ءان – حالقىمىزدىڭ جۇرەك سىرى, ارمان-مۇڭى, تىلەك-جىرى. ونىڭ سان عاسىرلار بويى قازاعىمەن بىرگە جاساسىپ كەلە جاتقاندىعى دا سول ومىرشەڭدىگىنەن بولسا كەرەك.
سوڭعى كەزدەرى ءبىزدىڭ كەيبىر انشىلەرىمىز ءاننىڭ ءسوزىن بۇزىپ ايتاتىن بولىپ ءجۇر. ء«اپ-ادەمى ءان ەدى, پۇشىق شىركىن قور قىلدى» دەگەندەي, وندايدا ىشىڭنەن اجەپتاۋىر رەنجىپ قالاتىنىڭ راس.
ءسوزىمىز دالەلدى بولۋ ءۇشىن مىسال كەلتىرەيىك. اقىن ايتباي حانگەلديننىڭ «قۋانىش سومكەم تولى ارقالاعان, سالەم حات ءار اۋىلدان, ءار قالادان» دەپ كەلەتىن سوزىنە جازىلعان «پوچتالون» (حات تاسۋشى) دەگەن ءاندى بىلمەيتىندەر كەمدە-كەم. سول ءاننىڭ اياق جاعىن (سوڭىن) ءبازبىر ورىنداۋشىلار «قىمباتتى دوستار, دوستار...» دەپ ايتىپ ءجۇر. بىزدىڭشە, دۇرىسى «تاعى دا كەلەم كۇندە مەن» ەمەس پە ەدى؟
ەفيردەن ءجيى بەرىلەتىن اندەردىڭ ءبىرى – «مارالدىم». تىڭداۋشىنىڭ قۇلاعىنا ابدەن ءسىڭىپ كەتكەن تۋىندى تۋعان جەرگە دەگەن ساعىنىش سازىنداي اسەر قالدىرادى. وسىنداعى «باقىتىن سەنەن تاپقان قىز-ۇلدارىڭ» دەگەن ءسوزدى «ۇل-قىزدارىڭ» دەپ ايتقان دۇرىس بولاتىن سياقتى.
كومپوزيتور ەسكەندىر حاسانعاليەۆتىڭ اقىن مۇحتار شاحانوۆتىڭ سوزىنە جازىلعان «اينالايىن» اتتى ءانىن تىڭداعان سايىن دا ويلانىپ قالاتىنىمىز بار. وعان سەبەپ: «مەنىڭ كەمەم العا جۇزسە, سەن قۋاندىڭ العاشقى رەت» دەگەن ءسوز. مەنىڭشە, «العاشقى» دەگەننەن گورى «العاش» دەپ ايتقان دۇرىس سەكىلدى. بۇل – مەنىڭ تىڭداۋشى رەتىندەگى جەكە پىكىرىم. ونىمەن بىرەۋ كەلىسسە, بىرەۋ كەلىسپەۋى مۇمكىن.
قالاي دەگەندە, ءان – قازاق ونەرىنىڭ ءىنجۋ-مارجانى, ماڭگى ولمەس مۇراسى, تىڭداۋشىنىڭ قۇلاق قۇرىشىن قاندىراتىن اۋەن. سوندىقتان ءار ءاننىڭ ءسوزىن دۇرىس ايتايىق دەگىمىز كەلەدى.
كارىباي امزە ۇلى,
زەينەتكەر
تۇركىستان وبلىسى