ەفيوپيا ۇكىمەتى تيگرايداعى اتىستى توقتاتۋ جونىندەگى كەلىسىمگە تەز ارادا قول جەتكىزۋ قاجەت ەكەنىن مالىمدەدى. سوندا عانا سوعىس ءورتى شارپىعان ايماقتا گۋمانيتارلىق كومەك كورسەتۋدى جالعاستىرۋعا, قاراپايىم قاجەتتىلىكتەردى وتەۋگە مۇمكىندىك تۋاتىنىن ايتىپ وتىر.
تيگرايداعى كوتەرىلىسشىلەرمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋ جونىندە قۇرىلعان كوميتەت تىنىشتىق ورناتۋ جونىندە ۇسىنىس ازىرلەگەنىن حابارلادى. وسىلايشا, 2020 جىلى قاراشادا باستالعان قاقتىعىستاردى توقتاتۋعا تالپىنباق.
«گۋمانيتارلىق كومەكتىڭ تۇراقتى جەتكىزىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ, نەگىزگى قىزمەتتەردى قالپىنا كەلتىرۋدى جەڭىلدەتۋ ءۇشىن, سونداي-اق قاقتىعىستى بەيبىت جولمەن شەشۋ ءۇشىن كوميتەت مۇمكىندىگىنشە تەزىرەك اتىستى توقتاتۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول جەتكىزۋ قاجەت», دەلىنگەن كوميتەت جاساعان مالىمدەمەدە.
بەيبىتشىلىك جونىندەگى كوميتەت وسى پروتسەستى جەدەلدەتۋ ءۇشىن بىتىمگەرشىلىك ۇسىنىسىن قابىلداعان كورىنەدى. بۇل قۇجات اتىستى توقتاتۋعا جانە ساياسي ديالوگتى جۇرگىزۋگە جول اشپاق.
تيگراي حالىقتى ازات ەتۋ مايدانى (TPLF) مۇنداي ۇسىنىستى قابىلدامادى. توپتىڭ پايىمداۋىنشا, ەل پرەمەر-ءمينيسترى ابي احمەدتىڭ ۇكىمەتى ديالوگقا كەلۋگە ىنتا بىلدىرمەگەن. سوندىقتان قۇجاتتى اقىلعا قونىمسىز دەپ سانايدى.
«ولار بەيبىت كەلىسسوز جۇرگىزۋگە قولايلى جاعداي جاساۋعا ارەكەت ەتەمىز دەگەن ءجيى قايتالاناتىن ۋادەلەرىنە اشىق تۇردە قارسى شىقتى. شىنىندا, ولاردىڭ اسكەرى بىزگە قارسى ارانداتۋ ارەكەتىن جاساپ, قوعامدا جاعىمسىز پىكىر قالىپتاستىرىپ وتىر», دەدى تيگراي حالىقتى ازات ەتۋ مايدانىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى گەتاچيۋ رەدا.
TPLF وڭىردەگى 6 ملن حالىقتىڭ تۇرمىسىنا قاجەتتى نەگىزگى قىزمەتتەردى ورىنداعان كەزدە عانا كەلىسسوز ۇستەلىنە وتىراتىنىن تالايدان بەرى ايتىپ كەلەدى. جالپى, ەفيوپيانىڭ سولتۇستىگىندەگى قاقتىعىس بيىلعى ناۋرىزدا باسەڭدەگەن. ءسويتىپ, توقتاپ قالعان گۋمانيتارلىق كومەكتى قايتا جەتكىزە باستاۋعا مۇمكىندىك تۋدى.
تيگراي ايماعى سوعىس باستالعالى بەرى ەلەكتر جارىعى, بايلانىس, بانك قىزمەتى سەكىلدى نەگىزگى قىزمەتتەرگە قول جەتكىزە الماي قالعان. حالىق اشتىققا ۇشىراپ, دۇكەن سورەلەرىندە ازىق-ت ۇلىك قالمادى.
بەيبىتشىلىك جونىندەگى كوميتەت الداعى ۋاقىتتا ۇسىنىسىن افريكا وداعىنا جىبەرەتىنىن العا تارتادى. ءوز كەزەگىندە قارا قۇرلىقتىڭ باستى ۇيىمى سوعىس ءورتى شارپىعان ايماقتاعى احۋالدى رەتتەۋگە بار كۇش-جىگەرىن جۇمساپ كەلەدى.
«كەلىسسوزدەردىڭ ورنى مەن ۋاقىتىن انىقتاۋعا, بەيبىت كەلىسسوزدەردى تەز باستاۋعا جانە جاقىن ارادا اتىستى توقتاتۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك الۋ ءۇشىن افريكا وداعىمەن ىنتىماقتاستىق ورناتۋعا كۇش سالىپ جاتىرمىز», دەپ حابارلادى كوميتەت.
سونداي-اق كەلىسسوزدەرگە كىمنىڭ توراعالىق ەتۋى دە تالقىعا ءتۇسىپ جاتىر. ابي ۇكىمەتى كەز كەلگەن كەلىسسوزدى افريكا وداعىنىڭ سومالي تۇبەگىندەگى وكىلى ولۋسەگۋن وباساندجو جۇرگىزۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيدى. الايدا كوتەرىلىسشىلەر كەنيا پرەزيدەنتى ۋحۋرۋ كەنياتتانىڭ ارا اعايىن بولعانىن قالايدى.
حالىقارالىق قوعامداستىق تا تيگرايداعى احۋالعا الاڭداۋلى. وسىعان بايلانىستى بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندە بىرنەشە وتىرىس ءوتىپ, قارار قابىلدانعانى ءمالىم. قاقتىعىس سالدارىنان مىڭداعان ادام قازا تاۋىپ, ميلليونداعان تۇرعىن بوسىپ كەتكەن.
دەگەنمەن ەلدەگى احۋالعا الەم جەتكىلىكتى تۇردە نازار اۋدارماي وتىر دەپ ەسەپتەيتىندەر دە بار. دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ باسشىسى تەدروس ادانوم گەبرەيەسۋس تيگراي ايماعىنداعى داعدارىستى «جەردەگى ەڭ اۋىر اپات» دەپ سيپاتتادى. ۇيىم باسشىسى «جاھاندىق كوشباسشىلاردىڭ سالعىرتتىعى وندا مەكەندەگەن تۇرعىنداردىڭ ناسىلىنە بايلانىستى ما؟» دەگەن ساۋال تاستايدى.
جالپى, ۇيىم باسشىسىنىڭ تۋعان جەرى وسى تيگراي ايماعى. سوندىقتان تەدروس مىرزانىڭ الاڭداۋى تۇسىنىكتى. ەفيوپيانىڭ سولتۇستىگىندە قاقتىعىس باستالعالى حالىقارالىق قوعامداستىق گۋمانيتارلىق كومەك جەتكىزۋگە بەل شەشىپ كىرىسكەن جوق. الايدا ۋكرايناداعى قاقتىعىسقا قارسى بۇكىل ەۋروپا ورە تۇرەگەلدى.
تەدروستىڭ ايتۋىنشا, تيگرايدەگى 6 ملن ادامنىڭ سوڭعى 21 ايدا الەممەن بايلانىسى ۇزىلگەن. وسى ورايدا, ول ۋكرايناداعى قاقتىعىسپەن سالىستىرا وتىرىپ, تيگرايداعى اپاتتى بۇدان دا سوراقى دەپ ايتتى.
«كەيىنگى بىرنەشە ايدا الەمنىڭ دامىعان ەلدەرىندە بىردە-ءبىر مەملەكەت باسشىسىنىڭ تيگرايداعى جاعداي تۋرالى ايتقانىن ەستىگەن جوقپىن. كەز كەلگەن جەردە. نەلىكتەن؟ بالكىم, بۇل تيگرايداعى تۇرعىنداردىڭ تۇسىنە بايلانىستى شىعار», دەيدى دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ باسشىسى.