بۇگىن ستاتيستيكا ماماندارى كاسىبي مەرەكەسىن اتاپ ءوتىپ جاتىر, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
بۇگىندە ماڭىزدى شەشىمدەردى قابىلداپ, بولاشاققا باعدار قۇراتىن ماماننىڭ نەگىزگى تىرەك قۇرالىنىڭ ءبىرى – رەسمي ستاتيستيكا. ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك-دەموگرافيالىق دەرەكتەردى ەلەپ-ەكشەيتىن ستاتيستيكا ماماندارى بۇگىن ءوزىنىڭ كاسىبي مەرەكەسىن اتاپ ءوتىپ جاتىر. قازاق جەرىندە 102 جىل بۇرىن قۇرىلعان مەكەمە بۇگىندە قاي باعىتتى نەگىزگە الىپ وتىر؟
بۇعان دەيىن ءوز الدىنا جەكە اگەنتتىك, ودان كەيىن ەكونوميكا مينيسترلىگىنە قاراستى كوميتەت بولعان قازىرگى ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسى بۇگىندە قر ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ جانە رەفورمالار اگەنتتىگىنىڭ ۇيىمى. ول جينالاتىن دەرەكتەردىڭ ساپاسىن عانا قامتاماسىز ەتىپ قويماي, مالىمەتتەردى وڭدەۋ جىلدامدىعىن ارتتىرىپ, جاڭا اقپارات كوزدەرىن پايدالانۋ امالدارىن قاراستىرىپ جاتىر.
دەرەكتەردىڭ بالاما كوزدەرى
ەكونوميكانىڭ تسيفرلانۋى بالاما دەرەك كوزدەرىنىڭ اياسىن كەڭەيتىپ وتىر. سوندىقتان ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسى نەگىزگى ستاتيستيكالىق دەرەكتەردىڭ دايەكتىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن ولاردى قولدانا وتىرىپ, ساپالى اقپاراتقا قول جەتكىزۋدى جوسپارلاپ قويعان. ماسەلەن, ەگىس كولەمىن انىقتاۋ ءۇشىن عارىشتان زوندتاۋ جۇرگىزەتىن جۇيەلەردىڭ دەرەكتەرى پايدالانىلماقشى. ال ەلەكتروندى ساۋدا سۋبەكتىلەرىنىڭ جان-جاقاتى ستاتيستيكالىق ەسەبىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن ءتۇرلى ماركەتپلەيستەرمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلىپ جاتىر. ونىڭ ناتيجەسىندە ونلاين جۇرگىزىلگەن ساۋدا-ساتتىقتىڭ ناقتى ەسەبى, ەكونوميكاداعى ۇلەسى, قاي تاۋاردىڭ كوپ ساۋدالاناتىنى تۋرالى اقپاراتتى كوپشىلىككە ۇسىنۋ مۇمكىندىگى تۋادى. وعان قوسا, سۋبەكتىلەردىڭ ەكونوميكالىق بەلسەندىلىگىن وزەكتەندىرۋ ءۇشىن فيسكالدىق دەرەكتەر وپەراتورلارىنىڭ مالىمەتتەرىن پايدالانۋ مۇمكىندىگى پىسىقتالۋدا. دۇكەندەردە بەرىلەتىن تۇبىرتەكتەردىڭ مالىمەتىنە قول جەتكىزۋ ارقىلى ينفلياتسيا ستاتيستيكاسىن ناقتىلاۋ امالى دا جۇمىستا قولدانىلادى. مۇنىڭ بارلىعى رەسپوندەنتتەر تاراپىنان تاپسىرىلاتىن ەسەپ سانىن ازايتۋعا, دەرەكتەردىڭ جىلدام ءارى جەڭىل وڭدەلۋىنە ءوز سەپتىگىن تيگىزەدى.
ەكونوميكانىڭ جاڭا باعىتتارى بويىنشا اقپارات نەعۇرلىم دايەكتى بولۋ ءۇشىن مالىمەتتەر تولتىرىلاتىن نىسان ۇلگىلەرى دە تولىقتىرىلعان كورىنەدى. ماسەلەن, ەنەرگەتيكا, كاسىپورىندار ستاتيستيكاسى مەن قۇرىلىمدىق ستاتيستيكا باعىتتارى بويىنشا مالىمەتتەر قورى بايىتىلماقشى. ەسەسىنە وزەكتىلىگىن جوعالتقان مالىمەتتەر بويىنشا اقپارات ەندى مۇلدە جينالمايتىن بولادى. وسىلايشا, بيۋروداعىلار ستاتيستكالىق فورمالار سانىن ازايتىپ وتىر. بيىل 146 ءتۇرلى ستاتيستيكالىق زەرتتەۋ بويىنشا اقپارات جينالسا, كەلەر جىلى ولاردىڭ سانى 12-گە قىسقارتىلماقشى.
DATA ساۋات
مالىمەتتەر سانى وسكەن سايىن, سونىڭ نەگىزىندە شەشىم قابىلداۋعا, ءتۇرلى ەكونوميكالىق بولجامدار قۇرۋعا بولاتىن مۇمكىندىكتەر اياسى ءوسىپ كەلەدى. الايدا سول مالىمەتتەردىڭ ءتىلىن ۇعىپ, كادەگە جاراتا ءبىلۋ دە ماڭىزدى. وسى ماقساتتا بيۋرو ماماندارى قالىڭ كوپشىلىك ءۇشىن ارنايى كۋرستاردى ۇيىمداستىرۋدى قولعا العان. ستاتيستيكانىڭ قالاي جينالىپ, وڭدەلەتىنىن, قالاي ەسەپتەلەتىنىن, پايىزدىق ايىرماشىلىق پەن ۇلەستى ەسەپتەۋ جولدارىن تۇسىندىرەتىن ساباقتارعا نيەت بىلدىرگەندەردىڭ بارلىعى قاتىسا الادى. ماماندار بۇعان مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر مەن باق وكىلدەرىن تارتۋدى دا كوزدەپ وتىر. ساباقتار ونلاين تۇردە وتكىزىلەدى, وندا دەرەكتەردىڭ تۇرلەرى مەن تيپتەرى سياقتى قاراپايىم تاقىرىپتان باستاپ, ەڭ كۇردەلى – مالىمەتتەر نەگىزىندە تالداۋ جاساۋ باعىتتارى قامتىلادى. اتالعان كۋرستار كەلەسى جىلدىڭ باسىنان ىسكە قوسىلادى.
وعان قوسا, بيۋروداعىلار ماگيسترانتتار مەن دوكتورانتتاردى رەسمي دەرەكتەرگە نەگىزدەلگەن زەرتتەۋ جۇمىستارىنا بارىنشا تارتۋ ءۇشىن «Qazdatathon» بايقاۋىن ۇيىمداستىرىپ وتىر. ۇلتتىق بانكتىڭ تولەم جانە قارجى تەحنولوگيالارىن دامىتۋ ورتالىعىمەن بىرلەسە جاسالعان كونكۋرستىڭ نەگىزگى ماقساتى – دەرەكتەر نەگىزىندە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, ادىسنامالىق ماسەلەلەردى شەشۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرىن ىزدەۋ, سونداي-اق دەرەكتەردى باسقارۋ مادەنيەتى مەن دەرەكتەرگە نەگىزدەلگەن شەشىمدەر قابىلداۋ پراكتيكاسىن ىلگەرىلەتۋ. بۇل بايقاۋ شەڭبەرىندە قاراشانىڭ سەگىزىنەن باستاپ قاتىسۋشى كوماندالاردىڭ وتىنىمدەرى قابىلدانادى. ءبىر ايدىڭ ىشىندە دەرەكتەر نەگىزىندە جاسالعان جوبالار تانىستىرىلۋى ءتيىس. بۇل دا جاس بۋىننىڭ دەرەكتەر بويىنشا ساۋاتىن ارتتىرىپ, ولاردى دۇرىس تاۋىپ, پايداعا اسىرۋ جولدارىن ۇيرەنەدى.
ۇلتتىق مالىمەتتەر بيۋروسى
بۇگىندە بيۋرو ۇلتتىق دەرەكتەر ەكوجۇيەسىن دامىتۋدىڭ تۇجىرىمداماسىن ازىرلەپ جاتىر. ول ۇلتتىق ستاتيستيكا جۇيەسى مەن دەرەكتەردى باسقارۋ ساياساتىن دامىتۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارىن, ونىڭ ىشىندە دەرەكتەردىڭ ساپاسىن, ۆەدومستۆوارالىق ءوزارا ءىس-قيمىلدى قامتاماسىز ەتۋ جۇمىستارىن قامتيدى. اكىمشىلىك دەرەككوزدەردەن جينالاتىن اقپاراتتىڭ ءبىرىزدى ءارى بەلگىلى ءبىر ادىسناماعا ساي بولۋى ءۇشىن بيۋروداعىلارعا ۇيلەستىرۋشىلىك مىندەت جۇكتەلىپ وتىر. دەرەكتەردى باسقارۋ ساياساتىن جۇرگىزۋ, ستاتيستيكالىق قىزمەتتى ترانسفورماتسيالاۋ, باقىلاۋ بىرلىكتەرىن (رەگيسترلەردى) سايكەستەندىرۋدىڭ بىرىڭعاي جۇيەسىن قۇرۋ – ءداستۇرلى ءۇي-ءۇيدى ارالاپ جۇرگىزىلەتىن ساناق ادىسىنەن رەگيسترلەرگە نەگىزدەلگەن تىركەۋ ساناعىنا كوشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
ساناقتىڭ وسى تاسىلىنە كوشۋ – حالىق تۋرالى ستاتيستيكالىق دەرەكتەردى جىل سايىنعى نەگىزدە جاڭارتىپ وتىرۋعا جانە ءداستۇرلى ساناققا قاراعاندا اناعۇرلىم وزەكتى اقپارات الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن بىرگە بۇل حالىق, جۇمىسپەن قامتۋ, تۇرعىن ءۇي ستاتيستيكاسى, ءبىلىم تۋرالى دەرەكتەردى كەشەندى ازىرلەۋگە ىقپال ەتەدى.
بۇگىندە ستاتيستيكا دەرەكتەرىن حالىقارالىق ساپا ستاندارتتارىنا سايكەستەندىرۋ بويىنشا ۇلكەن جۇمىس اتقارىلدى. بۇۇ قاعيداتتارىن باسشىلىققا الا وتىرىپ, قىزمەتىندە ۇزدىك تاجىريبەلەردى پايدالانىپ جاتقان بيۋرو ماماندارى جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ, پايدالانۋشىلار ءۇشىن ىڭعايلى سەرۆيستەردى ۇسىنۋ, دەرەكتەردى قولجەتىمدى ەتۋ تاسىلدەرىن دامىتۋ بويىنشا جۇمىستارىن جالعاستىرا بەرمەك.