«الەمدىك ولشەممەن العاندا قازاقستان كينەماتوگرافياسىنىڭ الەۋەتى قانداي؟» دەگەن كورەرمەن كوكەيىندە جۇرەتىن وزەكتى ساۋال كينوگەرلەردىڭ ءوزى ءۇشىن دە ماڭىزدى. بۇل سۇراقتىڭ استارىندا, البەتتە, ايتىلماسا دا, «ەكسپورتقا» شىعاتىن فيلمدەردىڭ ەلدى تانىستىراتىنداي سىر-سيپاتى بولسا» دەگەن تىلەك قوسا جاسىرۋلى تۇرادى.
كينەماتوگرافياداعى ءداستۇرلى بايلانىستىڭ تۇتاستىعى بۇزىلعان سوڭ دىمكاستىڭ كۇيىن كەشىپ قالعان سالاعا عالامدانۋ جاعدايىنا بەيىمدەلۋ وڭايعا سوققان جوق. بۇگىنگى كۇنى ونەردىڭ ەڭ بيىگى سانالاتىن كينەماتوگرافيا قاي ەلدە بولسا دا ءوزىنىڭ ۇلتتىق بىرەگەيلىك بەينەسىن ساقتاي وتىرىپ, الەمدىك كەڭىستىكتەگى بەتبۇرىس كوشىنەن سىرت قالماۋعا تىرىسىپ باعۋدا. ون-ون بەس جىل بۇرىن وتاندىق كارتينالاردىڭ حالىقارالىق فەستيۆالدەردە جۇلدە الىپ, ولجالى ورالۋى سيرەك وقيعا بولاتىن بولسا, قازىر ءبىزدىڭ كارتينالارىمىز ءار كينوفەستيۆالدە كەمىندە ءبىر قازىلار القاسىنىڭ ماراپاتىن يەلەنىپ, سونداعى كورەرمەننىڭ ىقىلاسىنا بولەنىپ, نازارىن اۋدارتتى دەپ سۇيىنشىلەنىپ جاتادى.
سوندىقتان بيىلعى جىلى شەتەلدەردەگى قازاقستان كينوسى كۇندەرىن ۇيىمداستىرۋشىلار الدىنا ىسكەرلىك بايلانىستاردى دامىتۋ جانە وتاندىق فيلمدەردى حالىقارالىق شەڭبەردە ىلگەرىلەتۋ مىندەتى بەلگىلەندى. وتكەن جىلدىڭ وزىندە ۇلتتىق كينونى قولداۋ مەملەكەتتىك ورتالىعىنىڭ قولداۋىمەن تۇسىرىلگەن فيلمدەر بىرقاتار تانىمال كينوفەستيۆالدىڭ جۇلدەسىنە يە بولدى. دارەجان ومىرباەۆتىڭ «اقىن» تۋىندىسى توكيو حالىقارالىق فەستيۆالىندە ۇزدىك رەجيسسۋرا ءۇشىن جۇلدەلى بولدى, ال فارحات ءشارىپوۆتىڭ «سحەماسى» بەرلين حالىقارالىق كينوفەستيۆالىنىڭ Generation سەكتسياسىندا گران-پري يەلەندى. پۋسان حالىقارالىق كينوفەستيۆالىندە تۇساۋكەسەرى وتكەن ايجان قاسىمبەكتىڭ «وت» دەبيۋتتىك ءفيلمى بىرنەشە ماراپاتقا يە بولدى. بۇلاردىڭ ىشىندە لوس-اندجەلەس, سوچي جانە سينگاپۋردا يەلەنگەن ءۇش جۇلدە باستى ءرولدى سومداعان تولەپبەرگەن بايساقالوۆقا تيەسىلى, بۇدان بولەك مينسكىدە «وت» فيلمىنە ۇزدىك رەجيسسۋرا مەن ۇزدىك مۋزىكا ءۇشىن تاعى ەكى جۇلدە بەرىلگەن. سونىمەن قاتار, «وت» كارتيناسى تريسسۋراداعى ء(ۇندىستان) حكف-تا فيپرەسسي سىيلىعىن جەڭىپ الىپ, شۆەيتساريالىق Black movie كينوفەستيۆالىنىڭ شىمىلدىعىن اشتى.
ساراپشىلار قازاقستاننىڭ قىسقامەتراجدى فيلمدەرىن دە جوعارى باعالايدى. مىسالى, «مەرگەن» كارتيناسى شەنچجەندەگى (قىتاي) حالىقارالىق كينوفەستيۆالدە «ۇزدىك تريللەر» نوميناتسياسىندا, سونداي-اق تۇركياداعى Golden Wheat Awards كينوفەستيۆالىندە «ۇزدىك رەجيسسەر» جانە «ۇزدىك وپەراتورلىق جۇمىس» نوميناتسيالارىندا جۇلدە الدى. «گراناتا» جانە «كوشە اقىنى» كارتينالارى ۇزدىك ستسەناري جانە ۇزدىك مونتاج ءۇشىن VI Baiqonyr International Short Film Festival جۇلدەلەرىن يەلەندى.
ارينە, بۇل جەتىستىكتەردىڭ ءبارى دە كوڭىل توعايتادى. دەگەنمەن, كينوورتالىق فەستيۆالدەر مەن بايقاۋلاردىڭ تەك اۆتورلىق كينوعا قاتىستى ۇيىمداستىرىلاتىنىن جاقسى ءبىلۋى كەرەك. كينەماتوگرافتىڭ شىعارماشىلىق زەرتحاناسى رەتىندەگى بۇل فيلمدەردىڭ ماڭىزى زور, بىراق ول ۇلكەن كينويندۋستريانىڭ ءبىر بولىگى عانا. ال قازاقستاندا ءبىرىنشى كەزەكتە كەڭ اۋقىمدى پروكاتقا جانە كوپشىلىك كورەرمەنگە ارنالعان ساپالى فيلمدەر ءتۇسىرىلۋى كەرەك.
سوندىقتان ۇكقمو بىرقاتار جاقىن جانە الىس شەتەلدە قازاقستان كينوسى كۇندەرىن وتكىزۋ تۋرالى باستاما كوتەردى. بيىل وتاندىق كينەماتوگرافيستەردىڭ تۋىندىلارىن اقش, كانادا, فرانتسيا, شۆەيتساريا, گەرمانيا, يسپانيا, چەحيا, كورەيا, ءۇندىستان, پاكىستان, تۇركيا, ءباا, گرۋزيا, ازەربايجان, قىرعىزستان, تاجىكستان جانە وزبەكستان كورەرمەندەرىنە كورسەتۋ جوسپارلانۋدا.
مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىمەن كەلىسىلگەن جوسپار بويىنشا بيىل 15 قازاقستاندىق ءفيلمنىڭ كورسەتىلىمى كوزدەلگەن, ونىڭ ىشىندە الديار بايراكيموۆ پەن ۆەنەرا قايىرجانوۆانىڭ «پاراليمپياداشى» دەبيۋتتىك جوباسى, سەرىكبول وتەپبەرگەننىڭ «پاتريوتتار ۋاقىتى», داۋرەن قامشىباەۆتىڭ «زەرە» دراماسى, سونداي-اق رۇستەم ءابدىراشتىڭ «قازاق حاندىعى» مەن اقان ساتاەۆتىڭ « ۇلى دالا تاڭى» اۋقىمدى جوبالارى بار. شەتەلدىك اۋديتورياعا ارنالعان ءار كارتينانى ونىڭ اۆتورلارى – رەجيسسەرلەر, پروديۋسەرلەر نەمەسە باستى رولدەردى ورىندايتىن ارتىستەر تانىستىرادى.
وتاندىق فيلمدەردى قازاقستان كينوسى كۇندەرى شەڭبەرىندە ىلگەرىلەتۋ جانە تانىستىرۋ ەلىمىزدىڭ مادەني داستۇرلەرى تۋرالى قولايلى قوعامدىق پىكىردى نىعايتۋعا باعىتتالعان جارنامالىق ناۋقان مەن پيار-اكتسيانىڭ ءبىر ءتۇرى بولۋى دا مۇمكىن. ۇيىمداستىرۋشىلار ءىس-شاراعا تەك سىنشىلار مەن كينوتانۋشىلار عانا ەمەس, سونىمەن قاتار كورەرمەندەر مەن باق وكىلدەرى دە قىزىعۋشىلىق تانىتادى دەگەن پىكىردە.
وتاندىق كينودەسانتتىڭ كومەگىمەن قول جەتكىزۋ كوزدەلىپ وتىرعان تاعى ءبىر ماقسات – بىرلەسكەن جوبالار جاساۋ ءۇشىن جاڭا سەرىكتەستەر مەن ينۆەستورلاردى تارتۋ, بۇل دا ەلىمىزدىڭ الەمدىك كينويندۋستريامەن ساپالى ينتەگراتسيالانۋى باعىتىنداعى قادام بولۋعا ءتيىس.
الماتى