كەزىندە كاتاليزاتورلاردى اۋىستىرۋ, ىشكى ينس­پەكتسيا, رەاكتورلى, سىيىمدىلىقتى, كوللوننالىق, جىلۋ الماسۋ جابدىق­تارى مەن قۇبىرلاردى, تەحنولوگيالىق پەشتەردى تەكسەرۋ, كۋالاندىرۋ, ناسوستى-كومپ­رەسسورلىق, ەنەرگەتيكالىق جابدىق­تاردى, باقىلاۋ-ولشەۋ جانە اۆتوماتيكا قۇرالدارىن جوندەۋ جۇرگىزىلدى. اپپاراتتاردى بۋمەن تازالاۋ وپەراتسيالارى جابىق جۇيەدە, قورشاعان ورتاعا اسەرسىز ءوتتى. اتالعان جۇمىستار كومىرسۋتەك پەن بۋدىڭ قوسىندىسىن سۇيىقتىققا اينالدىرىپ, درەناجدىق جۇيەگە جىبەرۋ ارقىلى ىسكە اسىرىلدى, – دەيدى م.دوسمۇراتوۆ.

ونىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, كاتاليتيكا­لىق كرەكينگ جانە كاتاليتيكالىق ريفورمينگ قوندىرعىلارىن جوندەۋگە ەرەكشە ءمان بەرىلگەن. ويتكەنى كاتاليتيكالىق كرەكينگ قوندىرعىسى مۇناي ونىمدەرىن وڭدەۋ ارقىلى اۆتوبەنزيندەر, ديزەلدى جانە رەاكتيۆتى وتىن ءوندىرۋ كولەمىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ال كاتاليتيكالىق ريفورمينگ قوندىرعىسىن وتىندىق جانە مۇناي-حيميالىق رەجىمدە كەزەكپەن قولدانۋعا بولادى. وتىندىق رەجىم كەزىندە اۆتوبەنزين ءوندىرۋ كولەمى ارتسا, مۇناي-حيميالىق رەجىم ىسكە قوسىلعاندا بەنزول مەن پاراكسيلول ءوندىرۋ ۇلعايادى.

– جوسپارلى جوندەۋ كەزىندە زاۋىت 50-70 پايىزعا تەڭ قۋاتپەن جۇمىس ىستەپ, ءونىم شىعارۋ مەن جونەلتۋ توقتاتىلعان جوق. قازان-قاراشا ايلارىندا 581,4 مىڭ توننا مۇناي وڭدەلدى. مۇناي وڭدەۋدىڭ ورتاشا تاۋلىكتىك كورسەتكىشى 9 531 توننانى قۇرادى. بۇل زاۋىتتىڭ جوبالىق قۋاتتىلىعىنىڭ 57 پايىزىنا تەڭ. ال مۇناي ونىم­دەرىن شىعارۋدىڭ ورتاشا تاۋلىكتىك كورسەتكىشى – 1 570 توننا اۆتوبەنزين, 2 100 توننا ديزەل­دى وتىن, 120 توننا رەاكتيۆتى وتىن مەن 155 توننا سۇيىتىلعان گاز, – دەپ ءمالىم ەتتى م.دوسمۇراتوۆ.

ماعزۇم مىرزاعاليەۆتىڭ ايتۋىنشا, بيىل قازاقستاندىق مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارى جانارماي, ديزەل وتىنى مەن بيتۋم شىعارۋدىڭ رەكوردتىق كولەمىنە قول جەت­كىزبەك. بۇعان ۇلەس قوساتىن اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىنداعى جوسپارلى كور­سەت­كىشتەردىڭ ورىندالۋى ءۇشىن جانار-ج­ا­عار­مايدىڭ مەرزىمىندە جونەلتىلۋىن قام­تاماسىز ەتۋ قاجەت. بۇل – زاۋىتتان تاۋ­لىگىنە 5 مىڭ تونناعا دەيىن جانارماي, تاۋ­لىگىنە 4 مىڭ تونناعا دەيىن ديزەل وتىنى.

– مەملەكەت باسشىسىنىڭ جانە ۇكى­مەتتىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس 2023 جىلى مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارىن ارالاس وڭدەۋ سحەماسىنا كوشىرۋ بويىنشا جۇمىس ءجۇرىپ جاتىر. بۇل سحەما مۇناي ونىمدەرىن وتكىزۋگە دەلدالداردىڭ ارالاسپاۋىن كوزدەيدى, – دەيدى م.مىرزاعاليەۆ.

اتىراۋ وبلىسى