شەكارا شەبىندەگى شاعىن اۋىلدار شىرعالاڭى

سەرىكتەسىم نۇرسايىن ءشارىپتىڭ «انانى قارا» دەگەن ءسوزى قىرىق جاماۋ قۇراق كورپە سەكىلدى جولدان ەكى كوزىمدى الماي كەلە جاتقان مەنى ەرىكسىز ەلەڭ ەتكىزدى. سوندا دا رۋلدەن ايىرىلىپ قالمايىن دەگەندەي سىعىمداي ۇستاپ, وڭ جاققا كوز قيىعىمدى سالسام, الدىمەن قارا ءتۇتىنى بۋداقتاعان مۇرجا, ودان ارىرەك ىركەس-تىركەس ورنالاسقان بىرنەشە ۆاگون شالىندى. جاقىنداي بەرگەندە ماڭايىندا قىبىرلاعان ادامداردىڭ سۇلباسى كورىندى.

سويتسەك, قايىڭ كومىرىن شىعاراتىن «جىگەر» جشس-نا تاپ كەلىپپىز. بريگادير ولەگ اناتولەۆتىڭ ايتۋىنشا, سەرىكتەستىك 2018 جىلى قۇرىلعان. قاز-قاتار قويىلعان 24 بوشكەدە كۇنىنە ءبىر تونناعا دەيىن ءونىم دايىندالىپ, اعاشتى كەپتىرۋ, قىزدىرۋ, قارا ماي قوسىپ قايناتۋ سەكىلدى تسيكلداردان تۇرادى. ماڭىندا جاس قايىڭ تاۋ-تاۋ بولىپ ءۇيىلىپ جاتىر. وبال-اق. «تاۋلىگىنە قانشا تەكشە مەتر اعاش جاعىلادى, شىرىك قايىڭدى نەگە پايدالانباسقا؟» دەگەن سۇراعىمىزعا «ول جاعىن بىلمەيمىن, كەلىسىمشارت بويىنشا اعاشتى «بازيليك» ۇيىمى جەتكىزەدى. ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – قىزۋى كۇشتى قايىڭ كومىرمەن قامتاماسىز ەتۋ», دەگەن جاۋاپ الدىق. كورشى قونعان تاعى ءبىر ۇيىم دا قايىڭ كومىرىن ازىرلەۋمەن اينالىسادى ەكەن. «ايدالادا اق وتاۋ, اۋزى-مۇرنى جوق وتاۋ» دەمەكشى, جاپان تۇزدە قايىڭ اعاشتارىن ەمىن-ەركىن جاعىپ جاتقاندارىنا قاراعاندا, ء«اي» دەر اجە, «قوي» دەر قوجا» جوق سياقتى. رۇقساتپەن كەسە مە, الدە اۋىل ىرگەسىندەگى ورماندى وڭدى-سولدى وتاپ جاتىر ما, ءتيىستى ورگاندار نازار اۋداراتىن ماسەلە ەكەنى انىق. وعان قاراعاندا اسفالت توسەپ جۇرگەن «گرانيت-سەرۆيس» كاسىپورنىنىڭ تىرلىگى ادام سۇيسىنەرلىك. نەگىزگى كەڭسەسى بەسكول كەنتىندە ورنالاسقان سەرىكتەستىڭ جۇمىسشىسى گريگوري سيبونيان كونيۋحوۆوعا دەيىنگى 20 شاقىرىم جولعا اسفالت توسەلگەنىن, ەندى وكتيابردىڭ جولى قالىپقا كەلتىرىلىپ جاتقانىن ايتتى.

بۇرىنعى بالاباقشاعا قونىس تەپكەن اققايىڭ اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ كەڭسەسىنە جەتتىك. اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى ازامات ءشارىپوۆ قارسى الدى. اكىمدىكتىڭ جالپى ماسەلەلەر جونىندەگى باس مامانى سۆەتلانا گۋلشوس ءبىراز جايتقا قانىقتىردى. 144 ءتۇتىنى بار وكرۋگ ورتالىعىنىڭ كوشەلەرى تولىق جارىقتاندىرىلعان. كۇشەيتكىش قوندىرعى ورناتىلىپ, ۇيالى بايلانىس قالپىنا كەلتىرىلگەن. كەڭ جولاقتى ينتەرنەت جۇمىس ىستەيدى. بۇگىندە جولعا كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلىپ, اۋىز سۋ تارتىلۋدا.

ارالاس مەكتەپتەگى 72 وقۋشىنىڭ جارتىسىنا جۋىعى قازاق بالالارى ەكەنىن ءبىلىم وشاعىنىڭ ديرەكتورى قانات مەرەكە ۇلىنان ءبىلىپ, ءىشىمىز جىلىپ قالدى. ياعني وقۋشىلار وسىندا كوشىپ كەلگەن 15 وتباسىنىڭ ەسەبىنەن كوبەيگەن. بيىل تىكە سايلاۋ ارقىلى تۇرعىنداردىڭ سەنىمىنە يە بولعان, ءتۇبى قازىعۇرتتىق ماقسات ەسجانوۆ اكىمدىك قىزمەتكە دەيىن مەكتەپتە ەڭبەك ەتكەن. «سەگىز قىرلى, ءبىر سىرلى» ازامات ەكەنى ىسىنەن دە, سوزىنەن دە ايقىن اڭعارىلادى. ءتورت بالا ءوسىرىپ وتىر. نۇركەن دەگەن جەرلەسى ءوز كىندىگىنەن وربىگەن 5 بالاعا قوسا, «پاتروناتتىق وتباسى» قۇرىپ, 4 بالانى باۋىرىنا باسقان. قاي-قايسىسى بولسىن ەڭبەك دەسە, ەمەشەگى ۇزىلەدى. سولاردىڭ ءبىرى قۋاتبەك كەنەنباەۆ تا وڭتۇستىكتەن سولتۇستىككە «ەڭبەك» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى ارقىلى قونىس اۋدارعان. ول العا ماقسات قويىپ, ارەكەت ەتسە, ءبارى وڭىنا كەلەدى دەپ ەسەپتەيدى. «اتامەكەن» باعدارلاماسىنا قاتىسىپ, 6 پايىزدىق ۇستەمەمەن 4 ملن تەڭگە جەڭىلدىكتى نەسيە العان. سول كەزدە ساتىپ العان 4 ءىرى قارا مالى بۇگىندە 40 باسقا جەتكەن. بۇدان بولەك قوي وسىرەدى, باۋ-باقشا كۇتىمىمەن شۇعىلدانادى. جەرگىلىكتى تۇرعىنداردان ساتىپ العان بۇزاۋلاردى بورداقىلاپ, قىرۋار تابىس تاۋىپ ءجۇر. دەلدالدار وزدەرى ىزدەپ كەلىپ, سويىلعان مالدىڭ ءار كيلو ەتىن 1 750 تەڭگەدەن الادى. ماقساتتىڭ قوراسىندا دا 15 ءىرى قارا مالى جانە جىلقىلارى بار. ول دا قۋاتبەك سياقتى كوكتەمدە 50-60 بۇزاۋدى ساتىپ الىپ, بورداقىلاپ, كۇزدە ەتكە وتكىزەدى.

وكرۋگ ورتالىعىنداعى قازىرگى كورىنىس وسىنداي. مۇندا ءبىر كەزدەرى ينتەرنات, مونشا, ساۋدا ورتالىعى, تۇرمىستىق قىزمەت ءۇيى, شۇجىق تسەحى, شاشتاراز بولدى دەگەنگە سەنۋ قيىن, بىراق يلانباسقا شاراڭ جوق.

ء«بىزدى قويشى, ءومىرىمىزدىڭ جازى كەتىپ, ازى قالدى. الەۋمەتتىك جاعداي جاسالماعاننان كەيىن جاستار قايتىپ تۇراقتايدى, ولارعا قايتىپ كىنا ارتارسىڭ؟ – دەيدى اۋداندىق اكىمدىكتە 35 جىل زاڭگەر بولىپ ىستەگەن يرينا دانيلوۆا. – تاياق تاستام جەردەگى زاروسلوەدە ادام قالمادى. تاتيانا فەدوسەەۆا دەگەن ايەل سوندا ءۇي ساتىپ الىپ, مال وسىرمەك نيەتتە. جالعىز-جارىم ول نە بىتىرەدى؟ بالالارى وكرۋگ ورتالىعىندا وقيدى, مۇندا قانشاما وقۋشىلار تۋىستارىن ساعالاپ ءجۇر؟ ينتەرنات نەگە سالماسقا؟».

شەكارالىق ايماققا جاتاتىن اققايىڭ – اۋدانداعى ەڭ ۇلكەن وكرۋگتەردىڭ ءبىرى. ونىڭ قۇرامىنا 6 ەلدى مەكەن كىرەدى. وكىنىشتىسى, سۋۆوروۆكادا – 17, زاروسلوەدە – 10, گاۆرينودا – 61, حلەبوروۆتا – 57, ميچۋريندە 7 وتباسى عانا قالعان. تۇگەلگە دەرلىك زەينەتكەرلەر. تۇمەننىڭ سلادكوۆسكوە اۋدانىمەن شەكتەسەتىن حلەبوروۆتا 25 وقۋشى عانا بار, 9 جىلدىق مەكتەبى بيىل جابىلماق. قالعان اۋىلداردا مەكتەپ جوق, بالالار قاتىناپ وقيدى. ينتەرنەت, ۇيالى بايلانىس سياقتى وركەنيەت كوشىنەن شەت قالعان. مۇنداعىلار رەسەيدە تۇراتىن تۋىستارىنا بارۋ ءۇشىن كورشى ەلدىڭ ەسىلكول, پەتۋحوۆو ەلدى مەكەندەرى ارقىلى 200 شاقىرىمدى اينالىپ قاتىناۋعا ءماجبۇر. «حالىققا ءتيىمدى, وڭتايلى جولدارىن نەگە قاراستىرماسقا؟» دەپ قارا قازانداي وكپەلەرىن سىرتقا شىعارعان وكتيابرلىكتەر شەكارالىق ايماقتارداعى ەلدى مەكەندەردىڭ مۇلدەم سيرەپ, الەۋمەتتىك نىساندار قالماعانىنا ناليدى.

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەل­سىز­دىگىنىڭ 30 جىلدىعىن مەرەكەلەۋگە دايىندىق جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسيانىڭ وتىرىسىندا ءىزىمىزدى باسىپ كەلە جاتقان بۋىننىڭ ازاماتتىق بەلسەندىلىگى وتە جوعارى, جاستاردىڭ قۇلشىنىسى زور ەكەنىن ايتا كەلىپ, وسى بەلسەندىلىكتى باسەڭدەتپەي, ولاردى جاڭا ماقساتتارعا جۇمىلدىرۋ قاجەت­تىلىگىنە توقتالعان بولاتىن «جاستارعا قاتىستى كەلەلى ماسەلە – جۇمىسپەن قامتۋ. ءبىز جۇمىسسىز جاستارعا جول سىلتەپ, باعىت-باعدار بەرۋىمىز كەرەك. قازىر جۇمىسپەن قامتۋعا باعىتتالعان بىرنەشە باعدارلاما بار. بىراق جاستاردىڭ كوبى سول شارالار تۋرالى بىلمەيدى. مەملەكەت ۇسىنىپ وتىرعان ءتۇرلى قولداۋ جۇمىستارىنان حابارسىز. بۇل ماسەلە جالاڭ ۇگىت-ناسيحاتپەن شەشىلمەيدى. ۇكىمەت پەن اكىمدەر جاس­تاردى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەسىمەن ارنايى اينالىسىپ, كۇندەلىكتى نازاردا ۇستاۋى قاجەت», دەپ اتاپ كورسەتكەن.

وكىنىشكە قاراي, جەرگىلىكتى بي­لىك وكىلدەرى وڭتۇستىكتەگى وبلىستاردان كەلگەن وتباسىلاردىڭ مال شارۋا­شىلىعىن جانداندىرۋ تالپىنىسىن, بەلسەندىلىگىن جەتە باعالاي بەرمەيدى. «ولمەسەڭ ورەم قاپتىڭ» كەرى سىقىلدى. قۋاتبەك باۋىرىمىزدىڭ الدەقاشان تاراپ كەتكەن كامىشلوۆادان جايى­لىمدىق جەر سۇراعانىنا باقانداي 4 جىل بولىپتى. بوس جاتقان جەرلەر بولا تۇرا ءۇمىتىنىڭ ۇزىلگەنىنە قاراداي كۇيىنەدى. گاۆرينوداعى كەڭسەنى ساتىپ الۋعا وتىنگەن ەكەن, الدەكىمدەر بۇزىپ اكەتكەن. وندا ەكىقاباتتى مەكتەپ ءۇيى دە يەسىز تۇر. بۇل اۋىلدىڭ جاس­تارى نەگىزىنەن رەسەيگە كەتكەن. 115 تۇرعىننىڭ ءبارى – قارتتار. قولىنان ءىس كەلەتىن ازاماتتارعا جەر تەلىمدەرىن بەرىپ, قولتىقتارىنان دەمەپ جىبەرسە, سالماق سالماس ەدى. جاسىراتىنى جوق, حالىقتىڭ قالاعا جاپپاي كوشۋى شەكارالىق اۋماقتارعا زاردابىن تيگىزىپ وتىرعانىن وسى مىسالدان-اق باعامداۋعا بولادى. ولاي بولسا, ەڭبەك كۇشى كوپ وڭتۇستىك وڭىرلەر تۇر­عىندارىنىڭ قونىستانۋىنا قولايلى مۇمكىندىك تۋدىرۋ ءار كەز باستى نازاردا بولۋعا ءتيىس. مۇنىڭ ەلىمىزدىڭ قاۋىپ­سىزدىگىنە تىكەلەي قاتىسى, ستراتەگيالىق ءمانى ايرىقشا. وعان كەزەكتى ناۋقان رە­تىندە قارايتىن شەنەۋنىكتەر قاتتى قاتەلەسەدى.

«كۇنگەي جاقتان كوشىپ كەلەتىن­دەردىڭ وتباسىندا كەمى 6-8 جان بار. جاستايىنان جەردى ەمىپ وسكەندىكتەن, مال مەن باۋ-باقشا وسىرۋگە بەيىل. سوندىقتان كوشى-قون باعدارلاماسىنا وزگەرىستەر ەنگىزىپ, وتباسىنىڭ ءار مۇشەسىنە 100 گەكتاردان جەر ءبولۋدى مىندەتتەۋ كەرەك», دەگەن قۋاتبەكتىڭ ويىنا الىپ-قوسارىمىز جوق. ءيا, «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەتتىڭ» باس­تى قاعيداتى ازاماتتار مۇددەسى ءۇشىن جۇمىس ىستەۋ دەسەك, تۇرعىندارمەن تىكەلەي قارىم-قاتىناس جاساپ, ولار­دىڭ پروبلەمالارىن شۇعىل تۇردە شەشۋمەن اينالىسۋ اكىمدىكتەر مەن ولارعا باعىنىشتى ۆەدوموستۆولارعا جۇكتەلەرى ءسوزسىز. بىراق ءاردايىم وسىلاي بولا بەرمەيتىنى وكىنىشتى. پرەزيدەنتتىڭ «حالىق بىرلىگى جانە جۇيەلى رەفورمالار – ەل وركەندەۋىنىڭ بەرىك نەگىزى» جولداۋىنداعى ء«وز بەتىنشە بيزنەس­پەن اينالىسقىسى كەلەتىندەردىڭ دە كوشۋىنە جاعداي جاساعان ءجون. كوشىپ كەلگەن ازاماتتاردىڭ ءۇي سالۋ عانا ەمەس, اۋىل شارۋاشىلىعىمەن اينالىسۋ ءۇشىن دە جەر تەلىمدەرىن بەرۋ مۇمكىندىگىن پىسىقتاۋ كەرەك. سونداي-اق ولارعا مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى قولجەتىمدى بولۋىن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت», دەگەن تاپسىرمالارىنىڭ تولىق ورىندالماۋى جاۋاپكەرشىلىكتىڭ جەتكىلىكسىزدىگىنەن ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى.

اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى ا.ءشا­رىپوۆ تا تالاي جىلدان بەرى قوردالانعان, ءالى شەشىمىن تاپپاي كەلە جاتقان ءبىر ماسەلەنىڭ ۇشىعىن شىعاردى. ونىڭ ويىنشا, شەكارانىڭ شەتىندە, جەلدىڭ وتىندە كۇن كەشىپ وتىرعان تەرىسكەي وڭىرلەردە دەموگرافيالىق احۋال وتە الاڭداتارلىق. سوندىقتان ۇكىمەت ارنايى باعدارلاما قابىلداپ, قوسىمشا قاراجات ءبولۋ تەتىكتەرىن ويلاستىرسا دەگەن تىلەگىن جەتكىزدى. ەكىنشىدەن, تابيعي تۋ كورسەتكىشى تومەن بولعاندىقتان, شاعىن جابدىقتالعان مەكتەپتەر جيىلەپ كەتكەن. ماسەلەن, 11 جىلدىق مەكتەپتە وقۋشى سانىنىڭ ەڭ تومەن شەكتى مولشەرى 80 بولۋعا ءتيىس. تەرىسكەيدە بۇل تالاپتى ساقتاۋ وتە قيىن. وقۋشىنىڭ ازدىعىنان حلەبوروۆ, زولوتايا نيۆا, ۋسپەنكا مەكتەپتەرىنىڭ جابىلۋ ىقتيمالدىعى باسىم. ويتكەنى 9 جىلدىق مەكتەپتەردە ءتيىستى وقۋشىلار سانى 41 بولۋدىڭ ورنىنا 27-30 عانا قالعان. سوندىقتان وقۋشىلاردىڭ كونتينگەنت شەگىن بەلگىلەۋ قۇزىرەتى مينيسترلىكتەن الىنىپ, اۋداندىق اكىمدىكتەرگە بەرىلگەنى ءجون. جاعداي وسىلاي جالعاسا بەرسە, ءبىلىم سالاسى بىرىڭعاي باستاۋىش مەكتەپتەرگە اينالىپ كەتۋى عاجاپ ەمەس. ۋاقىت وتە كەلە وعان دا زار بولىپ قالۋىمىز ابدەن كادىك.

اۋىلعا مەحانيزاتور, دانەكەرلەۋشى, اسپاز سياقتى جوعارى سۇرانىمعا يە ماماندار دايارلايتىن كوللەدج ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى باتىر ءابىلماجىنوۆ ارالاستىرىپ وقىتۋ ۇسىنىسىن العا تارتتى.

«كوللەدجدە 180 ستۋدەنت وقيدى. ولارعا بارلىق الەۋمەتتىك جاع­داي جاسالعان. سوڭعى جىلدارى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازا كوپ جاڭار­تىلدى. ەندى بىزگە ءبىر مامان­دىققا وقىتۋ ءۇشىن توپتا كەمىندە 25 ستۋدەنت بولۋعا ءتيىس دەگەن تالاپ قويى­لىپ وتىر. ايتپەسە, مەملەكەتتىك تاپسىرىس بەرىلمەيدى. بۇل مۇمكىن ەمەس, اسىرەلەپ ايتساق, اسپانداعى ايدى اپەر دەۋمەن بىردەي. ءارى كەتسە, دانەكەرلەۋشى ماماندىعىنا 2-3 قانا ءوتىنىش تۇسەدى. قولدان جاسالعان وسىنداي كەدەرگىلەر سالدارىنان جاستار رەسەيدىڭ ەسىلكول اۋدانىنداعى كوللەدجگە كەتۋگە ءماجبۇر. وندا وقۋ تەگىن, ەكى جىلدان كەيىن ازاماتتىق اۆتوماتتى تۇردە بەرىلەدى. تۇراقتى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتەدى. وتباسىن قۇرسا, نەسيەلىك جەڭىلدىكتەر جاسالادى. بۇدان كەيىن كەرى ورالۋى نەعايبىل. وسىنداي ميگراتسيالىق تەرىس اعىمعا توقتاۋ سالۋ ءۇشىن الدىمەن جاستاردى جەرگىلىكتى جەردە وقىتۋدىڭ, تۇراقتاندىرۋدىڭ جولدارىن ويلاستىرۋ كەرەك. ءبىر توپتا زاڭگەرلىك, بۋحگالتەرلىك ماماندىقتارىن توپتاستىرىپ, نەگە وقىتپاسقا؟ ماماندار جەتكىلىكتى, شەتىنەن تاجىريبەلى. ادام اقىلىنا سىيمايتىن مۇنداي كەلەڭسىزدىككە توقتاۋ سالماي بولمايدى. الەۋمەتتىك ارىپتەستەرىمىز تاراپىنان كادرلارعا سۇرانىس كوپ, تۇراقتى جۇمىس تا, جايلى پاتەر دە ۇسىنىپ وتىر. مەنىڭ پىكىرىمشە, جەرگىلىكتى جاستار تۇرعىلىقتى جەردە ءبىلىم السا, ەشقايدا كەتپەيدى. وسى جاعىن ەسكەرمەيتىنى تاڭعالدىرادى», دەدى ب.ءابىلماجىنوۆ.

«ەڭبەك» باعدارلاماسى قابىل­دانعالى اۋدانعا 252 وتباسى كوشىپ كەلگەن. ادامداردىڭ سانى – 961. باسىم بولىگى تۇركىستان, الماتى, جامبىل وبلىستارىنان, شىمكەنت, الماتى, نۇر-سۇلتان قالالارىنان قونىس اۋدارعان. ارالارىندا كەرى قايتقاندارى دا جوق ەمەس. ونىڭ ءبىر ۇشى الەۋمەتتىك جاعدايدىڭ تولىق جاسالماۋىنا كەلىپ تىرەلەدى. جوعارىدا ءسوز ەتكەندەي, بيۋروكراتتىق كەدەرگىلەر مەن زاڭدىق تەتىكتەردىڭ تولىق قاراستىرىلماۋى بەلگىلى دارەجەدە تەرىس ىقپالىن تيگىزىپ جاتقانى داۋسىز.

ال جەرگىلىكتى جاستاردى تۇرعىلىقتى جەرلەردە وقىتۋ, تۇراقتاندىرۋ ماسەلەسى ءالى باسى اشىق كۇيىندە قالىپ وتىرعان جايى بار. سونىڭ ءبىر مىسالى, كوللەدجدە ورىن العان جاعداي. جاستاردىڭ كوبى ءىرى قالالاردا تۇرعىسى كەلەدى دەگەندى, ۋربانيزاتسيانى سىلتاۋ ەتپەي, بارىنشا ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك قولداۋ جاسالسا, ورنىعىپ قالۋلارىنا سەپتىگىن تيگىزەرى كۇمانسىز. ايتپەسە, قاي جەڭگەنىڭ مەنىكى دەگەن پيعىلمەن اڭىسىن اڭدۋ, ءالىپتىڭ ارتىن باعۋ ۇشپاققا شىعارمايدى. «تاياقتىڭ ەكى ۇشى بار» دەگەندەي, تەرىسكەيدەگى دەموگرافيالىق احۋالدى سىرتتان كوشىپ كەلگەن اعايىندارىمىزدىڭ جانە جەرگىلىكتى حالىقتىڭ, ونىڭ ىشىندە جاستاردىڭ ەسەبىنەن ورنىقتىرۋ وزەكتىلىگىن جوعالتا قويعان جوق.

مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا سويلەگەن سوزىندە جۇمىسسىزدىق ىشكى جانە سىرتقى كوشى-قون ۇدەرىسىنە بايلانىستى كۇشەيىپ بارا جاتقانىنا ەكپىن بەردى. ۇكىمەتكە ىشكى ەكونوميكالىق رەسۋرستاردى جۇمىلدىراتىن جاڭا تاسىلدەر ازىرلەۋدى تاپسىردى. بۇل رەتتە حالىقتى وزگە ايماقتارعا كوشىرۋ باعدارلاماسىن تۇبەگەيلى قايتا قاراۋ كەرەك ەكەنىن, شارالارعا قاراماستان جاستاردى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەسى تولىق شەشىلمەي كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى. بۇل تالاپتاردىڭ شەكارالىق اۋماقتارعا دا تولىق قاتىسى بار.

ءومىر ەسقالي,

جۋرناليست

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى,

م.جۇماباەۆ اۋدانى