جاھاندىق نارىقتا قالىپتاسقان احۋال قازاقستاندى دا اينالىپ وتكەن جوق. قىمباتشىلىق پەن ينفلياتسيا بىزدە دە شارىقتاپ كەتتى. ۇكىمەت پەن سالالىق مينيسترلىكتەر ەكونوميكاداعى كەمشىلىكتەر مەن جىبەرىلگەن قاتەلىكتەردىڭ سەبەپتەرىنە تەرەڭىرەك ءۇڭىلىپ, ولاردى شەشۋدە بەيقامسىزدىق كورسەتۋدە.
بۇلار اكىمدەرمەن بىرلەسە ارەكەت ەتىپ, جەر-جەردىڭ وزىندىك ەرەكشەلىكتەرىن مۇقيات ەسكەرە كەلە شەشىم قابىلداپ, سول ءوڭىر تۇرعىندارىنىڭ قاجەتتىلىكتەرى مەن ۇزاقمەرزىمدىك مۇددەسىنەن شىعاتىن ىسپەن اينالىسۋدىڭ ورنىنا ادامي ولشەمى شامالى ماكروەكونوميكالىق كورسەتكىشتەرگە جۇگىنۋدە. سوندىقتان ءبىرىنشى كەزەكتە اۋقىمدى جۇمىستاردى باستاماي تۇرىپ, ونى ىسكە اسىرۋدىڭ جولدارى ناقتىلانۋى كەرەك. قازىر قاي مينيستر وسى تۇرعىدا حالىققا تۇسىنىكتى, «داۋدى ءتورت بۇرىشتى, قامشىنى ەكى ۇشتى» ەتپەي, ەشبىر سۇراق تۋدىرمايتىن جوعارى ساپالى باعدارلاماسىمەن جانە ىسىمەن ماقتانا الادى؟ جوق, الدە ءبىز وسى كۇنگە دەيىن ەسكى ەكپىننىڭ شىرماۋىندا ءجۇرمىز بە؟
بىلمەيمىن, ايتەۋىر قاشان كورسەڭ دە مەملەكەتتىك باعدارلاما جانە ۇلتتىق جوبالار ارقىلى تابىس كوزدەرىن كوتەرىپ, جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋعا كۇش سالىپ جاتقان مينيسترلەر مەن اكىمدەر. بىراق قىمباتشىلىق پەن اقشانىڭ قۇنسىزدانۋىنان باس كوتەرە الماي جۇرگەن ازاماتتار ونداي «قيالي» بولجامدارعا ەندى سەنە قويماس. ۇكىمەتتىڭ باعانىڭ ءوسۋى مەن ينفلياتسيالىق ۇدەرىستەردىڭ ءورشۋىن باسەڭدەتۋگە باعىتتالعان شارالاردى ىسكە اسىرۋعا تىرىسىپ جاتقانى تۇسىنىكتى. الايدا ول ينفلياتسيانى تومەندەتۋگە قاتىستى جۇمىستىڭ ءبىر باعىتى رەتىندە اپتا سايىن پرەمەر-ءمينيستردىڭ توراعالىعىمەن وتەتىن كەڭەستەردە قاجەتتى تاۋاردى ءبولۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرۋعا قاتىستى نەعۇرلىم جۇيەلى ماسەلەلەردى, سول سياقتى يمپورتتى الماستىراتىن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ سياقتى سۇراقتاردى تالقىلاۋمەن شەكتەلىپ وتىر. ەسەپتەردە سوزدەردى ويناقشىتۋ ارقىلى حالىقتى قاناعاتتاندىرىپ, ولاردى «جۇباتۋ» مۇمكىن ەمەس. ويتكەنى تۇرعىندار ورتالىق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى مەملەكەتتىك ورگاندار تاراپىنان حالىق سەنەتىندەي, ناقتى ناتيجەگە اكەلەتىندەي جانە جاعدايدى تۇراقتاندىراتىنداي ارەكەتتەر كورىنبەيدى. وسىدان بارىپ جاعىمسىز كوڭىل كۇي بىرتە-بىرتە ازاماتتاردىڭ بويىن بيلەپ, تيىسىنشە, قوعامدا سىني كوزقاراس كوبەيۋدە جانە پروبلەمالار جيناقتالۋدا.
سوندىقتان ۇكىمەتتىڭ ينفلياتسيانىڭ باقىلاۋسىز ءوسۋىن ەڭسەرە الماي وتىرعانى كوپتى اڭعارتادى جانە ۇكىمەت پەن ۇلتتىق بانكتىڭ الەمدە قالىپتاسىپ وتىرعان ۇردىسكە سىلتەمە جاساپ, تۋىنداعان ماسەلەلەردى شەشۋدەگى دارمەنسىزدىگىن بىلدىرەدى. مۇنداي سىلتاۋ ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ وسال جەرلەرىن كورسەتىپ, ميللياردتاعان بيۋدجەتتىك قارجىنىڭ قۇمعا سۋداي سىڭۋىنە اكەلۋدە. مونو جانە شاعىن قالالاردى دامىتۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك جوسپارلاردى ىسكە اسىرۋداعى ەسەپ بەرۋشىلىكتىڭ جەتىسپەۋى مەن ستاتيستيكالىق اقپاراتقا حالىقتىڭ قولجەتىمدىلىگى مەن اشىقتىعىنىڭ تومەندىگى وسىنىڭ دالەلى. بۇل قالالارداعى سۋ قۇبىرى جانە كارىز جەلىلەرىنىڭ توزۋى ورتا ەسەپپەن 61%-دى قۇراپ, ال كەيبىر قالالاردا ول 90%-عا جەتىپ جاتسا, ەسەپ-قيساپ قايدان ءتۇزۋ بولسىن. ال ەگەر وسىنىڭ بارلىعى كەرىسىنشە بولىپ, توزعاندارىنىڭ 60 جانە 90 پايىزى جاڭارتىلعان بولسا, وندا مونوقالالاردى قۇتقارۋ ستراتەگياسى, ولاردى دامىتۋداعى ناقتى ۇستانىم مەن ورتاق پىكىردىڭ جوقتىعى سىنالماس ەدى عوي. ەكونوميكانىڭ باسقا دا سالالارىنا قانشاما قارجى جۇمسالۋدا. ءوز كەزەگىندە وسى قۇيىلعان اقشاعا سايكەس كەلەتىندەي جۇمىس ورىندارى اشىلىپ جاتىر ما؟ ارينە, جوق. ويتكەنى, وكىنىشكە قاراي, ولاردىڭ باسىم كوپشىلىگى ۋاقىتشا نەمەسە مەرزىمدىك سيپات الۋدا. مينيسترلىكتەر مەن اكىمدىكتەردىڭ جۇمىستارى مەن ەسەپتەرىندە ناقتىلىقتان گورى جالپى ءسوز تىركەستەرىنىڭ كوپ كەزدەسەتىنى جاسىرىن ەمەس. بۇل «اقىلدىسىماق» سوزدەردىڭ ارتىندا ورىن الىپ وتىرعان قاۋىپ-قاتەرلەرگە ناقتى جاۋاپ بەرە الماي وتىرعاندىق جاتىر. تىپتەن, تۇرعىنداردى الەۋمەتتىك داعدارىستاردان قۇتقارۋعا باعىتتالعان كەيبىر جوبالاردا جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتامانىڭ بولماۋىنا جول بولسىن. سوندىقتان بيۋدجەتتەن بولىنگەن قىرۋار قاراجاتتىڭ ۇزاق مەرزىمدى قايتارىمىنا كوڭىل ءبولىپ, وعان باستارىن اۋىرتاتىندار دا شامالى. وسىدان بارىپ, سايكەسىنشە, ۇكىمەت جۇمىسىنىڭ تيىمسىزدىگى كوزگە ۇرىپ تۇر.
ولاي بولسا, بۇگىندە كۇيىپ تۇرعان ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن ناقتى سەكتوردى دامىتۋ كەرەك. ول ءۇشىن ەكونوميكا نارىق زاڭىنا باعىنۋعا ءتيىس, ءوندىرىستى دامىتىپ, بيزنەستى جانداندىرۋ قاجەت. ەلىمىزدىڭ ەنەرگەتيكالىق شيكىزاتتارىن ساتۋدان تۇسەتىن كىرىس قارجى ەكونوميكانى كوتەرۋ مەن ونى ارتاراپتاندىرۋعا جۇمسالىپ, جۇمىس ورىندارى اشىلىپ, سول ارقىلى وندىرىستىك شىعىنداردى جابۋدىڭ ماڭىزى زور. بيلىك پەن بيزنەستىڭ اراجىگىنىڭ ايقىندالىپ, بانكتەردىڭ كاپيتالى ءوسىپ, ولار ۇزاق مەرزىمگە ارزان پايىزبەن نەسيە بەرە الاتىنداي بولۋلارى شارت. سوندا عانا ۇلتتىق ينۆەستورلار نارىق ساحناسىنا شىعىپ بيزنەستى دامىتادى. ال ول – مەملەكەتتىڭ وركەندەۋىنىڭ كەپىلى.