2012 جىلدىڭ جايماشۋاق كۇندەرىنىڭ بىرىندە مويىنقۇم اۋدانىنىڭ اۋماعىندا جاتقان «قاشقانتەڭىز» ستانساسىنىڭ اتى «كوشكەنتەڭىز» بولىپ وزگەرتىلىپ شىعا كەلدى. كوپشىلىك اسا ءمان بەرمەسە دە بازبىرەۋلەر بۇل ونوماستيكا كوميسسياسىنىڭ ۇسىنىسىمەن جۇزەگە اسىرىلعان شارا دەپ قابىلدادى. ءبىز دە سولاي دەپ ويلار ەدىك. الايدا وبلىستىق ونوماستيكا كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى رەتىندە مۇنداي ۇسىنىس ءبىزدىڭ تاراپىمىزدان بولماعانىن انىق بىلەمىز. سوندا قالاي بولعانى؟ ماسەلەنىڭ ءمان-جايىن زەردەلەگەنىمىزدە ۆوكزال عيماراتىنا ءجوندەۋ جۇمىسى جۇرگىزىلگەننەن كەيىن ونىڭ ماڭدايشاسى دا «جوندەلىپتى». ياعني, «قاشقان» دەگەن ءسوزدى «كوشكەن» دەگەن سوزبەن الماستىرعان. جاڭاردى ما, جاڭاردى؟!
بۇل «جاڭارۋ» دۇرىس ەمەس ەكەنى وبلىستىق ونوماستيكا كوميسسياسىندا مويىنقۇم اۋدانى اكىمىنىڭ ورىنباسارى باقىتجان ەسەەۆكە ايتىلىپ, جەدەل تۇزەتۋدى ۇسىنعان بولاتىنبىز. ول قاشقانتەڭىز ستانساسىنىڭ باسشىسى مەن «قازاقستان تەمىر جولى» ۇلتتىق كومپانياسى» اق-تىڭ جامبىل جول بولىمشەسى فيليالىنىڭ ديرەكتورى س. اتىمانوۆقا قالىپتاسقان جاعدايدى ايتىپ, 2013 جىلدىڭ اقپان ايىندا حات جولدايدى. ستانسا باستىعى اسانوۆتان باس-اياعى جوق, تۇسىنىكسىزدەۋ جانە رەسمي تىلدە جازىلعان جاۋاپسىماق كەلگەن. ال س.اتىمانوۆ مىرزا مۇلدەم ءۇنسىز قالعان. سودان جىلجىپ جىل ءوتتى. ستانسانىڭ تاريحي اتى قالپىنا كەلتىرىلمەدى. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ العاشقى توقسانىندا وتكەن وبلىستىق ونوماستيكا كوميسسياسىنىڭ وتىرىسىندا بۇل جونىندە مويىنقۇم اۋدانى اكىمىنىڭ ورىنباسارى: «تەمىرجولشىلار ستانسانىڭ تاريحي اتى «كوشكەنتەڭىز» دەپ ءۋاج ايتىپ, وزگەرتپەي وتىر», دەدى. مىقتىسىن قارا؟! سولاي بولسا ءجون عوي. الايدا ستانسا ورىن تەپكەن وڭىردەگى قاشقانتەڭىز كولىنىڭ اتى دا عاسىرلاردان بەرى دۇرىس بولماعانى ما؟! ايتىلعان ءۋاج جەلەۋ عانا سياقتى. بۇل جەردە جىبەرىلگەن قاتەلىكتى مويىنداماۋدا بولىپ تۇرعانداي. بىراق الگى ءۋاج ايتۋشىلار تاريح الدىندا قالاي اقتالادى, شىندىقتى قالاي بۇركەمەلەيدى؟
تەمىرجولدىڭ وسى سالاسىن باسقاراتىن جانە ستانسا باسشىسىنىڭ كوزىن شىندىققا جەتكىزۋ ءۇشىن ءبىز تاريحي جانە رەسمي قۇجاتتاردى اقتارۋىمىزعا تۋرا كەلدى. جامبىل وبلىسىنىڭ مەملەكەتتىك مۇراعاتىندا ساقتاۋلى قۇجاتتاردىڭ اراسىنان 1952 جىلى قاتتالعان تاريحي قۇجاتتى تاپتىق. جامبىل وبلىسىنىڭ كوكتەرەك اۋداندىق پارتيا كوميتەتىنىڭ قۇجاتتارى ساقتالعان 306پ-قورىنىڭ 1-تىزىمدەمەسىنىڭ 21-بۋماسىنىڭ 334-ءىسىنىڭ 10-بەتىندە قاشقانتەڭىز ستانساسى كوكتەرەك اۋدانىنىڭ (قازىرگى مويىنقۇم) اۋماعىنداعى ەلدى مەكەن ەكەندىگى ناقتى جازىلعان. وسى ماسەلەگە قاتىستى مۇراعاتتا ساقتاۋلى باسقا دا تاريحي قۇجاتتاردا «قاشقانتەڭىز» دەگەن اتاۋ بار دا, «كوشكەنتەڭىز» جوق! بۇل از دەسەڭىز, 2003 جىلى قازاق ەنتسيكلوپەدياسىنىڭ باس رەداكتسياسى شىعارعان «تاراز. جامبىل وبلىسى ەنتسيكلوپەدياسىندا» «قاشقانتەڭىز» اتاۋىنا انىقتاما بەرىلگەن. وندا بىلاي دەلىنگەن: «قاشقانتەڭىز – مويىنقۇم اۋدانىنداعى تەمىرجول ستانساسى...». تاعى دا ءسوزىمىزدى دايەكتى ەتۋ ءۇشىن 2013 جىلى شىعارىلعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ گەوگرافيالىق اتاۋلارىنىڭ مەملەكەتتىك كاتالوگىندا»: «قاشقانتەڭىز – اششى, تۇزدى كول», – دەپ جازىلعان. تاعى بالقاش كولىنىڭ وڭتۇستىك-شىعىسىنداعى كول ەكەندىگى دە جازىلعان. وسىعان وراي ستانسانىڭ اتى قويىلعان. «ستانسا قازاقستان تەمىر جولىنىڭ جامبىل ءبولىمى; مويىنقۇم اۋدانى» دەپ, ورىن تەپكەن جەرى ناقتىلانعان. بۇرىنعى كسرو-نىڭ گەوگرافيالىق كارتالارىندا دا «قاشقانتەڭىز» دەپ جازىلعان. «كوشكەنتەڭىز» دەگەن اتاۋدى تاريحي جانە رەسمي قۇجاتتاردان, كارتالاردان كەزدەستىرگەن جوقپىن. بۇعان ەندى نە دەيدى؟
ءبىر قىزىعى, وسى ستانسادان وتەتىن جولاۋشىلار تاسىمالدايتىن پوەزداردىڭ بارلىق ءجۇرۋ كەستەسىندە دە «كوشكەنتەڭىز» دەپ جازىلعان. ەگەر عيماراتتارعا جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزگەننەن كەيىن ستانسالاردىڭ اتىن وزگەرتۋگە قۇقىلى بولسا «دجامبۋلدى» تارازعا, «بۋرنوەنى» باۋىرجان مومىش ۇلىنا اۋىستىرسا قۇبا-قۇپ بولار ەدى. جالپى, مۇنداي ۇسىنىستى قازاقستان تەمىرجولىنىڭ بويىندا تۇراتىن تۇرعىندار كوپتەپ بەرە الاتىنىنا سەنىمدىمىن. جەرگىلىكتى جەردىڭ تاريحىنا قاتىسى جوق بەرىلگەن اتاۋ نەمەسە جازىلۋى دۇرىس ەمەس ستانسالار مەن رازەزدەر ەلىمىزدە ونداپ سانالادى. وبلىستىق ونوماستيكا كوميسسياسىنىڭ تۇجىرىمىنا, ياعني ۇسىنىسىنا ءجۇردىم-باردىم نەمەسە تەرىس قارايتىن «قازاقستان تەمىر جولىنداعى» سالا باسشىلىعى بۇل سوزىمىزگە نە دەر ەكەن؟
ماقۇلبەك رىسداۋلەت,
جامبىل وبلىستىق ونوماستيكا
كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى, قازاقستاننىڭ قۇرمەتتى ءجۋرناليسى.
جامبىل وبلىسى.