تەاتر ادامدى ويلاندىرۋىمەن قۇندى. بۇل جەردە جۇمىر باستى پەندەلەردىڭ تاعدىر تارتىسى, ىشكى رۋحاني تولقىنىسى كورىنىس تابادى. بيىل جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ اتىنداعى وبلىستىق قازاق مۋزىكا-دراما تەاترى جاڭا ەكسپەريمەنتتىك درامانى ۇسىنعالى وتىر. دراماتۋرگيا زاڭدىلىقتارىنا باعىنبايتىن قويىلىم ەرەكشە ۇلگىدەگى پرەمەرا بولماق.
سوڭعى جىلدارى تەاتردىڭ رەجيسسەرلەرى كورەرمەننىڭ تالعامىنان شىعاتىن تاقىرىپ ىزدەۋدە باتىل قادامدارعا بارىپ جاتقانىن مويىنداماسقا بولماس. ادام ءومىر ءسۇرىپ جاتقان الەمنەن بولەك كەڭىستىكتى شارلاپ كورۋگە شابىتتانعان جاس تالانتتاردىڭ ءار قويىلىمى نىساناعا ءدوپ ءتيىپ, رۋحاني دۇنيەگە سۋساپ كەلىپ جاتقان كوپشىلىكتى باۋراپ الۋدا. بۇيىرتسا, قاراشا ايىنىڭ سوڭى مەن جەلتوقساننىڭ باسىندا قازاق تەاترى كەرەكۋدىڭ ونەرسۇيەر قاۋىمىن ءبىر سىلكىنتىپ الۋدى كوزدەپ وتىر. ونەر ۇجىمى بۇل كەزەڭدە «پرەمەرالار اپتاسىن» وتكىزەدى. دالىرەك ايتقاندا, 28 قاراشادان باستاپ 3 بىردەي قويىلىمنىڭ تۇساۋى كەسىلەدى. ءار قويىلىمدا قوعامداعى الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى وزگەشە قىرىنان كورسەتۋگە دەگەن تالپىنىس جاتىر. مۇنى رەجيسسەرلەر مەن اكتەرلەردىڭ دايىندىعىنان اڭعاردىق.
– «پرەمەرالار اپتاسىن» 28-30 قاراشا جانە 1-3 جەلتوقسان ارالىعىنا بەلگىلەپ وتىرمىز. العاشقى كۇنى ن.پتۋشكينانىڭ «كۇزگى ماحاببات» ساتيرالىق كومەدياسىن, ودان سوڭ جاس دراماتۋرگ مەرەي قوسىننىڭ «مەن جوق جەردەگى «مەنىڭ ءومىرىم» اتتى ەكسپەريمەنتتىك دراماسىن جانە سوڭعىسى ا.ءۆولوديننىڭ «كەزدەسۋ مەن قوشتاسۋ» پسيحولوگيالىق دراماسىن ۇسىنامىز. وتىز جىلدان استام تاريحى بار قازاق تەاترىندا مۇنداي بوياۋى قويۋ اپتالىق بۇرىن-سوڭدى بولماعان. بارلىق پرەمەرانى ءبىر اپتاعا سىيدىرىپ قويۋ يدەياسى دا تەكتەن-تەك كەلگەن جوق. قويىلىمدارعا الماتى مەن استانا شاھارلارىنان بەلگىلى تەاتر سىنشىلارىن شاقىرىپ وتىرمىز. ءوز قازانىمىزدا ءوزىمىز قايناپ جاتا بەرمەي, ءبىز قاي باعىتتا كەلەمىز, اكتەرلەرىمىزدىڭ دەڭگەيى قانداي ساتىدا تۇر دەگەن ساۋالدارىمىزعا سىنشىلاردىڭ كومەگىمەن جاۋاپ تابامىز دەگەن سەنىم باسىم. بۇگىنگى جۇمىسىمىزعا جاڭا كوزقاراستار مەن زاماناۋي تۇرعىدان سىن قاجەت. قازىرگى زاماندا وتاندىق تەاترلاردىڭ باعىت-باعدارى كۇن سايىن دامىپ جاتقانى شىن. اينالاداعى تەندەنتسيالار مەن ترەندتەردەن قالىپ قالماۋ ءۇشىن قانداي ارەكەت قاجەت؟
كەيدە تەاترلار فەستيۆالدارىندا بولىپ, وزگە ۇجىمدار قويعان قويىلىمداردان تۇك تە تۇسىنبەي قايتاتىن جاعداي كەزدەسەدى. سونداي كەزدە ءبىز بۇگىنگى وزگەرىستەن قالىپ بارا جاتىرمىز با, الدە ءمان-ماعىناسى از دۇمبىلەز دۇنيەلەر كوبەيدى مە دەگەن ەكىۇشتى وي جىلت بەرەدى, دەيدى تەاتر ديرەكتورى ارمان تەمىربەك.
كەرەكۋلىك قويۋشى رەجيسسەرلەر مەن اكتەرلەردىڭ ونەرىن ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىنىڭ تەاتر ونەرى تاريحىنىڭ تەورياسى كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى, تەاتر سىنشىسى باقىت نۇرپەيىس, اعا وقىتۋشى, تەاتر سىنشىسى ايجان احمەت جانە استانا قالاسى اكىمدىگىنىڭ «مۋزىكالىق جاس كورەرمەن» تەاترىنىڭ ديرەكتورى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, PhD دوكتورى اسحات ماەميروۆ ارنايى كەلىپ كورىپ, كاسىبي تۇرعىدان باعا بەرەدى دەپ كۇتىلۋدە.
اتاپ وتەرلىگى, تەاتر باسشىلىعىنىڭ شاقىرۋىمەن قازاقستان قارۋلى كۇشتەرى ۇلتتىق اسكەري-پاتريوتتىق ورتالىعىنداعى انسامبل كونتسەرتمەيستەرى گۇلسانا ەڭكەباەۆا پرەمەرالارعا حورەوگرافيالىق جاعىنان كومەك كورسەتۋ ءۇشىن پاۆلودارعا ارنايى كەلگەن. «مەن حورەوگرافيالىق جاعىنان ءوزىمنىڭ بار بىلگەنىمدى ۇيرەتۋ ءۇشىن كەلىپ وتىرمىن. ەكى سپەكتاكلدىڭ ءبىرى ارت-مودەرن مانەرىندە ءوربيدى. سوندا بي ەلەمەنتتەرىن جاڭا ءارى زامانعا ساي ىرعاقپەن وڭدەيمىز. كورەرمەندەر جاڭاشىلدىقتى جىلى قابىلدايدى دەپ ۇمىتتەنەمىن», دەيدى گۇلسانا اسكەربەكقىزى.
مۇنداي تاقىرىبى تىڭ دۇنيەلەردى قولعا العان جەرگىلىكتى رەجيسسەرلەردىڭ ەسىمدەرىن اتاپ وتكەن دۇرىس. «كەزدەسۋ مەن قوشتاسۋ» پسيحولوگيالىق دراماسىن قويۋشى تەاتردىڭ باس رەجيسسەرى ادىلەت اقانوۆ بولسا, «كۇزگى ماحابباتقا» ۇجىمنىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى ەرجان قاۋلانوۆ, ال «مەن جوق جەردەگى «مەنىڭ ءومىرىم» سپەكتاكلىنە جانگەلدى سادىقوۆ جاۋاپتانىپ وتىر.
جانگەلدىنىڭ سوزىنە قۇلاق تۇرسەك, ەكسپەريمەنتتىك دراما دراماتۋرگياداعى ەشبىر زاڭدىلىقتارعا باعىنبايدى. كورەرمەن مۇندا سپەكتاكلدىڭ شارىقتاۋ شەگى مەن فينالىنىڭ قاي تۇسىندا وربىگەنىن قويىلىم سوڭىنان ءوزى وي قورىتىپ تابادى.
– «مەن جوق جەردەگى «مەنىڭ ءومىرىم» قويىلىمى ادامنىڭ كوز جانارىندا ساقتالعان ءارتۇرلى سۋرەتتەردىڭ وقيعاسى بويىنشا ءوربيدى. ياعني بۇل ادامنىڭ ءومىرى مەن دۇنيەتانىمىنان تىس وزگە كەڭىستىكتەگى سەزىمدەر ارپالىسى. اۆتورى – مەرەي قوسىن دەگەن جاس تالانت. 2018 جىلى قازاقستانداعى دراماتۋرگتەر فەستيۆالىندە بۇل شىعارما جۇلدە العان. ەندى ەلىمىز بويىنشا تۇڭعىش رەت ءبىزدىڭ تەاترىمىزدا ساحنالانعالى وتىر. باستى رولدەگى كەيىپكەردىڭ ءرولىن بىردەن ءۇش اكتەرگە بەردىك. اقتىلەك اقانوۆا, ايكۇن بوداۋبەك جانە ەركەجان تولەۋبەك باس كەيىپكەردى سومداۋ ءۇشىن باسەكەگە ءتۇسىپ, ساپا تۇرعىسىنان الىپ شىعادى دەگەن ءۇمىتىمىز باسىم. پرەمەرالىق سپەكتاكلدە شەبەرلىگى باسىم تۇسكەنىن تاڭدايمىز. بۇل دراما – مەنىڭ شىعارماشىلىعىمداعى العاشقى ەكسپەريمەنتتىك دۇنيە بولىپ وتىر, – دەيدى قويۋشى رەجيسسەر.
ج.سادىقوۆ بۇعان دەيىن تەاتردا «كۇزگى وقيعا», «پاي, پاي, جاس جۇبايلار-اي!», «بالالىق شاققا ساياحات», ء«جاميلا», «العاشقى ماحاببات» جانە تاعى باسقا سپەكتالدەرىن قويعان.
ونەر ورداسىنداعى ادەبي دراما ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى نۇركەن تۇرلىبەكتىڭ پىكىرىنشە, الداعى ءۇش پرەمەرانىڭ ارقايسىسىنىڭ كوتەرەر جۇگى ەرەن, قوعامدى الاڭداتقان الۋان ءتۇرلى تاقىرىپ.
– ەكسپەريمەنتتىك درامانىڭ ەرەكشەلىگى, قويىلىمدا جاسىرىلعان جۇمباقتى شەشۋ ءاردايىم كورەرمەننىڭ ۇلەسىنە تيەدى. ال «كۇزگى ماحاببات» ساتيرالىق كومەدياسىندا الەۋمەتتىك جالعىزدىق, وتىرىپ قالعان كارى قىزداردىڭ تاقىرىبىن قوزعادىق. اناسى مەن قىزىنىڭ اراسىنداعى ءۇمىت پەن سەنىم اقىر-سوڭى ارقايسىسىن باقىتقا جەتكىزەدى. «كەزدەسۋ مەن قوشتاسۋ» پسيحولوگيالىق دراماسىندا بىردەن 22 اكتەر وينايدى. ءار جۇپتىڭ ءوزارا ءسۇيىپ قوسىلۋى, ارادا ۋاقىت وتكەندە اجىراسۋ سەبەپتەرى, وتباسىن ساقتاپ قالۋ ماسەلەسى, ەر مەن ايەلدىڭ ءوزارا ءتۇسىنىسۋى قوزعالادى. ءار الۋان تاعدىرلاردىڭ قاتپارى كوپ قۇپياسىنا ءۇڭىلۋ ءۇشىن كورەرمەننەن تالعام كوڭىل كۇتەمىز, – دەيدى ءبولىم مەڭگەرۋشىسى.
پاۆلودار وبلىسى