جاڭاارقادا بولات جولدىڭ بويىندا ورنالاسقان مىڭادىر دەگەن اۋىل بار. ايتارى سول, تۇرعىندارىنىڭ باس اۋىرتقان ماسەلەسى – مەكتەپ. مەكتەپ جوق ەمەس. بار. 9 جىلدىق – №144 مىڭادىر نەگىزگى مەكتەبى. ءسوزدىڭ تۋراسىنا كەلسەك, سىرتىنان قاراساڭىز, مەكتەپ دەۋگە كەلمەيدى, توبەسىندەگى تۋعا قاراپ, جاقىنداي كەلە ماڭدايشاداعى تاقتايشاسىنان وقىپ بارىپ, اڭعاراسىز. بۇل مەكتەپ مەرەكەلىك شارا وتكىزەتىن ءماجىلىس زالى, سپورت زالى, شەبەرحانا دەگەننەن جۇرداي. دالىزىنەن ەكى ادام قاتار ارەڭ وتەدى. ارنايى سىنىپ بولمەلەرىندە زاماناۋي جابدىقتار جوق. اياداي مەكتەپتىڭ سىيىمدىلىعى 60 وقۋشى بولسا, وندا قازىر 130-عا جۋىق بالا ءبىلىم الادى.
اۋىلدا 80-گە جۋىق ءتۇتىن تۇرادى. 500-گە تارتا حالقى بار. الگى مەكتەپ ەسكىرىپ, كەتەۋى كەتكەن دەۋگە دە كەلمەيدى. ەرتەدە اۋىل حالقى 4 بولمەلى ءۇيدى مەكتەپ قىلىپ العان. تەك, 2012 جىلى سول كەزدەگى اۋدان اكىمى عابدراحمان وماروۆتىڭ قولداۋىمەن ءۇش بولمە قوسىلعان. سودان بەرى مەكتەپ مۇعالىمدەرىنىڭ ءوزى سىرتىن قورشاپ, اباتتاندىرىپ كەلەدى.
– مەكتەپتە 130-عا جۋىق بالا ءبىلىم الۋدا. دايارلىق سىنىپ پەن 9 سىنىپتى قوسقاندا 99 بالا وقيدى. شاعىن بالالار ورتالىعىنىڭ وزىندە 30 بالا تاربيەلەنۋدە. ۇلكەن توپتا 17, كىشى توپتا 13 بالا بار. پەداگوگ سانى – 24. مۇعالىم تاپشىلىعى دا بار. حيميا, اعىلشىن پانىنەن. بىراق باستى ماسەلەمىز – عيمارات. ۇلكەن بولماسا دا, سپورت, اكت زالى بار مەكتەپ سالىپ بەرسە دەپ ارماندايمىز. اسىرەسە وقۋشىلاردىڭ ارمانى. جىل سايىن بالا ءوسىمى ارتىپ كەلەدى. جىلدا مەكتەپ تابالدىرىعىن اتتايتىن بالالار سانى 3-5-كە كوبەيەدى. مىسالى, بيىلدىڭ وزىندە 22 بالا مەكتەپكە كەلەدى دەپ كۇتىپ وتىرمىز. وسى ۋاقىتقا دەيىن اۋىلدا مەكتەپ سالىنباعان. تەك, ەكى مارتە بولمە قوسقانى بولماسا. اشىعىن ايتقاندا, جاماۋ-جاماۋ مەكتەپتە ءبىلىم بەرىپ كەلەمىز, – دەيدى اتىن جاريالاماۋدى وتىنگەن مەكتەپ مۇعالىمى.
اۋدان ورتالىعىنا جارىسقا, شاراعا بارعاندا كوزدەرى جاۋتەڭدەپ, مەكتەپتەرىنە قىزىعا قارايدى ەكەن. قىستا دەنە شىنىقتىرۋ ساباعىن كابينەتتە وتكىزىپ, دويبى, توعىزقۇمالاق قانا وينايدى. مەرەكەلىك شارانى اياداي كابينەتتە ۇيىمداستىرۋعا ءماجبۇر. بىراق ونەرلى وقۋشىلارى اۋدانعا جارىسقا بارسا, وق بويى وزىق كەلەدى.
– ءبىز اۋدانعا ءجيى جارىسقا بارامىز. بارعان سايىن ءار مەكتەبىندە بولامىز. شىنى كەرەك, قاتتى قىزىعامىز. ءبىزدىڭ دە جاڭا مەكتەپتە ءبىلىم العىمىز كەلەدى. بۇرىن اياز اتاعا حات جازاتىنبىز. جاپ-جاڭا مەكتەپ سالىپ بەرسە ەكەن دەپ. بىراق ءالى دە ءۇمىتىمىز زور. پرەزيدەنتىمىزدىڭ تەلەديداردا 1000 مەكتەپ سالامىز دەگەن ءسوزىن ەستىدىك. سول مەكتەپتىڭ ءبىرى ءبىزدىڭ اۋىلعا بۇيىرسا دەپ تىلەيمىز, – دەيدى مەكتەپ وقۋشىسى مادينا قۇدايبەرگەن.
اۋىل حالقىنىڭ الاڭىنا اينالعان ماسەلەدەن اۋدان باسشىلىعى حابارسىز ەمەس. بىراق اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى قانات قوجىقاەۆتىڭ ايتۋىنشا, مەكتەپ سالۋ ءۇشىن اپاتتى جاعدايدا يا ءۇش اۋىسىمدا وقۋى كەرەك ەكەن.
– ءبىز مىڭادىر اۋىلىندا بىرنەشە رەت بولدىق. بۇل ماسەلەدەن تولىق حاباردارمىز. ءيا, بالا ءوسىمىنىڭ دە بار ەكەنىن بىلەمىز. بىراق كۇيىپ تۇرعان ماسەلە ەمەس. بۇل مەكتەپ قالىپتى جاعدايدا. ماسەلەن, قىزىلجار اۋىلىنداعى مەكتەپ ءۇش اۋىسىمدا ءبىلىم بەرۋدىڭ از-اق الدىندا تۇر. الداعى جىلى سول جاققا مەكتەپ سالۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ودان كەيىن مىڭادىر مەكتەبى كەزەكتە تۇر دەۋگە بولادى. دەگەنمەن, اسا قاتتى قاجەتتىلىك تۋدىرىپ تۇرعان جوق, – دەيدى قانات شۋباي ۇلى.
اۋداندىق ءبىلىم ءبولىمى بولسا, وبلىسقا مىڭادىر ستانساسىنا 150 ورىندىق مەكتەپ سالۋعا ۇسىنىس بەرگەن. باسقارما قولداپ وتىرسا كەرەك. ەندىگى ماسەلە مينيسترلىك قاراۋىندا.
– بالا ءوسىمى ارتىپ كەلەدى. وبلىس باسقارماسىنا اتالعان اۋىلعا 150 ورىندىق مەكتەپ سالىپ بەرۋدى ۇسىنعان ەدىك. ول جەردەگىلەر دە قۇپتاپ وتىر. نەگىزى, تاريحىندا مەكتەپ بولماعان عوي. بۇرىنعىداي تاعى 1-2 بولمە قوسىپ بەرگەننەن پايدا جوق. بىردەن جاڭا مەكتەپ سالعان ءتيىمدى. سەبەبى مەكتەپ ستاندارتقا ساي ەمەس. سىيىمدىلىعى 60 وقۋشى بولسا, قازىر 130-عا جۋىق بالا ءبىلىم الىپ وتىر. ءتىپتى وتە تىعىز. جەرگىلىكتى ءماسليحات دەپۋتاتتارى دا جوعارى جاققا جەتكىزەمىز دەپ وتىر. «اۋىل – ەل بەسىگى» باعدارلاماسى ارقىلى ءبىر مەكتەپ سالىنسا, تاماشا بولار ەدى, – دەيدى اۋداندىق ءبىلىم ءبولىمىنىڭ باسشىسى ماحاببات بالاباەۆا.
جاڭا قازاقستانعا «جاماۋ» مەكتەپ قاجەت پە, قاجەت ەمەس پە؟ اۋىل بالالارىنىڭ قالا بالاسىنان نەسى كەم؟ وسى ورايدا اۋىل كەمسىتۋشىلىككە ۇشىراپ جاتىر دەگەن ويعا ەرىكسىز كەلەدى ەكەنسىڭ…
قاسىمحان عالىم,
جۋرناليست
ۇلىتاۋ وبلىسى