رەسەيدە موبيليزاتسيالاۋ تۋرالى جارلىق شىعا سالا, كەيبىر ازاماتتارى قولعا قارۋ العاننان گورى شەكارا اسىپ كەتۋدى دۇرىس كورگەن. شيەلەنىسكەن بۇل جاعداي شىعىسقازاقستاندىقتاردى دا بەيجاي قالدىرمادى. وبلىستىڭ 800 شاقىرىمداي شەكاراسى رەسەيمەن شەكتەسىپ جاتقان سوڭ دا الاڭدايدى. البەتتە, باس ساۋعالاپ كەلگەن رەسەي ازاماتتارىن كەۋدەدەن يتەرەيىن دەگەن ەشكىم جوق. بىراق قىمباتشىلىق قىسىپ تۇرعان شاقتا پاتەر باعاسىنىڭ شارىقتاپ كەتكەنىنە كۇيىنەدى ەل.
رەسەيلىكتەردىڭ شەكارادان ىركەس-تىركەس وتكەنىن وسكەمەندەگى حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىنداعى ۇزىن-سونار كەزەكتەن بايقاۋعا بولادى. بىراق رەسەي ازاماتتارى ءۇشىن ارنايى ءبىر تەرەزە قىزمەت كورسەتىپ تۇر. باردىق, كوردىك, شەكارا اسىپ كەلگەن ازاماتتارمەن تىلدەستىك. الايدا حقو باسشىلارى قانداي دا مالىمەت بەرۋدەن باس تارتتى.
العاشىندا كەزەكتە تۇرعان ازاماتتار جۋرناليستەرمەن سويلەسۋگە نيەت بىلدىرە قويماعان. ارينە, سوعىستان قاشىپ, شەكارا اسىپ كەتكەن سوڭ ەرتەڭگى كۇنى سۇراۋى بار دەپ قاۋىپتەنەتىن شىعار, كىم ءبىلسىن؟! دەسە دە, ىشتەرىنەن سۋىرىلىپ شىعىپ, ءوز ويلارىن اشىق ايتقاندار, سوعىسقا قارسىلىقتارىن بىلدىرگەندەر دە بولدى. وزدەرى قاشىپ جۇرگەنىمەن, رەسەي باسشىلىعىنىڭ ساياساتىنا سىرتتاي قولداۋ بىلدىرگەندەردى دە قۇلاعىمىز شالدى.
– ءبىزدى قاشىپ كەلدى دەپ ايىپتاپ جاتقانداردى بىلەمىز. بىراق مىنانى تۇسىنسە ەكەن دەيمىن; ءبىز وتاندى تاستاپ قاشىپ كەلگەن جوقپىز. بىراق بۇل قاقتىعىسقا قاتىسقىمىز كەلمەيدى. قاراڭىز, كەزەكتە تۇرعان اناۋ جاستار قولدارىنا قارۋ ۇستاپ كورمەگەن. ەرتەڭ سوعىسقا كىرسە, ولەدى دە قالادى. ەگەر, وتانعا قاۋىپ تونسە, اڭگىمە باسقا, – دەيدى يۆان گاۆريلوۆ.
كوپشىلىگى پىكىر بىلدىرگەنىمەن, اتى-جوندەرىن جازباۋىن سۇرادى. ال ماسكەۋدەن نوۆوسىبىرگە ۇشىپ, ودان وسكەمەنگە تابان تىرەگەن ي.گاۆريلوۆ ويىن اشىق ايتىپ قانا قويعان جوق, تاريحتان وراعىتىپ كەلىپ, ساياساتتى دا تالداپ بەردى. ونىڭ ويىنشا, بۇل سوعىستا بولىپ جاتقان ادىلەتسىز ارەكەتتەر كوپ. ەلگە كەرەگى – بەيبىت ءومىر, تۇراقتىلىق.
– شىنىمدى ايتسام, وسكەمەن دەگەن قالانىڭ بارىن بىلمەپپىن. جارلىق شىعا سالا ۇشاققا بيلەت الدىم. بىلايشا ايتقاندا, باسىم اۋعان جاققا كەتۋىم كەرەك بولدى. ەڭ باستىسى, سوعىسقا بارماسام دەپ ويلادىم. ءسويتىپ, نوۆوسىبىرگە ۇشىپ كەلدىم. ودان اۆتوبۋسقا ءمىنىپ, وسكەمەنگە تارتتىم. جولىم بولدى. اۆتوبەكەتتەن وسكەمەنگە دەگەن سوڭعى بيلەت ماعان بۇيىرىپتى, – دەيدى ويىن بۇكپەسىز جەتكىزگەن يۆان گاۆريلوۆ.
ال ءنوۆوسىبىر قالاسىنىڭ تۇرعىندارى كيريلل مەن وكسانا موبيليزاتسيالاۋ تۋرالى جارلىق شىققان سوڭ ارتىنىپ-تارتىنىپ, جەكە كولىكتەرىمەن وسكەمەندى بەتكە العان. ولار دا وتانىن امالسىز تاستاعان. سوعىس وتى سونسە, كەرى قايتۋىمىز مۇمكىن دەسەدى.
– ەگەر وتانىما قاۋىپ تونسە, ءبىرىنشى ولۋگە ءازىرمىن. ال ءدال قازىرگى جاعدايدا نە ءۇشىن سوعىسقانىڭدى, نە ءۇشىن ءولىپ قالعانىڭدى بىلمەيسىڭ عوي. كەيىن, ەلدەگى جاعداي تىنىشتالسا قايتىپ ورالامىز, – دەپ ءتۇسىندىردى كيريلل.
ءيا, رەسەيلىك ازاماتتاردىڭ كەيبىرەۋى جاعداي تۇراقتالسا, ورالاتىندارىن اشىق ايتتى, ەندى ءبىرى ەۋروپا ەلدەرىنە بارىپ تۇراقتايمىز دەپ كەسە سويلەدى.
حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىندا تۇسكە قاراي رەسەيلىكتەردىڭ قاراسى كوبەيە بەردى. موبيليزاتسيالاۋ تۋرالى جارلىق شىققالى قانشا ازامات شىعىس قازاقستانعا ءوتتى دەگەن سۇراققا كوشى-قون پوليتسياسى قىزمەتكەرلەرى باسشىلىعىنىڭ كەلىسىمىنسىز جاۋاپ بەرۋدەن ءۇزىلدى-كەسىلدى باس تارتتى. پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى دە اتالعان سۇراققا جەدەل جاۋاپ بەرە قويعان جوق, جان-جاقتى ويلانىپ بارىپ جاۋاپ جولداعان سياقتى. دەپارتامەنت مالىمەتىنە سۇيەنسەك, ء«ۇبى اۆتو» شەكارا بەكەتى مەن «وسكەمەن» اۋەجايى ارقىلى 8 629 شەتەلدىك ازامات كەلگەن. ولاردىڭ 5 935-ءى رەسەي ازاماتتارى. بۇل – 28 قىركۇيەككە دەيىنگى دەرەك.
سونىمەن قاتار وبلىس اۋماعىندا 684 جالدامالى پاتەر تىركەلسە, وندا رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ 11 ازاماتى تۇرىپ جاتىر. وبلىستىڭ قوناقۇيلەرىنە 458 رەسەيلىك ازامات ورنالاسقان. ونىڭ 28-ءى شەمونايحا اۋدانىندا, 67-ءسى ريددەردە, 363-ءى وسكەمەننىڭ قوناقۇيلەرىنەن ورىن تاپقان.
تارقاتىپ ايتساق, ءدال قازىرگى ۋاقىتتا رەسەي فەدەراتسياسىنان 8 450 ادام وبلىس اۋماعىندا تۇرىپ جاتىر. 4 972 ازامات وبلىستا تۇراقتى تۇرادى. ال 1 737 رەسەيلىك ۋاقىتشا تۇراقتاعان. قالعان 1 741-ءى حابارلاما بويىنشا. پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ ۇقك شەكارا قىزمەتىنىڭ اقپاراتىنا سۇيەنە وتىرىپ, جولداعان ستاتيستيكالىق دەرەكتەرى وسى.
قۇجىناعان تسيفر ءوز الدىنا, وسىنشاما رەسەيلىك ازاماتتاردىڭ كەلۋى – پاتەر باعاسىنىڭ وسۋىنە اكەلىپ سوقتى. ءيا, باعا شارىقتادى. حابارلاندىرۋ سايتتارىن پاراقتاپ وتىرساق, ەكى بولمەلى پاتەراقىنىڭ باعاسى 400 مىڭ تەڭگەگە دەيىن جەتكەن. ايىنا 400 مىڭ تەڭگەنى ءار وسكەمەندىك اعايىننىڭ قالتاسى كوتەرمەيدى.
– رەسەي مەن ۋكراينانىڭ اراسىنداعى جاعداي كىمدى بولسىن الاڭداتىپ وتىر. ال ەلىمىزگە كەلىپ جاتقان رەسەيدىڭ ازاماتتارىنا شەكتەۋ قويا المايمىز. كەرىسىنشە, پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ايتىپ وتكەندەي, قامقورلىق كورسەتۋىمىز كەرەك. بىزگە كەرەگى – بەرەكە-بىرلىك. تەك, پاتەراقىنىڭ نەگىزسىز قىمباتتاپ جاتقانىنا توقتاۋ سالۋىمىز كەرەك. ايتپەسە, پاتەردەن پاتەرگە كوشىپ جۇرگەن جاس وتباسىلار ءۇشىن قيىن. جاتاقحاناعا سىيماي قالعان ستۋدەنتتەر قانشا؟! – دەيدى ساياساتتانۋشى, قوعام بەلسەندىسى ءادىل سايلاۋبەك.
شىعىس قازاقستان وبلىسى