پرەزيدەنت بيىلعى جولداۋدا مونوپوليالى نارىقتاردا ء«تاريفتى ينۆەستيتسياعا ايىرباستاۋ» جاڭا ءتاريفى ساياساتىنا كوشۋ كەرەكتىگىن تاپسىرعان ەدى. مۇنىڭ قالاي جۇزەگە اساتىنىن ەنەرگەتيكا ءمينيسترى بولات اقشولاقوۆ ءتۇسىندىرىپ بەردى.
ب.اقشولاقوۆتىڭ ايتۋىنشا, 2021 جىلدان بەرى جالعاسىپ كەلە جاتقان ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ تاپشىلىعى وتاندىق ەنەرگيا كوزدەرىنىڭ ەسكىرۋىنەن ورىن الىپ وتىر. سونىڭ سالدارىنان جابدىقتاردىڭ ىستەن شىعۋى جيىلەپ كەتتى. ماسەلەن, وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا اۆاريالىق توقتاپ قالۋلار سانى 22 پايىزعا, ال ولاردىڭ ۇزاقتىعى 16 پايىزعا ارتقان. قازىرگى تاڭدا گەنەراتسيالاۋشى قۋاتتاردىڭ توزۋى شامامەن 60 پايىزدى قۇرايدى.
ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ پىكىرىنە قاراعاندا, تۇتىنۋدىڭ رەكوردتىق ءوسۋى اياسىندا قالىپتاسقان احۋال مەن سالانىڭ دامۋىن تەجەيتىن فاكتورلار بولاشاقتا ەلدىڭ ەنەرگەتيكالىق تۇراقتىلىعىنا ەلەۋلى قاتەر ءتوندىرۋى مۇمكىن. ەسكە سالا كەتەيىك, 2009 جىلدان 2015 جىلعا دەيىن ەلىمىزدە ەلەكتر ەنەرگياسىنا شەكتى تاريفتەردى ەنگىزە وتىرىپ, ء«تاريفتى ينۆەستيتسياعا ايىرباستاۋ» باعدارلاماسى جۇمىس ىستەدى. جوعارىدا كورسەتىلگەن ۋاقىت ارالىعىندا 1,2 گۆت جاڭا قۋاتتى ەنگىزۋ جانە 1,7 گۆت قۋاتتى قالپىنا كەلتىرۋ ارقىلى ورتاشا مەرزىمدى قۋات رەزەرۆى قۇرىلدى.
– ء«تاريفتى ينۆەستيتسياعا ايىرباستاۋ» اتتى گەنەراتسيالاۋ سەكتورىنداعى جاڭارتىلعان تاريفتىك ساياساتقا كوشۋ مىندەتى جىل سايىنعى ينۆەستيتسيالاردى 3 ەسە ۇلعايتۋعا جول اشادى. سونداي-اق تاريف بەلگىلەۋدەگى تاسىلدەردى ترانسفورماتسيالاۋ جولىمەن 2035 جىلعا قاراي گەنەراتسيالاۋشى قۋاتتاردىڭ توزۋىن 15 پايىزعا تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. جاڭارتىلعان مودەلدىڭ ماڭىزدى بولىگى – قولدانىستاعى قولداۋ تەتىكتەرىن جانە نارىق تاراپىنان كەرى مىندەتتەمەلەردى كۇشەيتۋ, – دەيدى ب.اقشولاقوۆ.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, ەلەكتر ەنەرگياسىنا تاريفتەردى تەجەۋ جونىندەگى قازىرگى ساياساتتا ينفلياتسيانىڭ ءوسۋى تولىق كولەمدە ەسكەرىلمەگەن. بۇل سالانىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىنا دا اسەر ەتەدى. ويتكەنى ەنەرگەتيكالىق كاسىپورىنداردىڭ جۇمىس تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ينفلياتسيا دەڭگەيىنە يندەكستەۋدى كوزدەيتىن بولجامدى تاريفتىك ساياسات قاجەت.
– قازىرگى قولدانىستاعى ەلەكتر قۋاتى نارىعى شەڭبەرىندە سالاعا سالىنعان ينۆەستيتسيالاردى قايتارۋعا جۇمسالاتىن قاراجات كولەمىنىڭ ءليميتى 32 ملرد تەڭگە دەڭگەيىندە بەلگىلەنگەن. ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى اتالعان ءليميتتى 100 ملرد تەڭگەگە ۇلعايتۋ ماسەلەسىن پىسىقتاپ جاتىر. بۇل جۇمىس ىستەپ تۇرعان ەلەكتر ستانسالارىن قوسىمشا جاڭعىرتۋ جانە كەڭەيتۋ مۇمكىندىگىن قامتاماسىز ەتەدى, – دەدى مينيستر.
سونداي-اق ينۆەستيتسيالار اعىنىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ەلەكتر قۋاتى نارىعىنداعى قولدانىستاعى ءتاريفتى ايىنا 1 مۆت ءۇشىن قازىرگى 590 مىڭ تەڭگەدەن 885 مىڭ تەڭگەگە دەيىن ۇلعايتۋ قاجەت. بۇل جىلىنا قوسىمشا 35 ملرد تەڭگە تارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
– ەلەكتر ەنەرگياسىن ساتۋدان تۇسكەن قاراجات جانە ەلەكتر قۋاتىنىڭ ازىرلىگىن ۇستاپ تۇرۋ بويىنشا كورسەتىلەتىن قىزمەتتەر ەسەبىنەن جىلۋ ەنەرگياسىن وندىرۋگە جۇمسالعان شىعىنداردى وتەۋ ماسەلەسى دە قايتا قارالۋعا ءتيىس. ياعني قارسى توعىسپالى سۋبسيديالاۋ الىنىپ تاستالۋى كەرەك, – دەدى ەنەرگەتيكا ءمينيسترى.
سونىمەن قاتار ۆەدومستۆو باسشىسى تۇتىنۋشىلاردىڭ جەكەلەگەن ساناتتارىن تاريفتەردىڭ ءوسۋىنىڭ ىقپالىنان قورعاۋ ءۇشىن بۇگىنگى تاجىريبەنى ەسكەرە وتىرىپ, اتاۋلى سۋبسيديالاۋ شارتتارى جاسالاتىنىن اتاپ ءوتتى.
جىلۋ ەنەرگەتيكاسىنىڭ الەۋمەتتىك اسپەكتىسىن ەسكەرە وتىرىپ, ينۆەستيتسيالاردى تارتۋدى ىنتالاندىراتىن جانە ينۆەستيتسيا- لاردى قايتارۋ كەپىلدىگىن قامتاماسىز ەتەتىن گيبريدتى مودەلدى ەنگىزۋ قاجەت بولادى. ول جىلۋ ەنەرگەتيكاسىن بيۋدجەتتىك قارجىلاندىرۋدىڭ قولدانىستاعى تەتىكتەرىنەن جانە مەنشىك يەلەرىنىڭ ينۆەستيتسيالاۋ جونىندەگى ءتيىستى مىندەتتەمەلەرىنەن تۇرماق.
– ەنەرگەتيكالىق كاسىپورىندارعا ءوز اكتيۆتەرىن دامىتۋ ءۇشىن تاريفتەردەن الىناتىن قاراجاتتان باسقا, ءوز قاراجاتىنىڭ ءبىر بولىگىن سالۋ بويىنشا قارسى مىندەتتەمەلەر ەنگىزىلەدى. ۇسىنىلىپ وتىرعان شارالاردى تولىققاندى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ء«تاريفتى ينۆەستيتسيالارعا ايىرباستاۋ» ساياساتى شەڭبەرىندە الىنعان قاراجاتتىڭ ماقساتتى پايدالانىلۋىنا ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ باقىلاۋ جۇرگىزۋ فۋنكتسيالارىن قايتارۋ, سونداي-اق سالىنعان ينۆەستيتسيالار شەڭبەرىندە قول جەتكىزىلۋگە ءتيىس كورسەتكىشتەردى بەلگىلەۋ قاجەت, – دەيدى ب.اقشولاقوۆ.