ۆەرونيكانىڭ ءاۋ باستاعى تاڭداپ العان كاسىبى سۇلۋلىق مودەلەرى بولاتىن. وعان جۇقالتاڭ كەلگەن دەنە بىتىمىنە, ادەمى تۇرىنە قاراپ ءۇش قوجالىقتى قالاي باسقارىپ ءجۇرسىڭ دەپ تاڭدانىس بىلدىرەتىندەر جوق ەمەس. جاناشىر تىلەكتەرگە, قامقور كوڭىلدەرگە العىسى شەكسىز. وبلىستان, اۋداننان وتە الىس, تۇكپىردە ورنالاسقان اۋىلدا فەرمەرلىكتى مەڭگەرۋدىڭ وتە قيىن ەكەنى, جۇيكەگە سالماق, اۋىرتپالىق تۇسىرەتىنىن ول جاقسى تۇسىنەدى. بىراق بىلايعى ءومىرىن مال شارۋاشىلىعىنسىز ەلەستەتە المايتىن سياقتى. تاربيە ارقىلى قانىنا سىڭگەن ادەتكە بالايدى.
ت ۇلىمشاعى جەلبىرەگەن كەزىنەن باستاپ اتالارى مەن اجەلەرىنىڭ باۋىرىندا ءوستى. ولاردىڭ ايالى الاقانىنىڭ ىستىق تابىن ءالى كۇنگە دەيىن ساعىنادى, اڭسايدى. ۇلكەندەردىڭ ءۇي جانۋارلارىنا دەگەن سۇيىسپەنشىلىگى كەرەمەت بولاتىن, مالساق قاسيەتتەر سولاردان جۇققان. ناعاشى اتاسى اناتولي گولۋنەتستى ەرەكشە ماقتان ەتەدى, تەبىرەنە ەسكە الادى. ناعاشى اجەسى ەكەۋى جولدامامەن ۋكراينادان قازاقستانعا تىڭ يگەرۋگە كەلىپ, كازانكا ەلدى مەكەنىندە ءبىرجولا تۇراقتاپ قالعان. اتاسى ەگىس بريگاديرى قىزمەتىن قالتقىسىز اتقاردى. جۇمىس دەسە, جانىن سالاتىن, تىنىم تاپپايتىن. جايدارى مىنەزىمەن, جاراسىمدى ءازىل-قالجىڭىمەن اينالاسىن نۇرلاندىرىپ تۇراتىن. ادامدارعا كومەك قولىن سوزۋدان ەش باس تارتقان ەمەس. 2006 جىلى بيداي وسىرۋمەن شۇعىلداناتىن «زەرنو» جانە «ارمان» اتتى شارۋا قوجالىقتارىن قۇرىپ, قاسىنا ۇلى نيكولايدى قوسىپ الدى. اجەسى ۆالەنتينا فەرمادا ساۋىنشى, مال دارىگەرى بولا ءجۇرىپ, قوجالىقتىڭ اياعىنان تىك تۇرىپ كەتۋىنە كومەگىن اياعان جوق. اناسى دا قولعابىس ەتتى. ءسويتىپ, وتباسىلىق بيزنەستىڭ ويداعىداي دامۋىنا ءبارى ءبىر كىسىدەي جۇمىلا ەڭبەك ەتتى. اكەسىنىڭ اتا-اناسى – ۆيكتور جانە تامارا سالوۆتار رەسەيگە كوشەردە اۋىلداستارىمەن قيماي قوشتاسىپ, اعىل-تەگىل جىلاعاندارى كوز الدىندا. ولار دا سانالى عۇمىرىنىڭ كوپ بولىگىن تۋعان جەردىڭ وركەندەۋىنە ارنادى. تاتار ءدامى تاۋسىلىپ, جالعان دۇنيەدەن وتكەن اتالارىنىڭ قيىندىقتى شىدامدىلىقپەن, توزىمدىلىكپەن جەڭىپ, تىعىرىقتان شىعا بىلەتىن, ءوز كۇشىنە عانا سەنەتىن ادال ەڭبەككە باۋلىعان قۇرىشتان قۇيىلعانداي سوم تۇلعالارىن, جارقىن بەينەلەرىن ەشقاشان ۇمىتپايدى, ارقايسىسى جايلى اڭگىمەلەۋدەن جالىقپايدى.
اتالارى كەيىن ەكى شارۋاشىلىققا جەتەكشىلىك ەتۋ قۇقىعىن تال شىبىقتاي بۇرالىپ وسكەن نەمەرەسىنە تاپسىرىپ, اماناتتاپ كەتكەن سوڭ ماڭداي تەردىڭ شۇمەكتەپ اققان كەرمەك ءدامىن شىن سەزىندى. اكەسى ەگىنشىلىك سالاسىن ءوز مىندەتىنە الدى. ونىڭ ەگىس تاناپتارىن ارالاۋدان, جىل بويى ءۇزىلىسسىز جالعاساتىن ناۋقاندىق شارالاردان مويىن بۇرۋعا مۇرشاسى بولمايتىن. ءىس قاعازدارى مەن قاجەتتى قۇجاتتاردى راسىمدەۋدى, تاپ-تۇيناقتاي ەتىپ رەتتەۋدى قىزىنا تاپسىردى. بۇدان بولەك, مال شارۋشىلىعىنا دا تىكەلەي جاۋاپتى بولدى. تاجىريبەسى ابدەن تولىسىپ, العا قويعان ماقساتقا جەتپەي قويمايتىن تاباندىلىعىن اڭعاردى بىلەم, بىردە اكەسى مال شارۋاشىلىعىمەن تۇبەگەيلى اينالىسۋعا كەڭەس بەردى. سول-اق ەكەن, بويىنا بۋىرقانعان كۇش ءبىتىپ, 2018 جىلى «نيكا» دەپ اتالاتىن جەكە كاسىپكەرلىك قۇرۋعا بەل بايلادى. ءبىر جاعىنان ءبىلىمىن جەتىلدىرىپ, ەكونوميكالىق ماماندىق الىپ شىقتى. قازىر باعىمىندا ابەردين-انگۋس, قازاقتىڭ اقباس سيىرى, گەرەفورد تۇقىمداس جۇزگە جۋىق ءىرى قارا مالى مەن 30 جىلقى بار. 2 100 گەكتار القاپقا بيداي, ارپا, زىعىر ەگىلەدى. بىلتىر ءوندىرىس ورىندارىن كەڭەيتىپ, شاعىن فەرما ىسكە قوسىلدى. جارىقتاندىرىلىپ, سۋ قۇبىرى تارتىلدى.
ونىڭ تاجىريبەدەن تۇيگەنى, نيەت ەتكەن, كوڭىل قالاعان جۇمىستى جاقسى كورۋ جەتكىلىكسىز ەكەنىن, جان-دۇنيەمەن بەرىلە اتقارۋ قاجەتتىگىن انىق ۇعىندى. گلاشا, تيشكا, يمپەراتور, گراف, تسەزار دەپ شاقىرعاندا جاس تولدەر اناسىنا ەركەلەگەندەي جان-جاقتان شاپقىلاي جەتكەن ساتتە شارشاعانى لەزدە ۇمىتىلىپ سالا بەرەدى. ەڭبەكتىڭ شىنايى راحاتىن سەزىنۋ وسى بولار. قاۋىرت قاربالاسقا تولى مال تولدەۋ ناۋقانى جاڭا جابدىقتار ساتىپ الۋ, قويمالار, انگارلار سالۋ, جۇمىسشى-قىزمەتكەرلەرگە الەۋمەتتىك جاعداي جاساۋ, جەردى ارامشوپتەرگە قارسى وڭدەۋ, تىڭايتقىش ءسىڭىرۋ جۇمىستارىنا جالعاسادى. اۋىل كاسىپكەر ايەلدەرىنىڭ ءبىرىنشى فورۋمىنا قاتىستى. «باستاۋ» بيزنەستىڭ جول كارتاسى, سونداي-اق نازارباەۆ زياتكەرلىك ۋنيۆەرسيتەتى مەن Duke ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ (انگليا) ونلاين-باعدارلامالارى شەڭبەرىندە ءبىلىمىن جەتىلدىردى. كوكشەتاۋ قالاسىندا «گەرەفورد» جانە «انگۋس» رەسپۋبليكالىق پالاتالارى وتكىزگەن «ەتتى مال شارۋاشىلىعىنداعى گەنەتيكالىق پروگرەستىڭ زاماناۋي قۇرالدارى» دەگەن تاقىرىپتا سەلەكتسيا جانە گەنەتيكا كۋرستارىن ءتامامدادى. قازىر قازان ايىندا ماسكەۋدە وتەتىن مال شارۋاشىلىعى كورمەسىنە دايىندالۋدا. بيزنەس-تۋر بويىنشا كەلىسسوز ءتيىمدى شەشىلسە, تۇركياعا اتتانادى. وكىنىشكە قاراي, شارۋاشىلىقتا مال دارىگەرى جوق, بۇل مىندەتتى اناسى ەكەۋى بىرلەسىپ اتقارادى. وعان بىلىمدەرى دە, بىلىكتىلىكتەرى دە جەتەدى. اۋىلدىقتار ءۇشىن مال مامانى وتە دىلگىر ماسەلەلەردىڭ ءبىرى. ەمدەۋ قۇرالدارى مەن ءدارى-دارمەكتەر دە تاپشى. جاس كادرلار كەلىپ, ورنىعىپ جاتسا, ەتتى جانە ءسۇتتى باعىتتاعى ءىرى قارا مالىن وسىرۋمەن اينالىسپاق. اۋدان بويىنشا بەكىتىلگەنى – ءبىر عانا مال دارىگەرى. ونىڭ 10-15 اۋىلدى جۇيەلى تۇردە قامتۋى قيىن. جان-جاقتان قىسقان قىمباتشىلىق كاسىپكەرلەردىڭ ەڭسەسىن ءتۇسىرىپ, ادىمىن اشتىرماي, قولىن قىسقارتىپ قويعان جايى بار. جەڭىلدىكتى نەسيە راسىمدەگەننەن نە پايدا, تەڭگە تەز ارادا قۇنسىزدانىپ شىعا كەلەدى. اسىرەسە ءىسىن جاڭادان باستاعان شاعىن بيزنەس وكىلدەرى قارىزدانىپ-قاۋعالانىپ ءجۇر. تەحنيكا ساتىپ الۋ, جەمازىق ازىرلەۋ ولار ءۇشىن وتە قىمبات. سوندىقتان وسى جايتتارعا ۇكىمەت, جەرگىلىكتى بيلىك ورىندارى نازار اۋدارىپ, باقىلاۋعا السا, دەيدى فەرمەر قىز.
ارمانى سۇلۋلىق مودەلەرى بولۋ ەدى. بىراق ءوز قالاۋىمەن باسقا كاسىپتى تاڭداعاندىقتان, وعان ەش وكىنبەيدى. سوندا دا بالا كەزدەن اڭساعان اسىل مۇراتى وزىنە تارتپاي تۇرمايدى ەكەن. بيىل جاز ايىندا «قازاقستاننىڭ بيزنەس-لەديى» سۇلۋلىق كونكۋرسىنا قاتىسىپ, «لەدي برەند» اتالىمى بويىنشا گران-ءپريدى جەڭىپ الدى. قازىلار القاسى دا, كورەرمەندەر دە ءۇش شارۋا قوجالىعىنا جەتەكشىلىك ەتەتىنىنە سەنەر-سەنبەسىن بىلمەي ءارى-ءسارى كۇي كەشكەندەي بولدى. سپورتپەن, ونىڭ ىشىندە باسكەتبول, فۋتبول وينايتىنىن, شاڭعى تەبەتىنىن بىلگەننەن كەيىن كۇدىكتەرى باسىلدى. اكەسى مەن اناسى دا سپورتپەن شۇعىلدانادى. ءوزى بولسا «وك مودەلس» مودەلدىك مەكتەبىندە وقىپ, «اندرەس» اگەنتتىگىمەن تىعىز بايلانىستا. پاريجگە بارىپ, الەمدەگى ەڭ كونە كىتاپتى كورۋ ارمانى.
ومىردەگى باستى ۇستانىمى – ادال بولۋ, شىنايى ەڭبەك ەتۋ, سۇيىكتى ىسىمەن اينالىسۋ. قالاعا كوشۋ نەمەسە قىزمەت ءتۇرىن وزگەرتۋ ويىنا كىرىپ تە شىققان ەمەس. تاعدىرىن اۋىلمەن بايلانىستىرۋ فەرمەر قىز ۆەرونيكا سالوۆا ءۇشىن ەڭ ۇلكەن باقىت.
ءومىر ەسقالي,
جۋرناليست
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى,
اقجار اۋدانى