داناگوي

XVII-XIX عاسىرلاردا ەلىنىڭ تاعدىرىن, بولاشاعىن ويلاپ, باسقا تۇسكەن زۇلماتتان قۇتىلۋ جولىندا حالقىنا تىرەك, اقىلشى باسشى بولعان جاۋجۇرەك باتىرلار مەن ءسوز باستايتىن وزىق ويلى بيلەردىڭ ينستيتۋتسيونالدىق نەگىزى قالىپتاسقان ەدى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, باتىر – ەلدى باس­قىنشىلاردان ازات ەتۋ جولىندا قول باستاۋ­شى بولسا, بي – جۇرتتى ۇيىمداستىرۋشى بولاتىن. سول تۇستا قازاقتا «بي» مەن «شەشەن» دەگەن اتاۋلار قاتار قولدانىلىپ, كەيدە ءبىرىن-ءبىرى اۋىستىرىپ وتىرعانى كەزدەيسوق ەمەس. شەشەندىك – قادىرلى ونەر. سوندىقتان قازاق «ونەر الدى – قىزىل ءتىل» دەپ بەكەر ايتپاعان. شەشەندىك – قاي زاماندا, قانداي قوعامدا بولسا دا قاۋىمعا, كوپشىلىككە ۇلكەن اسەر ەتەتىن, ونىڭ ساناسىن, سەزىمىن باۋراپ, كۇش-جىگەرىن تاسىتاتىن قۋاتتى قۇرال بولىپ, ەشۋاقىتتا قۇدىرەتى مەن قاسيەتى جويىلماعان ونەر. سوندىقتان بەلگىلى ءبىر ماسەلەنى تالقىلاۋ كەزىندە اۋىزەكى سوزىمەن تىڭداۋشىلاردى اۋزىنا قاراتىپ, وزىنە تارتا بىلەتىن تەرەڭ ويلى, شەبەر ءتىلدى ءبيدى شەشەن دەيدى. ال, ناقتى جاعدايدى تالقىلاعاندا بي ادامنىڭ تاپقىر ويىمەن, شەبەر تىلىمەن اۋىزشا ايتقان مازمۇندى, ورىندى پىكىرىن شەشەندىك سوزگە تەليدى. سول كەزدەگى وسىنداي اتى شىققان دۇرلەردىڭ بىرىنە باياناۋىل ءوڭىرىنىڭ تۋماسى نايزابەك ۇلى ۇكىباي بي جاتادى. اسىلى بۇل كىسى دە بي بولۋمەن قاتار سوزگە تاپقىر, ءارى شەشەن, الدىندا كىم تۇرسا دا بەتىڭ بار, ءجۇزىڭ بار دەمەي ويىن ايتىپ سالۋدان تارتىنبايتىن وت اۋىزدى, وراق ءتىلدى ءدىلمار ادام بولعان ەكەن. ۇكىباي بي ومىرىندە ادالدىقتىڭ اق تۋىن بەرىك ۇستاپ, جالعاندىقتى مەيلىنشە جەك كورىپتى. بۇل بابامىز 1794 جىلى قازىرگى پاۆلودار وبلىسىنا قاراستى باياناۋىل اۋدانىنداعى سابىندىكول ماڭىندا دۇنيەگە كەلىپ, 1859 جىلى وسى وڭىردە قايتىس بولعان. ۇكىباي بالدىرعان شاعىندا اتاسى وتەۋدىڭ اڭگىمەلەرىن تىڭداپ وسكەن. ەسەيە كەلە اۋىل اقساقالدارىنىڭ سوزىندە ايتىلعان ماقال-ماتەلدەر مەن قىزىقتى جايتتەردى زەيىن قويىپ تىڭداۋدى ماشىق ەتەدى. كەيىن اۋىلداعى مولدادان ساۋاتىن اشىپ, قۇران كارىمدەگى اياتتاردى كوكەيىنە ءتۇيىپ وسەدى. ۇكىباي ەرەسەك بالا شاققا اياق باسقاندا ءساتي باتىردىڭ ۇلى كۇشىكتىڭ (بەلگىلى شورمان ءبيدىڭ اكەسى) ۇيىنە ءجيى بارىپ, سوندا جينالعان اقساقالداردان ەل تىرشىلىگىنە بايلانىستى اڭگىمەلەردى دە تىڭداپ جۇرەدى. بىردە ول كۇشىك مىرزانىڭ ۇيىندە جۇرگەندە سول ۇيگە ءبىر توپ قوناق كەلە قالادى. سوندا كۇشىك مىرزا ۇكىبايعا: «بالام, مىنا قوناقتارعا قىمىز اكەلىپ بەر», دەيدى. ۇكىباي ۇلكەن توستاعانعا قۇيىلعان قىمىزدى الىپ ءۇيدىڭ تابالدىرىعىن اتتاي بەرگەندە, جازاتايىم ءسۇرىنىپ كەتىپ, قىمىزدى توگىپ الادى. وسىنى كورىپ وتىرعان قوناقتاردىڭ بىرەۋى: «وي, مىنا بالانىڭ دەنى ساۋ ەمەس شىعار!» دەگەن بولسا كەرەك. مۇنى قۇلاعى شالىپ قالعان ۇكىباي دەرەۋ مۇدىرمەستەن: «ءۇيىنىڭ جابىعى اشىق جاتپاسا, قازانى تارسىلداپ تاسىپ جاتپاسا, قىمىزى اسىپ توگىلىپ جاتپاسا, ول كۇشىك اتانىڭ ءۇيى بولماسا – سوندا بۇل ءۇي كىمنىڭ ءۇيى بولادى؟», – دەپ شۋماقتاتىپ ءبىر قايىرىپ, جاڭاعى كىسىگە تىكە قاراپ: «قىمىزدى توگىپ العانىم ءۇشىن ماعان بۇرا ايتقان سولەكەت ءسوزىڭىزدىڭ ايىبى جوق. ايتپاقشى, «جاڭىلماس جاق بولماس, سۇرىنبەس تۇياق بولماس» دەگەن ەمەس پە», – دەيدى. جالپى, ۇكىبايدىڭ بىزگە جەتكەن تاپقىرلىعى, شەشەندىگى جانە بيلىگى جونىندە دەرەكتەر ءبىرشاما. ءبىر جولى بوزبالا ول اۋىلداس ەكى جولداسىمەن كوكشەتاۋ جاقتان كەلە جاتىپ, كەشقۇرىم بەيتانىس اۋىلعا جەتكەندە وسىندا تۇنەپ شىقپاقشى بولىپ, العاشقى كەزىككەن جىگىتتەن قاي ۇيدە اقساقال تۇراتىنىن سۇرايدى. سوندا جانىنداعى جىگىتتىڭ ءبىرى ۇكىبايعا: «وي, سەن ءوزىڭ قىزىقسىڭ, الگى جىگىتتەن قاي ۇيدە ادەمى قىز بار دەپ سۇراماي, قايداعى ءبىر شالدى سۇراعانىڭ نە؟» – دەپ قالجىڭداعان بولادى. سودان ۇكىباي ەكى جولداسىمەن اقساقالى بار ۇيگە كەلىپ, سالەم بەرەدى دە, وزدەرىن جولاۋشىلاپ كەلە جاتقان قۇدايى قوناقپىز دەپ تانىستىرادى. جايعاسىپ اڭگىمە-دۇكەن قۇرىپ وتىرعاندا قاريا ۇكىبايعا: «بالام, ءسوز ساپتاۋىڭا قاراعاندا ءوزىڭ ءبىر تەكتى اتانىڭ ۇرپاعى بولۋىڭ كەرەك. ساعان ءبىر سۇراق قويايىن, سونىڭ جاۋابىن ايتساڭ», – دەيدى. سوندا ۇكىباي: «قويىڭىز, سۇراققا جاۋاپ بەرمەۋ ادامنىڭ كەمشىلىگى بولار», – دەيدى. سوسىن اقساقال قىنابىنان ءجۇزى وتكىر كەزدىگىن سۋىرىپ الىپ, داستارقانعا قويادى دا: «بالام وسى كەزدىكتەن نە وتكىر؟», – دەپ سۇرايدى. سوندا ۇكىباي ويلانباستان: «بۇل كەزدىكتەن وتكىر – تەك ءتىل عانا» – دەيدى. ءسال كىدىرىپ قالعان اقساقال ۇكىبايدىڭ بەتىنە باجىرايا قاراپ وتىرىپ: «بالام, اقىلىڭا جىگەرىڭ مەن ءسوزىڭ ساي, ۋىزداي جاس ەكەنسىڭ. «اتتىڭ ىشىندە دە اتى بار, بىراق سونداعى قازاناتىن ايت, جىگىتتىڭ ىشىندە دە جىگىت بار, ءبى­راق سونداعى ازاماتىن ايت», دەگەن بابالارى­­­مىز. اللا وزىڭە ءار ۋاقىتتا جار بولىپ, ال­دىڭ جارقىن بولسىن», – دەپ اق باتاسىن بەرىپتى. *   *   * 1831 جىلى قارجاس پەن قانجىعالى رۋلارى اراسىندا ەرەيمەنتاۋ سىلەمىندەگى قىراتتار ءۇشىن بولعان تالاستان جانجال شىعىپ, جەتى قانجىعالى ادامى قازا بولادى. وسىعان بايلانىستى ماسەلەنى قاراعان ومبى قالاسىنداعى باتىس ءسىبىر گەنەرال-گۋبەرناتورىنىڭ اكىمشىلىگى ەكى جاقتى مامىلەگە كەلتىرە الماي, بىتىمشىلىك جاساۋدى قازاقتىڭ بيلەرىنە تاپسىرادى. سوندا وسى ماسەلەنى قاراۋعا قارجاس جاعىنان شورمان مەن ۇكىباي بيلەر, ايدابول رۋىنان شوڭ بي, قانجىعالى جاعىنان ابىلاي حاننىڭ نەمەرەسى نۇرماعانبەت جانە ارااعايىننىڭ مىندەتىن اتقارۋشى كەرەي رۋىنىڭ ءبيى كوشەننىڭ تۇرلىبەگى باستارىن قوسادى. الدىمەن ءسوز العان تۇرلىبەك بي: «جەر اۋەلى قۇدايدىكى, سودان كەيىن پايعامباردىكى, سودان كەيىن حاندىكى, سودان كەيىن تورەنىكى...», – دەپ ءسوزىنىڭ ارعى جاعىن جالعاستىرۋدى نۇرماعانبەتكە يكەمدەي باستاعاندا, ۇكىباي بي قامشىمەن سىرماقتى وسىپ جىبەرىپ: «حان مەن تورەلەر كىرمە. ولارعا جەر قايدا. جەر اۋەلى قۇدايدىكى, سودان كەيىن قازاقتىكى», دەپ شورت كەسىپتى. سوندا تۇرلىبەك بي: «پايعامبار شە؟», – دەيدى. بۇل سۇراققا ۇكىباي بي: «جانىم مەن يمانىم پايعامباردىكى. وعان سول دا جەتەدى», – دەيدى. سول مەزەتتە شوڭ بي داۋلى ماسەلە جونىندە ءبىتىم ايتۋعا ءسوزدى ۇكىباي بيگە بەرەدى. سوندا ول: «بۇدان بىلاي قارجاستار ولەڭتى وزەنىنەن ءارى كەتپەسىن, ال قانجىعالىلار – بەرى وتپەسىن!», – دەپ ءوز ۇكىمىن ايتىپتى. وسى كەزدە شورمان بي ىرشىپ تۇسەدى دە: «ۇكە, بۇل نە دەگەنىڭىز؟! ەرەيمەندى قانجىعالىلارعا تەگىس بەرە سالعانىڭىز. ول جاقتا قارجاستاردىڭ جەتى قىستاۋ جەرى بار ەمەس پە؟», – دەيدى. سوندا ۇكىباي بي: «وندا قانجىعالىلاردىڭ جەتى ادامى جەر استىندا جاتىر عوي. ءبىر ادامنىڭ قۇنى 100 جىلقى بولعاندا, ولاردىڭ قۇنى – 700-اق جىلقى. ال, ءبىر ايعىردىڭ ۇيىرىندە 12-15-تەن بيە بولسا, ەرەيمەننىڭ قارجاستارعا تيەسىلى جەرىنە شامامەن 700 ءۇيىر جىلقى باعۋعا بولاتىنىن ەسكەرگەن ءجون», – دەپ شورمان بيگە توسقاۋىل قويىپتى. وسىدان كەيىن شوڭ بي:«ۇكىبايدىڭ ءبىتىمى – ءبىتىم!», – دەپ كەسەدى دە: «اسىلى, ادام قۇنىن مالمەن باعالاۋ ابەستىك. ادام دەگەن ارداقتى ات. وعان جەتەر قۇن جوق», – دەپ ءتۇيىن ءسوزىن ايتىپتى. مىنە, داۋ جوق, ايقاي جوق, ماسەلەنى ءبىر اۋىز سوزبەن تىندىرعان دانالار ديپلوماتياسى دەگەنىمىز وسىنداي بولعان. (بۇل دەرەك قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ورتالىق مۇراعاتىنىڭ 338-قورىنداعى 692-ءىستىڭ 708- بەتىندە جازىلعان). *   *   * 1852 جىلى قارقارالىدا قۇنانباي قاجى (ابايدىڭ اكەسى) سالعىزعان مەشىتتىڭ اشىلۋ ءراسىمى بولادى دا, وعان جەر-جەردەن يگى جاقسىلار شاقىرىلادى. سوعان باياناۋىل دۋانىنان مۇسا شورمانوۆ پەن ۇكىباي بي قاتىسادى. وسى جيىنعا جينالعان جۇرتتىڭ الدىندا مەشىتتىڭ ەسىگىن الدىمەن اشۋ قۇرمەتىنە كىم يە بولۋى كەرەك دەگەن ماسەلە تۇرادى. سوندا توبىقتى جاعى: «قۇنانباي ءارى اعا سۇلتان, ءارى ءوزى سالدىرعان مەشىتى. جول سول كىسىنىكى عوي», – دەيدى. ال, قاراكەسەك جاعى: «اتا قونىسىندا بوي كوتەرگەن قۇداي ءۇيى بولعاننان كەيىن ونىڭ ەسىگىن الدىمەن اشىپ, جۇرتتى نامازعا شاقىرۋ الشىنباي ءبيدىڭ جولى», – دەيدى. وسىلايشا ەكى رۋ ادامدارى تاركەيگە تۇسكەندە, ۇكىباي بي توپ الدىنا شىعىپ: «اللانىڭ قاسيەتتى ءۇيىنىڭ ەسىگىن العاش اشاتىن ادامنىڭ تۇلا بويىندا ەشقانداي كەمىستىك بولماۋى كەرەك», – دەپ سىڭار كوزدى قۇنانباي مەن شاشى جوق الشىنبايدى ەلەڭ قىلماي ايات وقىپ, مەشىتتىڭ ەسىگىن ءوزى اشىپتى. *   *   * باياناۋىل دۋانىنىڭ اعا سۇلتانى مۇسا شورمانوۆتىڭ ۇيىنە ومبىدان كەلگەن ورىس شەنەۋنىگى: – مۋسا چورمانوۆيچ, مەنىڭ قوياتىن ەكى سۇراعىما جاۋاپ بەرە الاتىن كيرگيز (قازاق – س.ج.) اۋىلىڭدا بار ما؟ سۇراقتاردى تەك سوعان عانا قويامىن», – دەيدى. سوندا مۇسا مىرزا: – بىزدە ونداي ادام بار, – دەپ ۇكىباي بيگە كىسى جىبەرىپ: «مىناۋ كەلىپ جاتقان مەيمان وسىلاي دەيدى, بۇعان نە دەر ەكەن, ءبىلىپ كەل», – دەيدى. سوندا بي: «قۇداي بەرگەنىن الماسا, ينشاللا قوناقتىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرۋگە دايىنمىن», – دەپتى. مۇنى ەستىگەن مۇسا مىرزا قاسىنا الگى شەنەۋنىكتى ەرتىپ ۇكىباي ءبيدىڭ اۋىلىنا كەلەدى. سوندا ونىڭ ۇكىباي بيگە قويعان سۇراقتارى مىنالار ەكەن: «قۇداي بار ما, الدە جوق پا؟ ال, ول بار بولسا قايدا؟», كيرگيزدار قۇداي قاھار قىلسا, جەر-جاھاندى ءبىر تارىنىڭ قاۋىزىنا سىيعىزادى دەيدى. وسىعان يلانۋعا بولا ما؟». بۇعان ۇكىباي بي از ويلانىپ وتىرىپ, توقالى قۇلجا اعىمبەتقىزىنا ءبىر شارا ءسۇت اكەل دەيدى. ءسۇتتى اكەلگەن سوڭ, ۇكىباي بي مەيمانىنان: – مىنا سۇتتە ماي بار ما؟ – دەپ سۇرايدى. ورىس شەنەۋنىگى وعان «بار» دەپ جاۋاپ بەرەدى. سوندا بي: – ماي بار بولسا, سول ماي ءسۇتتىڭ بەتىندە مە, ورتاسىندا ما, بولماسا استىندا ما؟ – دەپ ورىسقا قايىرىلادى. سوندا جاۋاپ بەرۋشى: – بىلە المايمىن, – دەيدى. ۇكىباي بي: – ەندەشە, ءبىرىنشى سۇراعىڭىزدىڭ جاۋابى وسى. قۇدايدىڭ بارى انىق, ال ونىڭ تۇراعى وسى سۇتتەگى ماي سياقتى. بىزگە بەيمالىم, – دەپتى. ەكىنشى سۇراققا كەلگەندە, ۇكىباي بي قوناقتى اۋىلدىڭ جانىنداعى توبەنىڭ باسىنا ەرتىپ شىعىپ, وعان: –  سەن ءبىر كوزىڭدى قو­لىڭمەن باسىپ, ەكىنشى كوزىڭمەن مىنا مۇسا مىرزانىڭ اۋىلىنا قاراي قارا, – دەيدى. ورىس شەنەۋنىگى: – ايتقانىڭىزدى ىستەدىم, – دەيدى. سوندا بي ودان: – ءبىر كوزبەن كورىپ تۇرعان جەرگە قانشا جىلقى قاماۋعا بولادى؟ – دەگەندە, ول كوزىن اشىپ جىبەرىپ: – بۇل جەرگە سان مىڭداعان جىلقىنى سىيعىزۋعا بولادى, – دەيدى. سوندا ۇكىباي: – ءوزىڭىز ايتقانداي, سان مىڭداعان جىلقى ءبىر كوزىڭىزدىڭ تارىداي عانا قاراشىعىنا سىيدى ەمەس پە؟ مىنە, قۇداي قاھار قىلسا, جەر جاھاندى ءبىر تارىنىڭ قاۋىزىنا سىي­عىزادى دەگەن وسى, – دەيدى. سوندا امالى قۇرىپ, مىسى باسىلعان مەيمان: – وي, مۋسا چورمانوۆيچ! ەي-بوگۋ, وسىنداي دا وتە اقىلدى كيرگيز بولاتىنىن بىلمەدىم. ەگەر بۇل ورىسشا وقىپ, ءبىلىم العان بولسا, كىم بولار ەدى؟ ۋديۆيتەلنىي چەلوۆەك, – دەپ ۇكىباي بيگە ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپتى. ۇكىباي بي جونىندە قازاقتىڭ اسا ارداقتى ۇلى ءماشھۇر ءجۇسىپ: «وتەۋدەن شىققان كەشە بي ۇكىباي, كىم بار قالعان قازاقتان ەندى سونداي؟! قازاق اتى وشكەنشە اتى سونبەي, ارتىلتقان الاپاتتان پاتشا قۇداي», – دەپ تاعى ءبىر ولەڭىندە: «قازاققا اتى شىققان بي ۇكىباي, دۇنيەگە ەندى قايتىپ كەلمەس دەيمىن», – دەسە كەرەك. ۇكىباي بي كوپشىلىك باس قوسقان جيىنداردا تاقپاقتاي سويلەپ ۇلاعاتتى وسيەتتەر ايتادى ەكەن. وتكەن عاسىردىڭ 60-شى جىلدارى ءبىر ازامات ومبى وبلىسىنىڭ مەملەكەتتىك مۇراعاتىنان ۇكىباي ءبيدىڭ 58 جولدان تۇراتىن وسيەتناماسىن تاۋىپ الىپ, باياناۋىل وڭىرىنە بەلگىلى شەجىرەشى وكپەنىڭ كارىمتايى دەگەن اقساقالعا بەرگەن ەكەن. وندا مىناداي جولدار بار: «ەكى دوستىڭ اراسىن – ايىرادى وڭباعان. اقساقال بولماس اۋىلعا – اۋزىنا دۇعا قونباعان. جاۋعا تاستار جولداسىن – ءوزىنىڭ باسىن قورعاعان. جاقسى جولداس سول بولار – شاشپايتىن سىرىن جيناعان. جامان جولداس سول بولار – ورىنسىز جەردە قيناعان, بالانىڭ اسىل تۋعانى – اتا-اناسىن سىيلاعان». ەندى نايزابەك ۇلى ۇكىباي بابامىز تۋرالى كوپ جاساعان, كوپتى كورگەن كونەكوز قاريالاردىڭ ايتقاندارىنا سۇيەنە وتىرىپ, اڭگىمەمىزگە قورىتىندى جاساساق, ول ءوز زامانىندا قارا سوزگە دەس بەرمەگەن شەشەن, ۇرپاقتارىنا ونەگەلى وسيەتتەر قالدىرعان, بويىنان ويى بيىك بوپ جاراتىلعان, دەگەندەي قازاقتىڭ اياۋلى پەرزەنتتەرىنىڭ قاتارىنا جاتادى دەسەك, ارتىق ايتىلعان پىكىر بولماس دەيمىن. الايدا, وسىنداي بابامىزدىڭ رۋحى الدىندا بۇگىنگى ونىڭ باياناۋىلدىقتار ۇرپاقتارى قارىزدار كۇيدە كەلە جاتقان سىڭايلى. ويتكەنى, بىرىنشىدەن, وبلىس ورتالىعى پاۆلودار قالاسى تۇگىل باياناۋىل اۋىلىندا جانە وسى اۋداننىڭ ەلدى مەكەندەرىندە ۇكىباي بي اتىندا نە ءبىر كوشە, مەكتەپ, كىتاپحانا, مەشىت جوق. ەكىنشىدەن, قازىرگى باياناۋىل پەرزەنتتەرىنىڭ تىكەلەي قاتىسۋىمەن سوڭعى جىلدارى باياناۋىل ءوڭىرى مەن پاۆلودار وبلىسىنا ارنالىپ جازىلىپ, جارىق كورگەن «پاۆلودارسكوە پريرتىشە. ەنتسيكلوپەديا» (2003 جىلى شىققان), جامبىل ارتىقباەۆتىڭ «مەنىڭ وتانىم – قازاقستان» سەرياسىمەن «باياناۋىل» (2009 ج.), استانادا 2011 جىلى شىققان «باياناۋىل», «ەرتىستىڭ پاۆلودار ءوڭىرى. ەنتسيكلوپەديا» (2013 جىلى الماتىدا شىققان) دەگەن كولەمدى كىتاپتاردا ۇكىباي بي تۋرالى ەشكىم ءلام-ميم دەپ اۋىز اشپاعان. بيىل ۇكىباي ءبيدىڭ تۋعانىنا 220 جىل بولۋىنا وراي, ونىڭ ەسىمىن ماڭگىلىك ەل ەسىندە ساقتاۋ ءۇشىن قىزىلاعاشتاعى ءوز قىستاۋىن «ۇكىباي بي اۋىلى» دەپ اتاپ, بەلگى قويسا جانە قۇندىكول اۋىلىنداعى مەشىتكە بۇرىنعى «ۇكىباي بي مەشىتى» دەگەن اتاۋىن قايتارىپ بەرسە, ەكى يگىلىكتى ءىس بولار ەدى. بارىپ بايقاعانىم, ۇكىباي ءبيدىڭ بەيىتى كوكدومباق اۋىلىنىڭ كۇنشىعىس جاعىنداعى توبەنىڭ ۇستىندە ەكەن. كەزىندە ۇكىباي ءبيدىڭ ماڭگىلىك جاتقان جەرىنە ساماننان سەگىز قىرلى كۇمبەزدى تام سالىنىپتى. ۋاقىت وتە ول تام تەگىس قۇلاپ قالعان. كەيىن ونىڭ سىرتىنان ءار قىرى 4 مەتر, بيىكتىگى 0,5 مەتر سەگىز قىرلى ىرگەتاس قالاپ, ونىڭ ۇستىنە بيىكتىگى 1,3 مەتر سەگىز قىرلى تەمىردەن شارباق ورناتىلعان. ەندەشە, وسى جەرگە العاشقى قالپىن ساق­تاپ جاڭادان ەسكەرتكىش-تاس سالۋ ءۇشىن, ارينە كوپ قاراجات كەرەك. سوندىقتان باياناۋىل اۋىلىندا «ۇكىباي بي قوعامدىق قورى» قۇرىلىپ, اۋداندىق بانكتە ونىڭ ەسەپ-شوتى اشىلۋى قاجەت. سوسىن «ۇكىباي بي كۇمبەزى» دەپ اتالاتىن جاڭا ەسكەرتكىش-تامدى سالىپ شىعۋ ءۇشىن كوپشىلىك بولىپ ات سالىسسا قۇبا-قۇپ بولار ەدى. كەيىنگى ۇرپاققا ۇكىباي بي سياقتى ايتۋلى بابامىزعا ارناپ ادەمى ەسكەرتكىش بەلگى سالىپ قالدىرۋ – قازىرگى بىلىكتى ازاماتتارىمىزدىڭ بورىشى دەپ ىسكە كىرىسەيىك! سەرىك جاقسىباەۆ, ەكىباستۇز قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى, قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى.