ءساۋىردىڭ 28-ءى كۇنى قازاقستاندا اتىس-شابىس جانرىنداعى «پاتريوتتار ۋاقىتى» ءفيلمىنىڭ تۇساۋكەسەرى وتەدى. بۇل تولىق كولەمدە تۇسىرىلگەن باتىل, تىڭ ويلى اسكەري بلوكباستەر الداعى ۋاقىتتا ءىرى كينو الاڭدارىنا شىعارىلىپ, كورسەتىلمەك. Egemen.ءkz تىلشىسى فيلم اۆتورلارىنا بىرنەشە سۇراق قويعان ەدى.
«پاتريوتتار ۋاقىتى» ءفيلمىن تۇسىرۋگە نە تۇرتكى بولدى؟
– ەلىمىزدىڭ قارۋلى كۇشتەرى تۋرالى زاماناۋي كوركەم فيلم ءتۇسىرۋ يدەياسى ماعان سوناۋ 2018-جىلدىڭ اياعى – 2019-جىلدىڭ باسىندا كەلگەن ەدى. وسى كەزگە قاراي اتالعان جۇيەدە شەشىمىن كۇتكەن, كەمىندە, ەكى ماسەلە بارى ايقىن كورىندى. ءبىرىنشىسى – كوپتەگەن قوعام مۇشەلەرى, ءتىپتى, مەملەكەتتىك قۇرىلىمداعىلار دا بەيبىت باعىتتاعى قازاقستانعا ەشكىم دە, ەشتەڭە دە قاۋىپ توندىرمەيدى دەگەن پىكىردە بولدى. سىرت باسقىنشىلىقتى تويتارۋعا قويىلعان ارميا جاقىن-جۋىق ارادا ەشكىممەن ۇرىسپايدى, ونداي جاعداي تۋىندامايدى, ەندەشە, ونى نىعايتىپ, جاڭارتۋعا اقشا شاشۋدىڭ تۇككە كەرەگى جوق دەگەن وي ايتىلدى, – دەپ تۇسىندىرەدى فيلم يدەياسىنىڭ اۆتورى نۇرلان ەرمەكباەۆ.
ەكىنشى ماسەلە قارۋلى كۇشتەرگە قابىلەتتى, ويلى, پايىم-پاراساتتى, جۇيكەسى مىقتى جۇرەكتى دە بىلەكتى جاس جىگىتتەردى تارتۋ قاجەتتىگىمەن بايلانىستى ەدى. اتاپ ايتقاندا, جەدەل اسكەري قىزمەتكە دە, كەلىسىمشارت بويىنشا قىزمەتكە دە, بولاشاق وفيتسەرلەر قاتارىنا دا سونداي ازاماتتاردىڭ كەلگەنى يگى.
ويتكەنى قازىرگى ارميانىڭ كوپتەگەن كەمشىلىكتەرى ادامي فاكتوردان كەلىپ شىعادى. بۇندا كوپ نارسە ادامي رەسۋرستاردىڭ ساپاسىنا بايلانىستى. بۇل ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن, اسكەري قىزمەتتىڭ تارتىمدىلىعىن ارتتىرىپ, جاعىمدى جاقتارىن كوبەيتۋ قاجەت. ماتەريالدىق ماسەلەلەردىڭ دەنى ەل باسشىلىعىنىڭ كومەگىمەن شەشىلىپ جاتقانى, ارينە, قۇبا-قۇپ. بىراق اسكەري قىزمەتتىڭ بەدەلىن دە كوتەرۋ ابدەن قاجەت.
- ءفيلمنىڭ نەگىزگى ماقساتتارى دا وسىدان كەلىپ شىعادى. بىرىنشىدەن, بەيبىت زامانعا قاراماستان, توقمەيىلسىپ, جايباراقاتتىققا سالىنۋعا بولمايتىنىن, ويتكەنى, تۇتقيىلدان ءتۇرلى قاۋىپ ءتونۋى ىقتيمال ەكەنىن كورسەتۋ. مىسالى, سونداي قاۋىپتەردىڭ كەيبىرىن ءبىز كارتينامىزدا كورسەتتىك تە. بۇنداي جاعداي تۋىندامايتىنىنا كىم كەپىل بولا الادى؟ ەكىنشىدەن, قازاقستان اسكەريلەرىنىڭ اراسىندا ءوز ءىسى مەن وتانىنا شىن بەرىلگەن, الۋان باعىتتاعى ءبىلىمدى دە بىلىكتى مامانداردىڭ كوپ ەكەنىن كورسەتۋ. سوندىقتان مەن فيلمدە – اسكەري بارلاۋدان باستاپ, اۋە شابۋىلىنا قارسى قورعانىس ماماندارىنا, جاۋىنگەرلىك جۇزگىشتەرگە, ارنايى وپەراتسيالار كۇشتەرىمەن, ءتىپتى, قولدانبالى قويان-قولتىق ۇرىستىڭ تاسىلدەرىنە دەيىن, – قارۋلى كۇشتەردىڭ كوپقىرلى كەلبەتى مەن تەحنيكالىق دەڭگەيىن كورسەتۋدى ۇسىندىم, - دەپ ءسوزىن ساباقتاي ءتۇستى ن. ەرمەكباەۆ.
ءبىز ءا دەگەننەن الەمدىك بلوكباستەرلەر دەڭگەيىندەگى ساپالى فيلم ءتۇسىرۋ مىندەتىن قويدىق الدىمىزعا. سول ءۇشىن ءار ءتۇرلى قىزمەتتەردە ىستەگەن ارداگەرلەردى كەڭەسشىلىككە تارتتىق. كارتينادا, سونداي-اق, اسكەري قۇرىلىمنىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ورگاندارىمەن جانە باسقا دا قۇرىلىمدارمەن ءوزارا ارەكەتتەستىگى كورسەتىلدى, دەپ وي بولىسەدى يدەيا اۆتورى.
قويۋشى-رەجيسسەر – اكتەرلارمەن جۇمىس جانە جانرلىق كينو ەرەكشەلىگى جايىندا:
– بۇل - قازاقستاندىق كينەماتوگرافقا تاڭسىق, وتە-موتە جانرلىق كينو, سوندىقتان, ارينە, بۇندا اتىس-شابىس جانرىنىڭ زاڭدىلىقتارىن قاتاڭ ۇستانۋ كەرەك بولدى. كەيىپكەرلەرگە كۇردەلى پسيحولوگيالىق سيپاتتار دارىتۋ وڭاي شارۋا ەمەس, ويتكەنى, جانرلىق ەرەكشەلىكتەر قاھارمان ارحەتيپىنىڭ اياسىندا قالۋعا ماجبۇرلەيدى. ءيا, اكتەرلەرگە دە ءوز كەيىپكەرلەرىن ءتۇسىنۋ وڭاي تيمەدى. ايتكەنمەن, رولدەردى ورىنداۋشىلار قۇرامى كوڭىلدەن شىقتى: دانيار الشىنوۆ, سانۋرجان سۇلەيمەنوۆ, اسقار يلياسوۆ جانە باسقا دا اكتەرلەر كەيىپكەرلەر مىنەزدەرىنىڭ كوپقىرلىلىعىن پاش ەتە الدى. ءتۇسىرۋ بارىسىندا اكتەرلەرگە ونىڭ دا قىر-سىرى اشىلا ءتۇستى, - دەپ باسا اتاپ كورسەتەدى فيلم رەجيسسەرى سەرىكبول وتەپبەرگەنوۆ.
«پاتريوتتار ۋاقىتى» ءفيلمى نەسىمەن كورەرمەندەر ەسىندە قالادى؟
- اكتەرلىك انسامبلدەن بولەك, «پاتريوتتار ۋاقىتى» كارتيناسىنىڭ ەرەكشەلىگى تەحنيكالىق تۇرعىدان جاقسى كورىنەدى: مىسالى, كومپيۋتەرلىك تەحنولوگيالاردىڭ كومەگىمەن تۇسىرىلگەن ەكشن-كورىنىستەر قىزىقتى بولىپ شىققان. ودان بولەك اتىس-شابىس جانرىنداعى فيلم تۇستەردى جاڭعىرتۋ جانە سۋرەتتى, كورىنىستى نەعۇرلىم انىق كورسەتۋ مۇمكىندىگى اسا جوعارى Sony Venice كينوكامەراسىنا ءتۇسىرىلدى. ماسەلەن ءدال وسىنداي كامەرالار الداعى ۋاقىتتا كورسەتىلەتىن توم كرۋز قاتىسقان «توپ گان: مەۆەريك» اتتى بلوكباستەردىڭ تۇسىرىلىمىندە پايدالانىلعان.
اۋە ۇرىستارى ءفيلمنىڭ باستى ەپيزودتارىنىڭ ءبىرى. ال ولاردى قويۋ, ءتۇسىرۋ وتە قيىن. اۋە ۇرىستارىنىڭ حورەوگرافياسى, تۇپتەپ كەلگەندە, باستان-اياق ابستراكتسيا, ول تەك ەكى اكتەردىڭ كومەگىمەن جانە CGI-ينجەنەرلەرىنىڭ قيالىنا سۇيەنىپ جاسالادى.
- سۋرەتشىلەرمەن بىرلەسىپ, كومپيۋتەرلىك گرافيكا ماماندارى پيلوت كابيناسىنا ۇقساس اسپالى اربا جوباسىن جاسادى. ونىڭ بۇكىل ەلەمەنتتەرى 3D-پرينتەردە باسىپ شىعارىلدى, سودان سوڭ قولمەن بويالدى. ءبىز شىنايى ۇشاقتىڭ ءتۇسىرىلىمىن جۇزەگە اسىردىق: دەتالدارىن, تەكستۋراسىن جيناپ, باس-اياعىن بىرىكتىردىك. قۇرىلىمدى دايارلاۋعا ەكى اي سارپ ەتىلدى, سودان سوڭ ءبىز پاۆيلوندا جۇمىسقا كىرىستىك, - دەيدى ءفيلمنىڭ باس پروديۋسەرى اكبار قۇرمانباەۆ.
- بۇل ءبىر ۇمىتىلماس, قىزىقتى تۇسىرىلىمدەر بولدى, دەپ ويىمەن بولىسەدى كارتينا رەجيسسەرى. فيلمدە كورەرمەن قازاقستاننىڭ كورىكتى جەرلەرىن – بوزجىرا شاتقالىن, كاسپي تەڭىزىن, ىلە الاتاۋىنىڭ قارلى بوكتەرىن تاماشالايدى. بۇدان بولەك ماتەريالدىڭ ءبىر بولىگى شەتەلدە, تۇركيادا, ازەربايجاندا ءتۇسىرىلدى.
«پاتريوتتار ۋاقىتى» ءفيلمى كىمدەرگە ارنالعان؟
– دجەرري برۋكحايمەردىڭ (كەلەشەكتە كورسەتىلمەك گولليۆۋدتىق «توپ گان: مەۆەريك» بلوكباستەرىنىڭ پروديۋسەرى – ەسكەرتپەسى) سوزىمەن ايتار بولسام, «پاتريوتتار ۋاقىتى» – قازاقستاندىق اۆياتسيانىڭ ەلگە سۇيىسپەنشىلىك سالەمى ىسپەتتى تۋىندى دەۋگە بولادى, بىراق, ءبىزدىڭ كارتينامىزدىڭ اياسى اۆياتسيا اۋقىمىنان الدەقايدا كەڭ, ويتكەنى, فيلمگە قارۋلى كۇشتەردىڭ ءار ءتۇرلى قۇرىلىمدارى قاتىستىرىلعان, - دەيدى اكبار قۇرمانباەۆ.
– اسكەريلەر ۇنەمى قارۋ-جاراق پەن تەحنيكامەن جۇمىس ىستەيدى جانە دە, ونى وقۋ-جاتتىعۋلار كەزىندە عانا پايدالانبايدى. ولار كۇن سايىن باستارىن قاتەرگە تىگەدى. سوندىقتان وكىنىشكە قاراي, ارميادا ءار ءتۇرلى جاعدايلار بولادى. بۇل فيلم قىزمەت بابىنداعى مىندەتىن اتقارۋ كەزىندە قازا تاپقان اسكەري قىزمەتكەرلەر مەن قۇقىق قورعاۋ جانە ارنايى ورگاندار قىزمەتكەرلەرىنىڭ رۋحىنا باعىشتالىپ, قازاقستان قارۋلى كۇشتەرىنىڭ 30 جىلدىعىنا ارنالادى, - دەپ ءسوزىن تۇيىندەيدى «پاتريوتتار ۋاقىتى» ءفيلمى يدەياسىنىڭ اۆتورى نۇرلان ەرمەكباەۆ.