كەشە ەلىمىزدىڭ جوعارعى سوتىندا سوت جۇيەسىنىڭ اشىقتىعى مەن قول-جەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتەتىن, ءارى بيۋدجەت قاراجاتىن ۇنەمدەۋگە اسەرىن تيگىزەتىن حالىققا قىزمەت كورسەتەتىن جاڭا ەلەكتروندى اقپاراتتىق قىزمەتتىڭ تۇساۋكەسەرى بولدى. وندا سوت پروتسەسىنە قاتىسۋ ءۇشىن ەلەكتروندى قىزمەتتىڭ بىرقاتار ارتىقشىلىقتارى تانىستىرىلدى. سونىڭ ىشىندە «سوت قۇجاتتارىمەن تانىسۋ», «سوتتىق كابينەت» جانە اۋديو-بەينە تىركەۋ ءتۇرى سوت پروتسەسىنە قاتىسۋشىلاردىڭ بارلىعى ءۇشىن دە قولايلى بولماق كورىنەدى.
اتالعان قىزمەت ءتۇرى جسن, پارول جانە لوگين ەنگىزۋ ارقىلى ەلەكتروندى سوت قۇجاتتارىن قاراۋعا ارنالعان. ال لوگين مەن پارول تۋرالى سوت پروتسەسىنە قاتىسۋشى ءوزىنىڭ ەلەكتروندى مەكەنجايىنا نەمەسە ۇيالى تەلەفونىنا SMS حابارلاما جىبەرىلۋى ارقىلى ەلەكتروندى تۇردە اقپارات الادى. ماسەلەن, سوتقا ادەيى حابارلاسقان ادام, ءوزىنىڭ ۇيالى تەلەفونىنا نەمەسە ەلەكتروندى مەكەنجايىنا ەلەكتروندى حابارلامالاردى جىبەرۋگە كەلىسىمىن جانە ارىزىن بەرگەندىگى مەن تىركەلگەندىگى تۋرالى تالون الادى. بۇل جەردە سوت پروتسەسىنىڭ ەكىنشى تارابى دا سوت تالقىلاۋىنا ءدال وسىنداي تالون الۋىنا ءمۇمكىندىگى بار. ءسويتىپ, جوعارىدا اتالعان «سوت قۇجاتتارىمەن تانىسۋ» اقپاراتتىق قىزمەتى ارقاسىندا ازاماتتار ۇيلەرىنەن شىقپاي-اق, ينتەرنەتتى پايدالانۋ ارقىلى قاجەتتى سوت قۇجاتتارىمەن تانىسا الادى.
سول سياقتى www.sud.gov.kz رەسمي سايتىندا سوت ورگاندارى قىزمەتى مەن ونلاين قىزمەتىنە قولجەتىمدى «ءبىر تەرەزە» – «سوتتىق كابينەت» ەلەكتروندى جوباسى اشىلماق. اتالعان «سوتتىق كابينەت» ەلەكتروندى ءوزارا ارەكەت ارقىلى سوت ءوندىرىسىن جەڭىلدەتۋگە جانە سوت جۇيەسىنىڭ اشىقتىعى مەن قولجەتىمدىلىگىن, جەدەلدىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان.
بۇل ارادا ايتىلعان سوتتىق كابينەتتىڭ باسىمدىلىعى: ارىز بەن ۇسىنىستاردى, شاعىمداردى دايىنداۋ مەن بەرۋدىڭ ەلەكتروندى ءتۇرى; ينتەرنەت جۇيەسى ارقىلى قولجەتىمدىلىك; مەملەكەتتىك وتەمدەردى ونلاين ارقىلى تولەۋ; اقپاراتتىق قولداۋ; مالىمەتتەر مەن قوسىلۋدىڭ قاۋىپسىزدىگى بولىپ تابىلادى.
بۇدان باسقا سوت تالقىلاۋىنىڭ ساپالى ءوتۋى ەرەكشە ەسكەرىلىپ وتىر. ول ءۇشىن ەلەكتروندى قاۋلىعا ءتۇسىرۋ ءمۇمكىندىگىن قاراستىراتىن قازىرگى تاڭداعى تەحنولوگيالار نەگىزىندە سوت پروتسەستەرىنە اۋديو-بەينە تىركەۋدى ەنگىزۋ جولدارى قامتاماسىز ەتىلۋدە. ال بۇل جۇزەگە اسقان سوڭ قاتىسۋشىلارعا سوت پروتسەسىنە قاتىسۋعا جوعارىدا اتالعان «سوتتىق كابينەت» ارقىلى مۇمكىن بولادى. وسىلايشا, سوت پروتسەسىنە قاتىسام دەۋشىلەرگە قاشاندا جاسىل شام اشىلماق.
كەيىنىرەك, ءتىپتى, وسى ايتىلعان اۋديو-بەينە تىركەۋ اياسىندا شەتەلدەردىڭ ءتاجىريبەسىنە سۇيەنە وتىرىپ, سوتتاردى بەينەكونفەرەنتسبايلانىس جۇيەسىمەن جابدىقتاۋ ارقىلى سوت تالقىلاۋىن قاشىقتىقتان وتكىزۋ مۇمكىندىگىن ودان ءارى دامىتۋعا جول اشىلادى. ءسويتىپ, وسىنداي جۇيەنى ەنگىزۋ ارقاسىندا جازانى ورىنداۋ سالاسىنداعى ورگاندارعا ايداۋىل تۇرىنەن ارىلۋعا, ال سوتتالۋشىعا قامالعان جەرىنەن تىكەلەي بەينەكونفەرەنتسبايلانىس جۇيەسى ارقىلى تۇسىنىك بەرۋىنە مۇمكىندىك تۋادى دەگىمىز كەلەدى.
مۇنداي جوبا بۇگىنگى تاڭدا وتە قاجەت بولىپ وتىر. سەبەبى, اتالعان جاڭا ەلەكتروندىق جوبالاردىڭ ىسكە قوسىلۋى پوشتالىق شىعىنعا جۇمسالاتىن بيۋدجەت قاراجاتىن ۇنەمدەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى ەكەن. ستاتيستيكالىق دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, رەسپۋبليكا سوتتارى 2012 جىلى 580 105 تالاپ-ارىز, 2013 جىلى 643 683 ءوتىنىش قابىلداسا, 2014 جىلدىڭ وتكەن 5 ايىندا 282 مىڭنان استام ارىز قابىلداعان. ال ءاربىر ارىز بويىنشا جولداناتىن پوشتالىق حابارلاندىرۋلار كوپ قارجىنى قاجەت ەتەتىن كورىنەدى.
الەكساندر تاسبولاتوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».