قازاقستان مەن رەسەي: ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتىڭ جاڭا مازمۇنى مەن مۇمكىندىكتەرى

وسىنداي جاعدايدا رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى ۆلاديمير ءپۋتيننىڭ قازاقستانعا مەملەكەتتىك ساپارى تەك ەكىجاقتى قاتىناستار شەڭبەرىندەگى وقيعا ەمەس, ەۋرازيالىق كەڭىستىكتەگى قازىرگى ساياسي جانە ەكونوميكالىق ۇردىستەردى باعالاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ماڭىزدى وقيعا رەتىندە قاراستىرىلۋعا ءتيىس.

كوپ جاعدايدا حالىقارالىق ساياساتتاعى ماڭىزدى كەزدەسۋلەر ولاردىڭ حاتتامالىق راسىمدەرىمەن نەمەسە قول قويىلعان قۇجاتتاردىڭ سانىمەن باعالانادى. الايدا مەملەكەتارالىق قاتىناستاردىڭ شىنايى مازمۇنى كوبىنە ساياسي سيگنالداردان, ستراتەگيالىق باسىمدىقتاردان جانە ۇزاق مەرزىمدى ماقساتتاردان كورىنەدى. استاناداعى كەلىسسوزدەردىڭ باستى ەرەكشەلىگى دە وسىندا بولدى.

قازاقستان تاۋەلسىزدىك العان كۇننەن باستاپ سىرتقى ساياساتتا تەڭگەرىمدى جانە پراگماتيكالىق باعىت ۇستانىپ كەلەدى. بۇل ۇستانىم ءارتۇرلى كەزەڭدەردە تۇرلىشە باعالانعانىمەن, بۇگىنگى كۇنى ونىڭ ومىرشەڭدىگى مەن تيىمدىلىگى ايقىن كورىنىپ وتىر. قازىرگى الەمدە كوپتەگەن مەملەكەتتەر گەوساياسي قاراما-قايشىلىقتاردىڭ اراسىندا تاڭداۋ جاساۋعا ءماجبۇر بولسا, قازاقستان ۇلتتىق مۇددەلەرگە نەگىزدەلگەن كوپۆەكتورلى ساياساتتى ساقتاپ قالدى. بۇل – كەزدەيسوق جەتىستىك ەمەس, ۇزاق جىلدار بويى قالىپتاسقان ديپلوماتيالىق مادەنيەتتىڭ ناتيجەسى.

رەسەي قازاقستاننىڭ ەڭ ءىرى كورشىسى عانا ەمەس, سونداي-اق تاريحي, ەكونوميكالىق جانە گۋمانيتارلىق تۇرعىدان تىعىز بايلانىسقان مەملەكەتتەردىڭ ءبىرى. الەمدەگى ەڭ ۇزىن قۇرلىقتىق شەكارانىڭ بولۋى, ونەركاسىپتىك كووپەراتسيانىڭ قالىپتاسقان جۇيەسى, كولىك ينفراقۇرىلىمىنىڭ ءوزارا بايلانىسى جانە ميلليونداعان ادامدار اراسىنداعى ادامي قاتىناستار ەكى ەلدىڭ قارىم-قاتىناسىنا ەرەكشە سيپات بەرەدى. سوندىقتان قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى جەكەلەگەن ساياسي وقيعالار نەمەسە قىسقا مەرزىمدى كونيۋنكتۋرا ارقىلى باعالاۋ جەتكىلىكسىز.

بۇگىندە قازاقستان–رەسەي قاتىناستارى جاڭا كەزەڭگە اياق باسىپ وتىر. ەگەر بۇرىن ەكىجاقتى كۇن تارتىبىندە نەگىزىنەن ساۋدا, ەنەرگەتيكا نەمەسە قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى باسىم بولسا, قازىرگى جاعدايدا تەحنولوگيالىق دامۋ, تسيفرلاندىرۋ, جاساندى ينتەللەكت, لوگيستيكا جانە ادامي كاپيتال ماسەلەلەرى الدىڭعى قاتارعا شىعا باستادى.

ساپار بارىسىندا تالقىلانعان ماسەلەلەردىڭ اۋقىمى ءدال وسى وزگەرىستەردى كورسەتتى. ەنەرگەتيكا بۇرىنعىسىنشا ماڭىزدى باعىت بولىپ قالا بەرەدى. مۇناي مەن گاز سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق, ترانزيتتىك ينفراقۇرىلىم, ونەركاسىپتىك جوبالار ەكى مەملەكەتتىڭ ەكونوميكالىق بايلانىستارىنىڭ نەگىزىن قۇرايدى. دەگەنمەن قازىرگى جاعداي ەنەرگەتيكالىق سەرىكتەستىكتى تەك تابيعي رەسۋرستارمەن بايلانىستى قاراستىرۋدىڭ جەتكىلىكسىز ەكەنىن كورسەتىپ وتىر. بۇگىنگى كۇنى ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىك ۇعىمى تەحنولوگيالىق تاۋەلسىزدىكپەن, ينفراقۇرىلىمدىق تۇراقتىلىقپەن جانە يننوۆاتسيالىق شەشىمدەرمەن تىعىز بايلانىستى.

وسى تۇرعىدان العاندا اتوم ەنەرگەتيكاسى سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىققا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. الەمدىك تاجىريبە كورسەتكەندەي, اتوم ەنەرگەتيكاسى تەك ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرۋ قۇرالى ەمەس, عىلىمي-تەحنولوگيالىق الەۋەتتى دامىتۋدىڭ, ينجەنەرلىك مەكتەپتەردى قالىپتاستىرۋدىڭ جانە جوعارى تەحنولوگيالىق وندىرىستەردى ىلگەرىلەتۋدىڭ ماڭىزدى فاكتورى بولىپ تابىلادى. سوندىقتان بۇل سالاداعى كەز كەلگەن جوبا ۇزاق مەرزىمدى ستراتەگيالىق مانگە يە.

كەلىسسوزدەردىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى باعىتى – كولىك جانە لوگيستيكا ماسەلەلەرى بولدى. قازىرگى الەمدە مەملەكەتتەردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگى كوبىنە ولاردىڭ گەوگرافيالىق ورنالاسۋىنا ەمەس, سول ارتىقشىلىقتاردى قانشالىقتى ءتيىمدى پايدالانا الۋىنا بايلانىستى. قازاقستاننىڭ ەۋرازيا قۇرلىعىنىڭ ءدال ورتاسىندا ورنالاسۋى ەلگە ەرەكشە مۇمكىندىك بەرەدى. بىراق بۇل مۇمكىندىكتى ناقتى ەكونوميكالىق ناتيجەگە اينالدىرۋ ءۇشىن زاماناۋي ينفراقۇرىلىم, ءتيىمدى لوگيستيكا جانە حالىقارالىق سەرىكتەستىك قاجەت.