باتىس قازاقستان وبلىسى قاراتوبە اۋدانىنىڭ قوسكول اۋىلدىق وكرۋگىنە قاراستى شالعىن اۋىلىنداعى نەگىزگى مەكتەپ عيماراتىن ناۋرىزدىڭ 28-ىندە كۇرت ەرىگەن قاردىڭ سۋى قۇلاتىپ كەتتى.
بۇل جونىندە ورالدىق سالتانات ساعىنعاليەۆا حابارلادى. وسى اۋىلدا تۋىپ-وسكەن, مۇعالىمدىك ەڭبەك جولىن وسى جەردەن باستاعان ول وقيعاعا جانى كۇيىپ, شاعىن اۋىلدىڭ ماسەلەسىنە وسى كەزگە دەيىن كوڭىل بولمەي وتىرعان اۋدان باسشىلىعىنا ۇلكەن وكپەسىن ايتقان.
«قابىرعاسى سوناۋ 1988 جىلى قالانىپ, سودان بەرى ءبىر كۇردەلى جوندەۋ كورمەگەن مەكتەپتىڭ قالاي قۇلاماي تۇرعانىنا تاڭىم بار. العاشقىدا وت جاعىپ, ك ۇلىمسى ءيىس پەن ىستىڭ ورتاسىندا تالاي ساباق وقىعان كەزدەرىم ەسىمە تۇسەدى. بەرتىن كەلە كوگىلدىر وتىننىڭ قىزىعىن كورە باستادى. مەكتەپ اكىمشىلىگى وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم الۋىنا بارىنشا جاعداي جاساپ, ءوز جىرتىعىن وزدەرى جاماپ الەك. اۋىل بوپ جاڭا كورپۋستى دا وزدەرى جالعاپ سالىپ الدى. اۋدان تاراپى كومەك قولىن سوزبادى. «سەن تيمەسەڭ, مەن تيمەن» بوپ اياداي عانا اۋىلعا اتقامىنەرلەردىڭ بىرەۋىنىڭ دە جانى اشىمادى. قازىرگى جاعدايى وتە مۇشكىل. 2022 جىلدىڭ 28 ناۋرىزىندا قىردان كەلگەن قىزىل سۋ مەكتەپتىڭ جالعانعان بولىگىن تۇگەلدەي دەرلىك جالماپ كەتتى. كىتاپتار مەن قۇجاتتار سۋعا كەتتى. ۇستازدار مەن اۋىل حالقى شاراسىز كۇيدە. قوسكول اۋىلدىق وكرۋگى اكىمى مەن اۋداندىق ءبىلىم ءبولىمىنىڭ باسشىسى قولدارىندا ءبىر كۇرەگى جوق, نە الىپ كەلگەن تەحنيكاسى جوق, كەلىپ قۇر سوزبەن جۇباتقانداي كەيىپ تانىتىپ كەتىپ قالدى. اۋىل ازاماتتارى ءوز تەحنيكالارىن جۇمىلدىردى. تراكتورمەن قۇم توسەپ, قىزمەتكەرلەر بىرەسە سۋ, بىرەسە كىتاپ پەن قۇجات تاسىپ شارشادى. كەلگەن اتقامىنەرلەر «وسى مەكتەپتى جاپپاي وتىرعانىمىزعا راحمەت ايتىڭدار» دەگەندەي سوزبەن تۇيرەپ, قورقىتقانداي بولدى. حالىقتىڭ وسى جەردە شوعىرلانىپ, ءتۇتىنىن تۇتەتىپ وتىرعانداعى سەبەبى – بالالارىنىڭ ءبىلىم الاتىن مەكتەبى عانا. مەكتەپ جابىلسا, اۋىل دا ۇدەرە كوشپەك...»
شىنىندا دا شاعىن اۋىلداردى ۇستاپ تۇرعان مەكتەپ ەكەنى, مەكتەپ جابىلسا, اۋىل جويىلاتىنى تۋرالى تالاي ايتىلىپ ءجۇر. ءبىز دەرەۋ اۋدان باسشىلىعىنا حابارلاسىپ, ماسەلەنىڭ ءمان-جايىن بىلدىك.
شالعىن اۋىلى – بۇرىنعى قوسكول كەڭشارىنىڭ بولىمشەسى. اۋدان ورتالىعى قاراتوبە كەنتىنەن تىكەلەي دالا جولىمەن جۇرگەندە 120 شاقىرىمداي بولسا, قازىرگىدەي لايساڭدا جىمپيتى كەنتى ارقىلى اينالىپ قانا بارا الاسىز. ول – 200 شاقىرىمدىق جول. سونىڭ وزىندە اقتوبە-سامارا كۇرە جولىنان شالعىنعا دەيىن باراتىن 12 شاقىرىم دالا جولى كولىكتى دە, جولاۋشىنى دا ابدەن سىنايدى. قاراتوبە اۋداندىق ءبىلىم ءبولىمىنىڭ باسشىسى بەرىكجان عاراپشيەۆ وقىس حاباردى ەستىگەن بويدا تاڭەرتەڭ جولعا شىعىپ, شالعىن اۋىلىنا ءتۇس اۋا ارەڭ جەتكەنىن ايتادى. اسىرەسە سوڭعى 12 شاقىرىم كولىكتى 3 ساعات تۇساعان.
– شالعىن اۋىلىندا 38 ءۇي بار, ونىڭ 8-ءى – شارۋا قوجالىعى. سوڭعى ون جىل بويىنا وقۋشى سانىن 41-42-گە ارەڭ جەتكىزىپ, نەگىزگى مەكتەپ مارتەبەسىن ساقتاپ كەلەمىز. اۋىلدا ءوسىم بولماعانىمەن, كوشۋ دە جوق. تۇرعىندار مەكتەپتىڭ ساقتالعانىن قالاپ وتىر. بيىل اۋىلدا 8 وتباسى پاتروناتتىققا بالا تاربيەلەپ الۋعا ءوتىنىش بەردى, – دەيدى بەرىكجان عاراپشا ۇلى.
اۋداندىق ءبىلىم ءبولىمىنىڭ باسشىسى ايتقانداي, اۋىلداعى ءبىلىم وشاعى ءاۋ باستا 1964 جىلى باستاۋىش مەكتەپ بولىپ اشىلعان ەكەن. 1988 جىلى ورتالاۋ مەكتەپكە اينالىپ, نەگىزگى عيماراتى سالىنعان. ول عيمارات تارلىق ەتكەن سوڭ, 2007 جىلى اۋىل ازاماتتارى وزدەرى باس قوسىپ, شيكى كىرپىشتەن, سامان تاستان 4-5 بولمەنى جالعاپ قوسقان. 2015 جىلى مەكتەپ عيماراتى تابيعي گازعا قوسىلعان. مىنە, قار سۋىنان ب ۇلىنگەن دە وسىناۋ ىرگەتاسى الاسا, جەرگىلىكتى قۇرىلىس ماتەريالدارىنان سالىنعان قوسىمشا عيمارات ەكەن.
– جالپى, شالعىن اۋىلى – ءشيلى دەگەن وزەننىڭ جاعاسىندا, بىراق شاعىلدا ورنالاسقان, جەرى قۇمدى ءوڭىر. سۋ كەلەتىن رەتى جوق. مەكتەپ اينالاسى دا ۋاقىتىندا قاردان تازارتىلعان. جىلدا اۋىل ىرگەسىندە شاعىلدان ەرىگەن سۋ سايلارعا اعىپ بارىپ, وزەنگە قۇيىلاتىن. بيىل, ناۋرىزدىڭ 28-ءى كۇنى تاڭدا جەردەگى توڭ ەرىپ ۇلگەرمەي, قار سۋى تەرەڭ جولمەن اعىپ كەلىپ, اۋىلعا كىرىپ كەتكەن. سول كۇنى تاڭدا ءبىر قوجالىقتىڭ تراكتورى وسى جەردەن ءوتىپ, سۋ اعىپ جاتقان ارنانىڭ ءبىر شەتىن بۇزىپ جىبەرگەن ەكەن. سول ۋاقىتتا سۋ لاپ قويىپ, مەكتەپ عيماراتىنا كىرگەن. عيماراتتىڭ سىرتقى كورپۋسى امان. بىراق ىشكى قابىرعالارى قۇلاپ قالدى. ايتپاقشى, 30 ناۋرىز كۇنى كۇن رايى جىلىنىپ, كۇرت ەرىگەندە اۋىلعا تاعى سۋ كەلدى. بۇل جاعداي اۋداندىق توتەنشە جاعداي مەكەمەسىنە حابارلانىپ, تىركەلدى. بۇل جولى مەكتەپكە سۋ جىبەرمەي, امان الىپ قالدى, – دەيدى بەرىكجان عاراپشا ۇلى.
تابيعاتتىڭ توسىن قۇبىلىسىنان شالعىن نەگىزگى مەكتەبىنىڭ 4 سىنىبى وقيتىن قوسىمشا عيماراتى ب ۇلىنگەن. بىراق نەگىزگى عيماراتى ساۋ. مەكتەپتە 31 ناۋرىزدا ءتورتىنشى توقساننىڭ ساباعى باستالمادى. ويتكەنى مەكتەپ اينالاسىنداعى سۋ مەن بالشىق تازارتىلىپ جاتىر. «بۇل كۇننىڭ ساباعى سەنبى كۇنىنە اۋىستىرىلدى» دەپ حابارلادى اۋداندىق ءبىلىم ءبولىمىنىڭ باسشىسى.
ەندى شالعىن مەكتەبىنىڭ بولاشاعى قالاي بولماق؟ مەكتەپ جابىلىپ, تۇرعىندار امالسىز جان-جاققا كوشىپ كەتپەي مە؟ كوپشىلىكتىڭ كوكەيىندەگى ساۋال – وسى.
ء«بىز اۋىل مەكتەبىنە كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزۋ ءۇشىن 2020 جىلى تەحنيكالىق ساراپتاماعا تاپسىرىس بەرگەن ەدىك. بىراق ساراپشىلار «بۇل عيمارات كۇردەلى جوندەۋگە جاتپايدى» دەگەن جاۋاپ قايتاردى. سوندىقتان اۋداندىق اكىمدىك پەن وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى بۇل اۋىلعا 2023 جىلى مودۋلدىك مەكتەپ سالۋدى جوسپارلاپ وتىر». بۇل – قاراتوبە اۋداندىق ءبىلىم ءبولىمى باسشىسىنىڭ جاۋابى.
ايتا كەتەيىك, وڭىردە عيماراتى اپاتتىق جاعدايعا ءتۇسىپ, وقۋشىلارى قوسىمشا عيماراتتاردا ءبىلىم الۋعا ءماجبۇر بولىپ وتىرعان مەكتەپتەر از ەمەس. سولاردىڭ ءبىرى – اقجايىق اۋدانى المالى اۋىلدىق وكرۋگىنە قاراستى اتامەكەن اۋىلىنداعى ماحامبەت وتەمىس ۇلى اتىنداعى ورتا مەكتەپ تۋرالى بۇرىن دا جازعان ەدىك. قازىر مەكتەپ وقۋشىلارى اۋىلدىق اكىمدىك, كىتاپحانا, بالاباقشا عيماراتتارىنا ءبولىنىپ وقىپ ءجۇر. جوسپار بويىنشا بۇل اۋىلعا دا مودۋلدىك مەكتەپ عيماراتى سالىنۋعا ءتيىس. بىراق قۇرىلىس قاشان باستالارى ءالى بەلگىسىز.
باتىس قازاقستان وبلىسى