قازاقستان – الىپ ارماندارعا قول سوزعان ەل. بۇل تەك ادەمى ءسوز ەمەس, ۋاقىت اقيقاتى, ءبىزدىڭ ەل تاڭداعان جول. مەملەكەت باسشىسى ن.نازارباەۆ ۇسىنعان «قازاقستان-2050» ستراتەگيالىق باعدارلاماسى بىزگە الەمنىڭ دامىعان 30 ەلىنىڭ قاتارىنا ەنۋدى مىندەتتەيدى, وعان جەتۋ قۇرعاق ءسوزدى ەمەس, تىڭ شەشىمدەردى, جۇيەلى جوسپارلاردى, مەجەلى مىندەتتەر مەن كوكجيەگى كەڭ كەلىسىمدەردى, قىرۋار جۇمىستى, باتىل باستامالاردى قاجەت ەتەدى.
ەلباسى ن.نازارباەۆ يدەياسىمەن بۇدان 20 جىل بۇرىن ايتىلعان ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تاقىرىبى قازىر ابدەن پىسىپ-جەتىلدى. وسىنشا جىلدار ىشىندە زەرتتەلىپ-زەردەلەنگەن جوبا قازىرگى تاڭدا ومىرگە ەنۋ ۇستىندە. ەلىمىزدەگى بىلىكتى ەكونوميستەر مەن ساياساتكەرلەردىڭ, زيالى قاۋىمنىڭ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنداعى وداقتىڭ قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىگىنە نۇقسان كەلتىرمەي, ەكونوميكالىق تۇرعىدا دامۋىنا وڭ اسەر ەتەتىندىگى جايلى پىكىرلەرى كوڭىلگە قونىمدى. بۇل تۋرالى يدەيا اۆتورى دا ءجيى ايتىپ كەلەدى, ءتىپتى رەسەي ەلىنىڭ بيىك مىنبەرىندە تۇرىپ تا ايتقان بولاتىن.
ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق قۇرۋ ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىن نىعايتۋعا قۇيىلاتىن قارجى كولەمىن ايتارلىقتاي ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بىرىنشىدەن, 170 ملن.-نان استام حالىقتىڭ نارىعى – ۇلكەن تۇتىنۋ الاڭى, دەمەك قازىرگى 17 ملن. عانا حالقى بار ەلىمىز ءۇشىن ۇلكەن نارىق كەڭىستىگى اشىلادى. ەكىنشىدەن, بۇل ەل تاريحىنداعى مەگاجوبا. ونىڭ اسەرى ۇلكەن نارىق ارقىلى ەكونوميكانى كوتەرۋگە جانە ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن نىعايتۋعا الىپ كەلەدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ستاتيستيكا اگەنتتىگى ماڭعىستاۋ وبلىستىق دەپارتامەنتىنىڭ مالىمەتى بويىنشا, 2013 جىلى كەدەن وداعى بويىنشا ساۋدا كولەمى 33093,0 ملن. تەڭگە قۇراعان, ونىڭ ىشىندە 3223,5 ملن. تەڭگە ەكسپورت قارجىسى بولسا, 29869,5 ملن. تەڭگە يمپورتتىق تاۋارلار ءباسى. مۇنىڭ ىشىندە رەسەي ەلىنىڭ الاتىن ورنى مەن ساۋدا اينالىمى كولەمى اۋقىمدى. جوعارىدا ايتىلعان بارلىق ساۋدا كولەمىنىڭ 31 524 556, 9 ملن. تەڭگەسى رەسەيمەن, قالعان 1 568 462,8 ملن. تەڭگەسى بەلارۋس ەلىمەن اراداعى قارىم-قاتىناستان قۇرالعان. ەكسپورت پەن يمپورت ماسەلەسىندە دە وسىنداي كورسەتكىشتەرگە كوز جەتكىزەمىز. جىل باسىنان بەرى دە ماڭعىستاۋ وبلىسى اتالمىش ەلدەرمەن ءبىراز ساۋدا اينالىمىن قۇراپ تاستادى, ياعني رەسەيمەن 6 247 951, 6 ملن. تەڭگەنىڭ, بەلارۋسپەن 325 199, 6 ملن. تەڭگەنىڭ تاۋارى الماستى. ازىق-ت ۇلىك تۇرلەرىنىڭ 80 پايىزعا جۋىعى سىرتتان تاسىمالداناتىن ماڭعىستاۋدا قازىرگى تاڭدا ەكسپورتتان گورى يمپورتتىڭ قاتارى قالىڭداۋ بولاتىنى تۇسىنىكتى.
ماڭعىستاۋدا بەلارۋس ەلى كاسىپكەرلەرىمەن بىرىككەن نەگىزدە ساناۋلى ءارى 50 ادامعا دەيىن جۇمىسپەن قامتۋ الەۋەتى بار شاعىن كاسىپورىندار جۇمىس جاساۋدا. ولاردىڭ اراسىندا «دانەكەرلەۋ كومپانياسى» جشس, «كەم-كاز موستوستال» بىرلەسكەن كاسىپورنى» جشس, ت.ب. بار. ولار تەحنيكالىق قۇرال-جابدىقتاردىڭ كوتەرمە ساۋداسىمەن, اۆتوكولىكتەر بولشەكتەرىنىڭ ساۋداسىمەن جانە ينجەنەرلىك جابدىقتار قۇرىلىستارىمەن اينالىسادى. ال رەسەيمەن ارادا ساۋدا-ساتتىق, كاسىپكەرلىك بايلانىس كولەمدى. قازىر ماڭعىستاۋدا 100-ءدىڭ ۇستىندە جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىكتەر جۇمىس جۇرگىزۋدە. جۇمىسپەن قامتۋ اۋقىمى جاعىنان شاعىن بولعانمەن, قىزمەتى مەن ءونىمى الۋان ءتۇرلى. ولاردىڭ اراسىندا بايلانىس-تەلەكوممۋنيكاتسيا سالاسىندا, ساۋلەت سالاسىندا جۇمىس ىستەۋشىلەر, قابىرعا بلوكتارىن وندىرۋشىلەر, قارا جانە ءتۇستى مەتالل ساۋداسىمەن اينالىساتىندار, ەلەكتروتەحنيكالىق جانە مونتاجداۋ قىزمەتىن كورسەتەتىندەر بار. مۇناي جانە ىلەسپە گاز وندىرەتىن جشس مەن ولارعا تەحنيكالىق قولداۋ كورسەتەتىن سەرىكتەستىك, بانك سالاسىنىڭ فيليالى, حيميالىق ونىمدەر ءوندىرىسى, مەيرامحانا جانە ازىق-ت ۇلىك تاسىمالداپ-جەتكىزۋ, تەڭىز جانە جاعالاۋ جۇك تاسۋ كولىگى, ديزەل وتىنىن, سونداي-اق اۆتوكولىك تۇرلەرىن ساتۋ, تۇرعىن ءۇي ەمەس عيماراتتار قۇرىلىسىن سالۋ, گەودەزيكالىق قىزمەت, كومپيۋتەرلىك تەحنولوگيا بويىنشا كەڭەس بەرۋ, ۆاكۋم جانە اۋا ناسوستارى ءوندىرىسى, ازىق-ت ۇلىك, سۋسىندار مەن تەمەكى ونىمدەرىن ساتۋ, ءدارى-دارمەكتەر ءتۇرلەرىن ساتۋ سەكىلدى قىزمەت تۇرلەرى بار. مۇنىڭ ءبارى تەك قۇرىلا سالعان شاعىن كاسىپورىندار ەمەس, شاعىن ۇجىمى مەن تۇتىنۋشىسى بار ۇجىم. دەمەك, كەشەگى كەدەن وداعىنىڭ دا, بۇگىندە قول قويىلعان ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ دا نەگىزى ءوزارا قالىپتاسىپ, بەكي تۇسكەن بايلانىستاردا جاتىر. اتالمىش وداق وسى كەڭىستىكتى كەڭەيتىپ, تۇتىنۋشىلار نارىعىن ۇلعايتا تۇسپەك.
ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى رەسەي جانە بەلارۋس ەلدەرىمەن بايلانىس تەك ساۋدا-ساتتىق تۇرعىسىندا عانا ەمەس, جان-جاقتىلىق سيپاتقا يە بولا تۇسەدى. بۇعان دەيىن استراحان وبلىسى اۋماعىنداعى قۇرمانعازى بابامىزدىڭ كەسەنەسىنە بارىپ كۇي توگىلتىپ, ونەر شاشۋىن شاشىپ كەلىپ جۇرگەن جەرلەستەر ءۇشىن ەندى بارىس-كەلىس, مادەني-رۋحاني بايلانىس ەش قيىندىق تۋعىزباق ەمەس. ال, رەسەيدىڭ بىرنەشە قالالارىنا جانە بەلارۋستىڭ استاناسى مينسك قالاسىنا بارىپ ەمدەلىپ كەلۋشىلەر سانى جىل وتكەن سايىن كوبەيىپ كەلەدى. وداق وسى ساپارلارعا ءساتتى جول اشادى دەپ ويلايمىز.
باقىت ۇلىقبانوۆ,
ماڭعىستاۋ وبلىستىق كاسىپكەرلىك جانە ساۋدا باسقارماسىنىڭ باسشىسى.
اقتاۋ.