سوڭعى جىلدارى قارقىندى ءوسىم كورسەتىپ, نارىقتاعى ءوز ورنىن نىعايتا تۇسكەن سالانىڭ ءبىرى – ساقتاندىرۋ سەكتورى. سونىڭ ىشىندە, اسىرەسە, ءومىردى ساقتاندىرۋعا دەگەن قىزىعۋشىلىق ارتا تۇسكەن. بۇل, ارينە, ءبىرىنشى كەزەكتە ءومىردى ساقتاندىرۋمەن اينالىساتىن كومپانيالاردىڭ ءتيىمدى ستراتەگيا جۇرگىزە ءبىلۋى جانە حالىقتىڭ دا قارجىلىق ساۋاتىنىڭ ارتۋىنا بايلانىستى. سوڭعى كەزدە ساقتاندىرۋدىڭ بۇل سەگمەنتىندە الۋان ءتۇرلى جاڭاشىلدىق تا ەنگىزىلە باستادى. نارىقتاعى جاڭاشىل باستامالار, كليەنتتەر مەن كومپانيا اراسىنداعى قارىم-قاتىناس جايىندا از-كەم اڭگىمەلەپ كورەلىك.
ءومىردى ساقتاندىرۋ دەگەن نە؟ نارىقتا ونىڭ سان ءتۇرلى سيپاتى بار. ماسەلەن, ءسىز بالاڭىزدىڭ كەلەشەكتەگى ءبىلىم الۋى ءۇشىن قارجى جيناي الاسىز. ەگەر بۇرىننان ساقتاندىرۋعا قارجى ءبولىپ جۇرگەن بولساڭىز, ەمدەلۋ كەزىندە ساقتاندىرۋ كومپانياسى ەم-دوم اقىسىن وتەپ بەرەدى. سونداي-اق «زەينەتاقى اننۋيتەتىن» پايدالانۋ ارقىلى عۇمىر بويى ءتاۋىر زەينەتاقى الىپ تۇرۋعا مۇمكىندىك بار. 2021 جىلى ساقتاندىرۋ سىيلىقاقىسى مەن تولەم كولەمى بويىنشا ليدەر (124,8 ملرد تەڭگە) اتانعان «حالىق-Life» اق-نىڭ باسقارما توراعاسى جانار جۇبانيازوۆانىڭ ايتۋىنشا, ادامدار قىزمەت ەتەتىن سالاسىنا وراي ساقتاندىرۋ باعدارلاماسىن دۇرىس تاڭداي بىلگەنى ءجون. ماسەلەن, ۇنەمى جولعا شىعاتىن ازامات جول-كولىك وقيعاسىنا وراي وتەماقى بەرەتىن باعدارلامانى, بيىكتىكتە جۇمىس ىستەيتىن ازامات وقىس وقيعادان زارداپ شەگۋ ونىمدەرىن تاڭداعانى دۇرىس بولماق. «جامان ايتپاي, جاقسى جوق». الدا-جالدا ومىرگە قاتەر تونە قالسا, ساقتاندىرۋ كومپانياسى كومەك قولىن سوزادى.
– ەگەر ءومىرىڭىزدى ولىمگە سوقتىرۋى مۇمكىن اۋرۋدان جانە وقىس وقيعادان ساقتاندىرعىڭىز كەلسە, وندا كەلىسىمشارتتا وسى تاۋەكەلدەردىڭ ءبارى جازىلعانىنا ءمان بەرىڭىز. سونداي-اق ساقتاندىرۋ كومپانياسى ساقتاندىرۋ تولەمىنەن بوساتىلاتىن ەرەكشە جاعدايلارعا دا نازار اۋدارىڭىز. سوندا تۇسىنبەستىك بولمايدى جانە ناقتى قاي كەزدە, قانداي جاعدايدا تولەم الاتىنىڭىزدى ءبىلىپ جۇرەسىز. مىسالى, ازاماتقا كولىككە ماس كۇيىندە وتىرىپ اپاتقا ۇشىراپ كوز جۇمسا, قاۋىپتى سپورت تۇرلەرىمەن اينالىسسا, كولىكتى جۇرگىزۋشى كۋالىگىنسىز باسقارسا نەمەسە ءوز-وزىنە قول جۇمساسا, كومپانيا تولەم بەرمەۋگە قۇقىلى بولۋى مۇمكىن. بىراق, ەڭ باستىسى, ساقتاندىرۋ كومپانياسىنىڭ سەنىمدىلىگىن دۇرىس باعالاي ءبىلۋ, – دەيدى ج.جۇبانيازوۆا.
قىسىلتاياڭ ساتتە سىزگە قارجىلىق قولداۋ كورسەتەتىن كومپانيانىڭ سەنىمدىلىگىن بىرنەشە كريتەري نەگىزىندە باعالاۋعا بولادى. ونىڭ ءبىرىنشىسى – كومپانيانىڭ قارجىلىق احۋالى, ونىڭ ىشىندە اكتيۆتەرى, ساقتاندىرۋ رەزەرۆى, ساقتاندىرۋ سىيلىقاقىسى مەن ساقتاندىرۋ تولەمىنىڭ كولەمى. ەكىنشىسى – كومپانيانىڭ ينۆەستيتسيالىق پورتفەلىنىڭ قۇرىلىمى.
اڭگىمەنىڭ القيسساسىن كەڭەس بەرۋدەن باستاعانىمىز دا تەگىن ەمەس. ءومىردى ساقتاندىرۋ قازاقستاندا كەنجەلەپ تۇر. دۇنيەجۇزىلىك بانك دەرەگى بويىنشا ەلىمىز ءومىردى ساقتاندىرۋ سىيلىقاقىلارىنىڭ ءىجو-دەگى ۇلەسى بويىنشا 49-ورىندا تۇر. بىزدە تەك قانا ءومىردى ساقتاندىرۋمەن اينالىساتىن 9 كومپانيا بار – «حالىق-Life», Nomad-life, Freedom Finance Life, «ەۋرازيا», «ەۋروپالىق ساقتاندىرۋ كومپانياسى», Standard Life, مەملەكەتتىك اننۋيتەتتىك كومپانيا جانە «سەنتراس كوممەسك Life». 2021 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ءومىردى ساقتاندىراتىن كومپانيالارعا تۇسكەن سىيلىقاقى كولەمى 392,1 ملرد تەڭگەنى قۇراعان. بۇل 2020 جىلمەن سالىستىرعاندا 71,3 پايىزعا كوپ. Freedom Finance Life ماماندارىنىڭ زەرتتەۋىنشە, قازاقستاندىقتاردىڭ كوبى 1 مىڭ دوللارعا دەيىنگى مينيمالدى جارنامەن ساقتاندىرۋ كەلىسىمشارتتارىن جاسايدى. ساۋالداما قورىتىندىسىندا ءومىردى ساقتاندىرعان ادامداردىڭ 77 پايىزى – ايەلدەر, 23 پايىزى ەرلەر ەكەنى انىقتالعان.
ء«ومىرىن ساقتاندىرعانداردىڭ كوبى (45 پايىزى) ايىنا ورتاشا 400-600 مىڭ تەڭگە جالاقى السا, 25 پايىزىنىڭ جالاقىسى 600 مىڭنان دا كوپ, 12 پايىزى – 250-400 مىڭ تەڭگە تابىس تابادى, 8 پايىزىنىڭ كىرىسى 250 مىڭعا دەيىنگى ارالىقتا. رەسپوندەنتتەردىڭ 73 پايىزى جيناقتاۋشى ءومىردى ساقتاندىرۋ باعدارلاماسىن قولايلى كورەدى. بۇل باعدارلاما دەپوزيت پەن ساقتاندىرۋ فۋنكتسيالارىن بىرىكتىرگەن. 27 پايىزى كوروناۆيرۋستان, قاتەرلى اۋرۋلاردان, وقىس وقيعالاردان ساقتانۋ جانە تۋريستىك ساقتاندىرۋ باعدارلامالارىن تاڭداعان. ءومىردى ساقتاندىرۋ بويىنشا نەگىزگى ءۇش باعىت بار, ءبىرىنشىسى – جيناقتاۋشى ءومىردى ساقتاندىرۋ, ەكىنشىسى – تاۋەكەل ونىمدەر (اۋرۋ, وقىس وقيعا – رەد), ءۇشىنشىسى – زەينەتاقى اننۋيتەتى», دەپ جازادى Freedom Finance Life.
– ءبىز سوڭعى التى ايدا كەلىسىمشارت جاساسقان كليەنتتەرىمىزگە تالداۋ جاسادىق, – دەپ تۇسىندىرەدى ج.جۇبانيازوۆا, – ولاردىڭ 49 پايىزى ايەلدەر بولسا, 51 پايىزى – ەرلەر. جيناقتاۋشى ساقتاندىرۋ كەلىسىمشارتتارى بويىنشا جارنا كولەمىنە قاراپ باعالار بولساق, ەرلەر ايەلدەرگە قاراعاندا كوپ سالادى. ايەلدەردە ساقتاندىرۋ جارناسىنىڭ ورتاشا مولشەرى – 20, ەرلەردە – 44 ملن تەڭگە. ال كليەنتتەرىمىزدىڭ ورتاشا جاسى – 40 جاستان جوعارىلار. بۇدان شىعار قورىتىندى – وتباسى, بالا, نەمەرەسى بار اۋقاتتى ازاماتتار ءومىردى ۆاليۋتالىق ساقتاندىرۋ باعدارلامالارىنا كوپ قىزىعادى. ولار بارىنشا ءتيىمدى جيناقتاۋ جاساپ, سالىمدارىن ۆاليۋتا تاۋەكەلدەرىنەن قورعاپ, كۇتپەگەن وقيعالار تۋىنداعان جاعدايدا ءوز ءومىرىن قارجىلىق جاعىنان قورعاعىسى كەلەدى.
KM Life ءومىردى ساقتاندىرۋ كومپانياسى اق باسقارما توراعاسى نازىم بەكبولاتوۆا ەڭ تانىمال ءونىم رەتىندە جۇمىسشىلاردى جازاتايىم وقيعالاردان مىندەتتى ساقتاندىرۋدى ايتادى. ءونىمنىڭ ءدال وسى ءتۇرى جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ ەڭبەك شارتىن جاقسارتۋىنا, ەڭبەك قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرۋعا ەلەۋلى ىقپال ەتۋدە. «جازاتايىم وقيعا قانشالىقتى ازايسا, ساقتاندىرۋ كەلىسىمشارتىنىڭ دا باعاسى سونشالىقتى ارزاندايدى. بۇل ساقتاندىرۋ ءونىمى قازىر الەۋمەتتىك فۋنكتسيانى دا اتقارىپ وتىر دەسەك قاتەلەسپەيمىز», دەيدى KM Life باسشىسى.
ال Nomad Life ءومىردى ساقتاندىرۋ كومپانياسى اق باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ءمادي شالعىمباەۆ كومپانيانىڭ بىلتىر 31 ملرد 863 ملن تەڭگە تازا تابىس تاپقانىن ايتادى.
«كليەنتتەرىمىزگە 6,9 ملرد تەڭگەگە 13 مىڭنان استام تولەم ۇسىندىق. سونىڭ 44 پايىزى – زەينەتاقى اننۋيتەتىنىڭ ەنشىسىندە بولسا, 33 پايىزى ەڭبەك قاۋىپسىزدىگىنە قاتىستى. مۇنىڭ اياسىندا ەڭبەك قابىلەتىن قالپىنا كەلتىرۋگە بايلانىستى شىعىنداردى وتەۋ, وندىرىستىك وقىس وقيعادان زارداپ شەگىپ, مۇگەدەك بولىپ قالعان نەمەسە ەڭبەك مىندەتتەمەسىن ورىنداۋ كەزىندە قازا بولعان قىزمەتكەرگە جانە ونىڭ وتباسىنداعى ادامدار شىعىندارىن وتەۋ تولەمدەرى كىرەدى», دەيدى م.شالعىمباەۆ.
ساراپشىلار نارىق بيىل دا جاندانا تۇسەدى دەپ ەسەپتەيدى. ويتكەنى سۇرانىس جىلدان-جىلعا ارتىپ كەلە جاتىر.
«بيىل تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەۋ كولەمىنىڭ تومەندەۋى كۇتىلمەيدى, دەمەك زايمشىلار تاراپىنان ءومىردى ساقتاندىرۋعا قاتىستى سۇرانىس تا جوعارى بولماق. سونداي-اق زەينەتاقى اننۋيتەتىنىڭ بىرلەسكەن شارتتارىن جاساسۋ ءۇشىن زاڭنامالىق نورمالاردىڭ كۇشىنە ەنۋىن كۇتەمىز. بۇل جەتكىلىكتى زەينەتاقى جيناقتارى جوق ەرلى-زايىپتىلاردىڭ بىرىنە جۇبايىندا جەتكىلىكتى جيناق بولعان جاعدايدا وسى ساقتاندىرۋ ءونىمىن پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونداي-اق مينيمالدى جالاقىنىڭ 60 مىڭ تەڭگەگە كوتەرىلگەنىن ەسكەرە وتىرىپ, مىندەتتى ساقتاندىرۋ دا ءوسىم كورسەتەدى دەپ وتىرمىز. بىلتىر زەينەتاقى قارجىسىن پايدالانۋعا بايلانىستى زەينەتاقى اننۋيتەتى جاقسى ءوسىم كورسەتتى. بيىل ەندى ونداي ءوسىم بولا قويماس. پراكتيكا كورسەتكەندەي, پاندەميا نارىققا سونشالىقتى كەرى اسەرىن تيگىزە قويعان جوق. ال تسيفرلاندىرۋدى جەدەلدەتۋگە قاتىستى اسەرى بولدى. كومپانيالار بيزنەس-پروتسەستەرگە جاڭا تەحنولوگيالاردى بەلسەندى ەنگىزە باستادى», دەيدى ج.جۇبانيازوۆا.
قازىرگى تاڭدا «حالىق-Life» اق-نىڭ 1,3 ملن-نان استام كليەنتى بار. ەڭ جاقىن ماقساتىمىز – ەل اراسىندا قارجىلىق ساۋاتتىلىقتى ارتتىرۋ جانە جيناقتاۋشى ساقتاندىرۋ باعدارلامالارىن دامىتۋعا كۇش سالۋ دەيدى كومپانيا وكىلدەرى. سونداي-اق ولار بيىل بالالاردىڭ پايداسىنا مەملەكەتتىك سۋبسيديامەن جيناقتاۋشى ساقتاندىرۋ ونىمدەرىن اشۋدى جوسپارلاۋدا. سوڭعى بىرەر جىل كولەمىندە ونلاين-فورماتتىڭ بەلسەندى دامۋى ساقتاندىرۋ ونىمدەرىن كومپانيا سايتتارىنان ساتىپ الۋعا دا جول اشتى. وسىلايشا, پروتسەستەر مەيلىنشە جەڭىلدەتىلدى. ەلەكتروندى فورمات 2022 جىلى دامي تۇسپەك. ياعني ءومىردى ساقتاندىرۋ ءۇشىن كەڭسەگە بارۋ كەرەك, ۋاقىت جوعالتۋ كەرەك دەپ سارى ۋايىمعا سالىنۋدىڭ قاجەتى جوق. ءومىردى ساقتاندىرۋ ءۇشىن نە كاسكادەر, نە ەكسترەمالدى سپورتپەن اينالىسۋ شارت ەمەس. ساقتاندىرۋ, بىرىنشىدەن, قوعامدا قارجى مادەنيەتىن قالىپتاستىرادى, ەكىنشىدەن, بۇل – ءوز-وزىڭىزگە دەگەن جاناشىرلىقتىڭ ايقىن كورىنىسى.