ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ-دە ەلىمىز بويىنشا تۇڭعىش رەت اشىلعان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كافەدراسى وسى قوعامدىق ينستيتۋتتىڭ XXI سەسسياسىنا قىزۋ دايارلىقپەن كەلدى. مۇندا ۇلتارالىق قارىم-قاتىناستاردى عىلىمي-ساراپتامالىق تۇرعىدان زەرتتەۋ جۇمىسىنا ءجىتى جانە جۇيەلى كوڭىل ءبولىنۋدە. وسى ورايدا پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى, اتالعان كافەدرانىڭ مەڭگەرۋشىسى, پروفەسسور اناتولي باشماكوۆ جەتەكشىلىك ەتەتىن وسى كافەدرا ۇجىمى, قحا اتىنان سايلانعان دەپۋتاتتار, ەتنوستىق-مادەني بىرلەستىكتەردىڭ مۇشەلەرى «ءبىر جەڭنەن – قول, ءبىر جاعادان باس شىعارىپ» ەڭبەك ەتىپ جاتقانىن ايتا كەتكەن ورىندى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى – كوپ ۇلتتى مەملەكەت. ەل پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ اتاپ ءوتكەندەي «ەڭ باستىسى, كوپ ۇلتتى قازاقستان حالقى كەلىسىم مەن تاتۋلىقتا ءومىر سۇرۋدە. ءبىز وسى نەگىزدە عانا دامي الامىز». رەسپۋبليكا حالقىنىڭ سانى 17 ملن. ادامنان استى. 130-دان اسا ۇلت وكىلدەرى بار. ولاردىڭ اراسىنداعى كەلىسىم مەن تاتۋلىق ەلىمىز ءۇشىن شەشۋشى مانگە يە. ساياسي تۇراقتىلىقتىڭ تۇعىرى دا سول كەلىسىم مەن تاتۋلىق بولعاندىقتان, پرەزيدەنت تە, ەل بيلىگى دە بۇل ماسەلەنى ءجىتى باقىلاۋدا ۇستايدى. 1995 جىلى جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋمدا قابىلدانعان قازاقستان كونستيتۋتسياسى ۇلتتىق پروبلەمالاردى دەموكراتيالىق نەگىزدە شەشۋگە مىندەتتەيتىندىگىمەن ەرەكشەلەنەدى. اتا زاڭعا سايكەس, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارىنا قۇقىق تەڭدىگى, ناسىلىنە, ۇلتىنا, جىنىسىنا, تىلىنە قاراماستان ەركىندىك بەرىلگەن. باس قۇجات مەملەكەتتەگى بارلىق ۇلتتىڭ تەڭدىگى مەن دامۋىن بىردەي قامتاماسىز ەتەدى. رەسپۋبليكادا قازاق پەن ورىس تەاترلارىنان وزگە, ۇيعىر, كورەي, نەمىس كاسىبي تەاترلارى, 500-دەن استام ۇلتتىق ءمادەني ۇجىمدار تابىستى جۇمىس ىستەۋدە.
بۇدان وزگە 1995 جىلى قازاقستاندا ۇلتتىق ساياساتتى جۇزەگە اسىراتىن, رەسپۋبيكالىق جانە وڭىرلىك, جەرگىلىكتى ۇلتتىق-مادەني ورتالىقتاردىڭ جۇمىسىن ءبىرىكتىرەتىن تەڭدەسسىز قوعامدىق ينستيتۋت قۇرىلدى. ول – قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى.
اسسامبلەيانىڭ ۇلتارالىق كەلىسىم مەن تاتۋلىقتى ساقتاۋدا, نىعايتۋدا ماڭىزى وراسان. ءبىرىنشىدەن, ول ۇلتتىق ساياسات سيپاتىنداعى زاڭ جوبالارىنىڭ ساراپتاماسىنا قاتىسۋعا; ەكىنشىدەن, ءتىل, مادەنيەت, سالت-ءداستۇردى جاڭعىرتۋدى ماقسات تۇتقان رەسپۋبليكالىق جانە وڭىرلىك ەتنومادەني بىرلەستىكتەرمەن جۇمىس ىستەۋگە; ۇشىنشىدەن, سەزدەر, ەتنوستار فەستيۆالىن وتكىزۋگە, ۇلتتىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىن دامىتۋعا, قازاقستان ەتنوستارىنىڭ تىلىندە ادەبيەتتەر شىعارۋعا, شەتەلدەردەگى قازاق دياسپوراسىمەن قارىم-قاتىناستى نىعايتۋعا جانە ەلىمىزدەگى ەتنوستىق توپتاردىڭ تاريحي وتانىمەن بايلانىسىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ناتيجەسىندە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى مەن ەل پرەزيدەنتىنىڭ ۇلتارالىق كەلىسىمدى نىعايتۋ باعىتىنداعى بار ىستەرى الەمدىك قوعامداستىق تاراپىنان قولداۋ تاپتى.
حالىقارالىق دەڭگەيدە مويىندالعان ۇيىمدار قازاقستانداعى ۇلتارالىق قارىم-قاتىناستىڭ ءۇيلەسىمدىلىگىنەن ۇلگى الاتىندارىن ايتادى جانە ءبىزدىڭ ءتاجىريبەنى ءجىتى زەرتتەۋگە نيەتتى. شەتەلدىك ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, قازاقستان بيلىگى ەلدەگى بارلىق ەتنوستىق توپتاردىڭ مۇددەلەرىن جۇزەگە اسىرۋدا جانە سول ارقىلى ەتنوسارالىق قارىم-قاتىناستاردىڭ ۇيلەسىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋدە ساليقالى ساياسات جۇرگىزۋدە. سول ساياساتتىڭ بۇلجىتپاي ورىندالۋى, ازاماتتىق ينستيتۋتتار مەن ەل حالقىنىڭ, ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمى سەكىلدى حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ قولداۋى ەلدەگى ەتنوسارالىق قارىم-قاتىناستىڭ نىعايا تۇسۋىنە كوپ سەپتىگىن تيگىزۋدە.
قازاقستاندا ەتنوسارالىق قارىم-قاتىناستار سالاسىندا ىرگەلى عىلىمي-ساراپتامالىق جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. وسى ورايدا 2013 جىلى 28 ماۋسىمدا ل.ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ-دە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كافەدراسىنىڭ اشىلعانى ماڭىزدى وقيعا. الەمدى مويىنداتقان ۇلتارالىق تاتۋلىق پەن دىنارالىق كەلىسىمنىڭ قازاقستاندىق ۇلگىسى جەتەكشى جوعارى وقۋ ورنىندا عىلىمي-ساراپتامالىق تۇرعىدا زەرتتەلە باستادى. كافەدراعا پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى اناتولي باشماكوۆ جەتەكشىلىك ەتەدى.
كافەدرانىڭ باستى مىندەتى – قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ تاجىريبەسى مەن ەلدەگى ۇلتارالىق تاتۋلىق نەگىزىن ساراپتامالىق بىرلەستىكتەر مەن عىلىمي قۇرىلىمداردى قالىپتاستىرۋ ارقىلى ىرگەلى زەرتتەۋدى جۇزەگە اسىرۋ, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, ساياسي جانە مادەني ۇدەرىستەر تۇرعىسىندا ەتنوساياسات ماسەلەلەرىنە بايلانىستى جۇيەلى زەرتتەلگەن تۇجىرىم قالىپتاستىرۋ, ەتنوساياسي زەرتتەۋلەردى الەمدىك تاجىريبەمەن سالىستىرا وتىرىپ زەردەلەۋ, دامىتۋ.
كافەدرانى قۇرۋداعى ماقسات – الەم تاراپىنان مويىندالعان ەتنوسارالىق قارىم-قاتىناستىڭ قازاقستاندىق مودەلىن بارلىق اۋديتوريالاردا, بارلىق فاكۋلتەتتەردە, ءتۇرلى ماماندىقتاردا وقيتىن ستۋدەنتتەرگە ناسيحاتتاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن عىلىمي-مەتودولوگيالىق قوردى جاساقتاۋ, وسى باعىتتاعى مەملەكەتتىك ساياساتتى ءتۇسىندىرۋ ءۇشىن دەپۋتاتتاردى, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى مۇشەلەرىن ءجانە قوعام قايراتكەرلەرىن ارنايى شاقىرتىپ, بارلىق كۋرس ستۋدەنتتەرىنە ءدارىس وقىتۋ.
كافەدراعا جۇكتەلگەن تاعى ءبىر مىندەت – قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىمەن جانە ەتنومادەني بىرلەستىكتەرمەن ۇنەمى بايلانىستا بولۋ, شىعارماشىلىق ۇجىمدار مەن ستۋدەنتتىك قوزعالىستاردىڭ ءوزارا تاجىريبە الماسۋىنا, ستۋدەنت جاستاردىڭ قازاقستانداعى بارشا ۇلتتاردىڭ مادەنيەتى, سالت-داستۇرىمەن تانىسۋىنا مۇمكىندىك تۋدىراتىن كەزدەسۋلەر مەن ءتۇرلى ءىس-شارالار ۇيىمداستىرۋ.
كافەدرا – قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ باستى الاڭى, ونىڭ عىلىمي جانە ساياسي قۇرالى.
سونداي-اق, 2013 جىلى ەۇۋ-دە يۋنەسكو كافەدراسى دا اشىلدى. ەكى كافەدرانىڭ دا ماقسات-مىندەتتەرى – ەتنوسارالىق قارىم-قاتىناستى زەرتتەۋ جانە ستۋدەنت-جاستاردى تولەرانتتىلىق نەگىزدە تاربيەلەۋ. كافەدرا قىزمەتكەرلەرى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قىزمەتىن ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا استانا قالاسىنىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ جاستارىمەن ءجيى كەزدەسۋلەر وتكىزىپ تۇرادى.
ءبىر قۋانىشتىسى, ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ اتالعان كافەدراسىنىڭ تاجىريبەسىن باسقا وقۋ ورىندارى دا جالعاستىرىپ جاتىر. 2014 جىلى 1 ناۋرىزدا, ياعني قحا قۇرىلعان كۇنى س.تورايعىروۆ اتىنداعى پاۆلودار مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە جانە ا.مىرزاحمەتوۆ اتىنداعى كوكشەتاۋ ۋنيۆەرسيتەتىندە ءدال وسىنداي كافەدرالار اشىلدى. الداعى ۋاقىتتا س.سەيفۋللين اتىنداعى اگروتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتتە, استاناداعى ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىندە, قىزىلوردا, قوستاناي جانە ت.ب. قالالاردىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىندا وسىنداي كافەدرالار اشىلادى دەگەن جوسپار بار.
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ-ءدىڭ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كافەدراسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى قحا عىلىمي-ادىستەمەلىك جۇمىسىن سالالاندىرۋعا اتسالىسۋدا. مىسالعا, ولار ەلورداداعى عىلىمي قۇرىلىمدارمەن, سونداي-اق, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارمەن بىرلەسە جۇمىس ىستەپ, «ەتنوستىق تولەرانتتىلىقتىڭ ادىستەمەلىك نەگىزدەرى» اتتى انىقتامالىق جيناق ازىرلەۋدى قولعا الدى.
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كافەدراسىنىڭ الدىندا تۇرعان تاعى ءبىر ۇلكەن مىندەت – 2014 جىلى 17 قاڭتارداعى مەملەكەت باسشىسىنىڭ «قازاقستان جولى – 2050: ءبىر ماقسات, ءبىر مۇددە, ءبىر بولاشاق» اتتى حالىققا جولداۋىندا ۇسىنىلعان وتىزدىققا ەنۋ يدەياسىنا قاتىستى گۋمانيستىك تۇجىرىمداما ازىرلەۋ.
حاليل ماسلوۆ,
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق
ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قازاقستان حالقى
اسسامبلەياسى كافەدراسىنىڭ دوتسەنتى.