• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
ادەبيەت 18 شىلدە, 2022

ماعجاندى وقى, ۇلگى تۇت

856 رەت
كورسەتىلدى

ۇلتىمىزدىڭ اسا كورنەكتى اقىنى, سولاقاي دا سودىر ساياساتتىڭ ىعىنا جىعىلماي, سولقىلداقتىق تانىتپاي, الاشتىڭ اسىل مۇراتىنا ءوزىنىڭ ازاماتتىق, اقىندىق جانە تۇلعالىق ۇستانىمىن ۇشتاستىرا ءومىر سۇرگەن, كۇشتىنىڭ قۇرىعى مويىنىنا تۇسسە دە مويىماي, باسىن يمەي, ەڭسەسىن تىك ۇستاپ ءجۇرىپ قازاعىنىڭ رۋحاني قازىناسىنا زور ۇلەسىن قوسىپ كەتكەن ماعجان جۇماباەۆتىڭ ايشىقتى ىزىنە, رۋحانياتىمىزدىڭ قاق تورىنە سىڭىرە قاعىپ كەتكەن التىن قازىعىنا كوكىرەگى وياۋ, كوزى اشىق قازاقتىڭ ءاربىر بالاسى قايتا-قايتا ورالىپ, اقىل-ويىن ساۋىقتىرىپ وتىرسا جارار ەدى.

اسىرەسە پوەزيا الەمىنە سالىپ كەتكەن وشپەس ورنەگى, مۇقالماس مۇراسى ەرەكشە اقىننىڭ شىعارماشىلىعىندا ايتىلعان قازاقتىڭ مۇڭىنا, قازاقتىڭ بولاشاعىنا, تەڭسىزدىك پەن ادىلەتسىزدىكتىڭ قاندى شەڭگەلىنە ارانداعان ۇلتىنىڭ ۋايىمىنا قاتىستى تولعامدار, تولعانىستى ورامدار كەشەگى زامانعا عانا ەمەس, ءداپ بۇگىنگى ءبىزدىڭ كەزەڭگە, ءبىزدىڭ قوعامعا ارناپ ايتىلعانداي.

اقىندىق تابيعاتى ەشكىمگە ۇقساماي­تىن, وزىندىك جولى دارا, ءوز الدىنا بيىك شىڭعا اينالعان ماعجان جۇماباەۆتىڭ باسقاسىن ايتپاعاندا, «جاتىر» دەگەن ءبىر عانا ولەڭىنەن اقىننىڭ ءوز حالقى ءۇشىن جانىنىڭ قانداي دەڭگەيدە كۇيزەلىپ, كۇڭىرەنگەنىن اڭعارۋ وڭاي.

«باسقا جۇرت اسپان-كوككە

اسىپ جاتىر,

كىلتىن ونەر-ءبىلىم اشىپ جاتىر.

ءبىرى – اي, ءبىرى – جۇلدىز, ءبىرى كۇن بوپ,

جالتىراپ كوكتەن نۇرىن

شاشىپ جاتىر.

تالاسىپ ونەر-ءبىلىم الىپ جاتىر,

كۇنبە-كۇن العا قاراي بارىپ جاتىر.

وت جەگىپ, كوكتە ۇشىپ, سۋدا ءجۇزىپ,

ءتاڭىرىنىڭ راحمەتىنە قانىپ جاتىر»,

– دەيدى اقىن.

سوناۋ حح عاسىردىڭ باس كەزىندەگى قازاقتىڭ وتكىر ماسەلەسىنە وزەگى كۇيىپ وتىرىپ جازىلعان وسى ولەڭدەگى ايتىلعان ءتۇرلى تۇيتكىل بۇگىنگى قوعامىمىزدا بار ەكەنى, ونىڭ ءوڭىن بەرمەي, ەڭسەرىلمەي تۇرعانى جالعان با؟ وزا شاۋىپ, توسكە ورلەپ تۇرعان تالاي ەلدىڭ قاتارىنا قو­سى­لامىز دەگەن تالابىمىزدىڭ تاۋى شاعى­لىپ تۇرعانىن نەسىن جاسىرامىز؟ دەمەك اقىن ءوز ولەڭى ارقىلى بۇگىنگى تىرلىگىمىزدى ۋاقىت تالابىنا ساي قامداۋىمىز كەرەك ەكەنىن مەڭزەپ تۇرعانىنا شەك كەلتىرە المايمىز. بۇدان ءبىز اقىننىڭ ءتانى ولسە دە رۋحى, جانى ءوز قازاعىمەن بىرگە جاساپ كەلە جاتقانىن ۇعامىز.

«بايلارىڭ مىڭدى ايداعان

شالقىپ جاتىر,

بار مالىن بولىستىققا

سارقىپ جاتىر.

بارىمتا, ۇرىس-كەرىس, كىسى ءولتىرىس –

ىشىندە سورلى قازاق قالقىپ جاتىر.

كەڭ جەرى كۇننەن-كۇنگە قۇرىپ

جاتىر,

سۇر جىلان بار قان-ءسولىن

سورىپ جاتىر.

استانا, جۇرت بيلەگەن ادامداردى

ءتاڭىرى كۇننەن كۇنگە ۇرىپ جاتىر»,

– دەگەن جولدارداعى كورسەتىلگەن قىن­جىلىس پەن كۇيىنىش تۋدىرار كورىنىستەر قازىرگى قازاق قوعامىندا كەزدەسپەيدى دەگەنگە كىم سەنەدى؟ ءتۇرلى قيتۇرقى جولمەن بايىپ, سول دۇنيەسىنىڭ ارقاسىندا بيلىككە ۇمتىلىپ, قولى جەتكەن بيلىگىن ودان ءارى بايۋدىڭ كوزىنە اينالدىرىپ جاتقاندار, كىسى ءولتىرۋ, داۋ-داماي, ۇرلىق-قارلىق, جەرىمىزدىڭ استى-ءۇستىنىڭ قان-ءسولىن قالاعانىنشا سورىپ سەمىرىپ, قاراپايىم حالىققا شەكەسىنەن قاراپ جۇرگەندەر بۇگىندە از با؟!

مىنا تومەندەگى شۋماق تا بۇگىنگى قازاق قوعامىنا وي سالۋعا ءتيىس.

«شاكىرتتەر مەدرەسەدە

ءشىرىپ جاتىر,

قايداعى ەسكى نۇسقا كورىپ جاتىر.

وقىعان, ءدىن ىزدەگەن بايعۇس شاكىرت

جەمتىكشى قۇزعىن بولىپ

كىرىپ جاتىر»,

دەيدى اقىن.

مويىنداۋىمىز كەرەك, جارىتىپ ءدىن باعا المادىق. جاس شاكىرتتەر اراسىندا تۋرا جولعا تۇسە الماي, اركىمنىڭ جەتەگىنە ەرىپ, ايداۋىنا كونىپ جۇرگەندەر قازىرگى قازاقستاندىق قوعامداعى وتكىر ماسەلەلەردىڭ ءبىرى رەتىندە كۇن تارتىبىندە تۇرعانى وتىرىك پە؟

ءوز زامانىندا ازاپتىڭ, قۋعىن-سۇرگىن­نىڭ نەشە اتاسىن كورگەن, «جەتسە ەگەر قورقىنىشتى قارا ءتۇنىم, باسسا دەرت, ءالىم قۇرىپ شىقپاي ءۇنىم, كوڭىل اشار, كەۋدەمە جان كىرگىزەر, ولەڭ – مەنىڭ شولپانىم, ايىم, كۇنىم», – دەپ ومىردەگى بار ءۇمى­تىن ولەڭمەن بايلانىس­تىرىپ, جاۋھار دۇنيەلەر قالدىرعان اقىن ماعجان قازاق قوعامىنىڭ بۇگىنگى بيىگىنەن قاراپ تۇر.

ماعجاندى وقۋ, ماعجانعا ورالۋ – ۇلت رۋحىن كوتەرۋ, ءتۇپ تاريحىڭدى ءبىلۋ, حالىق بولىپ ساقتالىپ قالۋدىڭ جولىن ىزدەۋ, التى الاشتىڭ كىرشىكسىز تازا, ادال ارمانىن ءتۇسىنۋ, قازاققا شىنايى قىزمەت ەتۋدىڭ وزىق ۇلگىسىن ءبىلۋ, بۇزىق ءارى بۇكىر پيعىلدىلاردىڭ جەتەگىندە كەتپەۋ امالىنا دەن قويۋ.

ادەبيەت الەمى ارقىلى تاربيە ىسىن­دەگى ولقىلىقتاردى جويۋ جۇمىسىندا ماع­جاننىڭ پوەزياسىن كەڭىنەن پايدالانۋدى ءبىر مىندەت رەتىندە قاراستىرۋ قولعا الىنۋعا ءتيىس. بۇل ەل بولاشاعى ءۇشىن اسا ماڭىزدى.

سوڭعى جاڭالىقتار