قىرعىزدىڭ بەرمەت كەشتەرى

قىرعىز كينوسى كۇندەرىنىڭ اشى­لۋىمەن باستالعان ءىس-شارالار كور­مەلەر مەن كونتسەرتتەرگە, دوڭگەلەك ۇستەل مەن سپەكتاكلگە ۇلاستى. ماسەلەن, كينوكورسەتىلىم كۇن­دەرىندە «اكىركى كوچ» (رە­جيسسەرى ب.مۇقۇل), «داراك ىرى» (رەجيسسەرى ا.دايىربەكوۆ), «شام­بالا» (رەجيسسەرى ا.سۋيۋن­دۋكوۆ), «كول» (رەجيسسەرى ا.سۋ­يۋندۋكوۆ) كارتينالارى ۇسى­نىلدى.

سونداي-اق مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى داۋرەن اباەۆ قىر­عىز رەسپۋبليكاسىنىڭ ما­دەنيەت, اقپارات, سپورت جانە جاس­تار ساياساتى ءمينيسترى التىنبەك ماقسۇتوۆپەن كەزدەسىپ, ەكى ەل اراسىنداعى مادەني-گۋما­ني­تار­لىق ىنتىماقتاستىق ماسە­لە­لەرى, اتاپ ايتقاندا, استانادا ماناس ەسكەرتكىشىن ورناتۋ, «ەۋرازيا» كينوفەستيۆالىن جانە كوش­پە­لىلەردىڭ دۇنيەجۇزىلىك ويىن­­دارىن وتكىزۋ ماسەلەلەرى تال­­­قى­لاندى.

ودان بولەك ۇلتتىق اكادە­ميا­لىق كىتاپحانادا ەكى ەلدىڭ زيالى قاۋىم وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن «تۇركى الەمىنىڭ قوس الىبى: اۋە­زوۆ جانە ايتماتوۆ» فورۋمى ءوتتى. ءىس-شارا, ەڭ الدىمەن ەكى ەل اراسىنداعى گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى نىعايتۋدى ماقسات ەتتى. اتاپ ايتقاندا, تاراپتار ەكى زاڭعار جازۋشى مۇحتار اۋەزوۆ پەن شىڭعىس ايتماتوۆ شىعارماشىلىعىنىڭ مادەنيەت­ارالىق ىنتىماقتاستىقتاعى ءرولىن تالقىلادى. فورۋم جۇمى­سىنا مەملەكەتتىك ور­گان­داردىڭ وكىلدەرى, قوعام قايرات­كەرلەرى, قازاقستان مەن قىرعىز رەس­پۋب­ليكاسىنىڭ شىعار­ما­شىلىق جانە عىلىمي زيالى قاۋىمى قاتىستى.

ال ۇلتتىق مۋزەيدە قىر­عىز سۋرەتشىلەرىنىڭ شىعار­ما­شى­لىعىنا قۇرىلعان «باستاۋ» كورمەسى اشىلدى. ءدال وسى كۇنى ق.قۋانىشباەۆ اتىنداعى مەم­لەكەتتىك اكادەميالىق قازاق مۋ­زىكالىق-دراما تەاترى ساحناسىندا قىرعىز ونەر شەبەرلەرىنىڭ گالا-كونتسەرتى ءوتتى. اتالعان كەشكە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ, قىرعىزستان پرەزيدەنتى سادىر جاپاروۆ جانە ەۋروپالىق كەڭەس پرەزيدەنتى شارل ميشەل قاتىستى. پرە­زيدەنتتەر قىرعىزستاننىڭ ۇلت­تىق تاريحي مۇراجايىنىڭ كوللەكتسياسى قويىلعان «ىقىلىم مۇراسى» كورمەسىمەن تانىستى. ال ساحنادا «ماناس» ەپوسىنان ءۇزىندى وقىلىپ, حالىق اقىنى توقتوعۇل ساتىلعانوۆتىڭ ساناتتارى (ديداكتيكالىق ولەڭدەرى) ورىندالدى. سونداي-اق حالىق جازۋشىسى شىڭعىس ايتماتوۆتىڭ شىعارمالارىنان ۇزىندىلەر قو­يىلدى.

سونىمەن قاتار قازاق جانە قىرعىز حالىقتارىنىڭ باۋىر­لاس­تىعىن دارىپتەۋ ماقساتىندا قىرعىز ونەرپازدارى شوقان ءۋاليحانوۆ, اباي قۇنانباي ۇلى, جامبىل جاباەۆ, مۇحتار اۋەزوۆ سياقتى تۇلعالارىمىزدىڭ بەينە­سىن سومداپ, ەكى حالىققا كەڭ تارا­عان ءان-كۇيلەردى ورىندادى.

ال كەلەسى كۇنى «ماناس» ەپوسىنا ارنالعان كونتسەرت جانە نۇردين تۇگەلوۆ اتىنداعى «اق مارال» مەملەكەتتىك بي ءانسامبلى مەن چالاگىز يساباەۆ اتىنداعى «قامبارقان» فولكلورلىق-ەتنو­گرا­فيالىق ءانسامبلىنىڭ كونتسەرتى ۇسىنىلدى.

قىرعىز مادەنيەتى كۇندەرىنىڭ سالتا­ناتتى جابىلۋىندا توق­تو­بولوت ءابدىمومىنوۆ اتىن­­­­داعى قىرعىز ۇلتتىق اكا­دە­­ميا­لىق دراما تەاترىنىڭ «سا­مان­­چىنىن جولۋ» سپەكتاكلى قو­يىلدى. ايتا كەتەيىك, بۇل شىڭعىس ايتماتوۆتىڭ «قۇس جولى» شىعارماسىنىڭ جەلىسىمەن قويىلعان. سپەكتاكلدىڭ رە­جيس­سەرى مارات كوزۋكەەۆ. شىعارمادا ادامزات بالاسىنىڭ سوعىسقا قارسىلىعى, ءبىر تاعدىر ارقىلى جەر بەتىندەگى بارشا ايەلدىڭ تراگەدياسى, ءومىر ءۇشىن كۇرەس س­ۋ­رەتتەلەدى. قويىلىم اتال­عان تەاتر رەپەرتۋارىنا جۋىردا قوسىلعان.

سالتاناتتى راسىمگە قاتىسقان قازاقستاننىڭ مادەنيەت جانە سپورت ۆيتسە-ءمينيسترى نۇرعيسا داۋەشوۆ, ەڭ الدىمەن قىرعىز دەلەگاتسياسىنا العىس ايتتى.

«قىرعىزستاننىڭ مادەنيەتى كۇندەرى دەلەگاتسياسىن باستاپ كەلگەن التىنبەك ماقسۇتوۆ مىرزاعا العىس بىلدىرەمىن. سونىمەن قاتار مادەني ءىس-شاراعا قاتىسقان 300-دەن استام حالىق ارتىستەرى, حالىق اقىن-جازۋشىلارى, كينو ماي­تالماندارى, عىلىم دوكتورلارى جانە كسرو حالىق ءارتىسى سامارا توقتاقۇنوۆا باستا­عان قوعام قايراتكەرلەرىنە زور العىس ايتامىن. ال بۇگىن, قىر­عىز­ستاننىڭ قازاقستانداعى مادە­نيەتى كۇندەرىنىڭ توقبولوت ابدۋمومۋنوۆ اتىنداعى قىرعىز ۇلتتىق اكادەميالىق دراما تەات­رىنىڭ «سامانچىنىن جولى» قويى­لىمىمەن اياقتالۋىنىڭ ءوزى سيمۆوليكالىق مانگە يە», دەدى ۆيتسە-مينيستر.

سونداي-اق ول قىرعىزستاننىڭ تەاتر ونەرىمەن تانىسۋىمىز مۇ­نىمەن بىتپەيتىنىن, قاراشانىڭ 1-7 كۇندەرى ارالىعىندا الماتى قالاسىندا وتەتىن ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ حالىقارالىق تەاتر فەستيۆالى اياسىندا ءوز جالعاسىن تاباتىنىن اتاپ ءوتتى.

قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ مادەنيەت, اقپارات, سپورت جانە جاس­تار ساياساتى ءمينيسترى التىنبەك ماقسۇتوۆ تا قازاقستاندىق تا­راپ­قا ءىس-شارالاردىڭ جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرىلعانى ءۇشىن ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.

«ۇلتتار اراسىنداعى مادەني بايلانىستاردى نىعايتۋ ماق­سا­تىندا جىل سايىن ءتۇرلى حا­لىقارالىق ءىس-شارالار وتكىزىپ كەلەمىز. الايدا قازاقستانداعى بۇگىنگى مادەنيەت كۇندەرىمىزدىڭ ماڭىزى ەرەكشە. قىرعىز بەن قازاقتىڭ ءبىر تۋعانداي جاقىن ەكەنى تاريحتا دالەلدەنگەن. ەكى حالىقتىڭ ونەرى مەن مادەنيەتى, سالت-ءداستۇرى تەرەڭنەن تامىر تارتادى. قىرعىز مادەنيەتى كۇندەرى اياسىندا وتكەن ءار تاراپتاعى ءىس-شارالار جاقسى دەڭگەيدە ۇيىم­دا­س­تىرىلدى. سول ءۇشىن العىس ايتامىن. الداعى ۋاقىتتا ەكى جاقتى مادەني, ادەبي, سپورت, جاس­تار سالاسىنداعى بايلانىستار بەكي تۇسەدى دەگەن سەنىمدەمىن», دەدى قىرعىز ءمينيسترى.

ايتا كەتەيىك, قىرعىزستان مادەنيەتى كۇندەرى دەلەگاتسياسىن قىرعىز رەسپۋبليكاسى مادە­نيەت, اقپارات, سپورت جانە جاستار ساياساتىنىڭ ءمي­نيسترى التىنبەك ماقسۇتوۆ باسقارىپ كەلدى. ما­دەني ءىس-شاراعا قىرعىزستاننان 300-دەن استام ادام قاتىستى. اتاپ ايتساق, حالىق ارتىستەرى, حالىق اقىن-جازۋشىلارى, كينو مايتالماندارى, عىلىم دوكتورلارى جانە كسرو حالىق ءارتىسى سامارا توقتاقۇنوۆا باستاعان قوعام قايراتكەرلەرى, توقتوبولوت ءابدىمومىنوۆ اتىنداعى قىرعىز ۇلت­تىق اكادەميالىق دراما تەاترى, ءابدىلاس مالدىباەۆ اتىن­­داعى قىرعىز ۇلتتىق اكا­دە­ميالىق وپەرا جانە بالەت تەاترى, كامەرالىق حور جانە كامەرالىق وركەستر توقتوعۇل ساتىلعانوۆ اتىنداعى قىرعىز ۇلتتىق فيلارمونياسى, نۇردين تۇگەلوۆ اتىنداعى «اق مارال» مەملەكەتتىك بي ءانسامبلى, شالاعىز يساباەۆ اتىنداعى «قامبارقان» فولكلورلىق-ەتنوگرافيالىق ءان­­سامبلى, قارامولدو وروزوۆ اتىن­داعى حالىق اسپاپتار اكا­دە­ميالىق وركەسترى, اسانقان جۇماحماتوۆ اتىنداعى مەملە­كەت­تىك اكادەميالىق سيمفونيالىق وركەسترى, «ماناس» ۇلتتىق ­تەاترى, قىرعىزستان جازۋشىلارى, سۋرەتشىلەرى مەن كينەماتوگرافيستەر وداعى, قىرعىزستان ۇلتتىق تاريحي مۋزەيى, «اقاق» كومۋزيستەرى, ديزاينەرلەر مەن رەجيسسەرلەر بار.