ەكى ءتۇرلى ساياسي جۇيە: ۋكراينا مەن رەسەي كەلىسىمگە كەلە مە؟

ۋكراينا وكىلى ميحايل پودولياك بايلانىس ورناتۋ قيىن بولسا دا ۋكراينا مەن رەسەي اراسىنداعى كەلىس­سوزدەردىڭ ءتورتىنشى راۋندى ءجۇرىپ جات­قانىن جازدى. ول Twitter-دە تاراپتار وزدەرىنىڭ ناقتى ۇستا­نىم­­دارىن بەلسەندى تۇردە ءبىلدىرىپ جات­قانىن مالىمدەدى. م.پودو­لياك كەلىس­پەۋ­شىلىكتەردىڭ كوبى ەكى ەلدىڭ ءارتۇرلى ساياسي جۇيە­سىنە بايلانىستى دەيدى.

ۆلاديمير ءپۋتيننىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى دميتري پەسكوۆ كەلىس­سوز­دەر بەينەكونفەرەنتسيا رەجىمىندە وتەتىنىن ايتقان. ۋكراينا وكىلى, پرەزيدەنت ۆولوديمير زەلەنسكيدىڭ كەڭەسشىسى ميحايل پودولياك كرەمل­دىڭ مالىمدەمەسىن راستادى. الەۋ­مەتتىك جەلىدە جاريالانعان ۆيدەو­دا م.پودولياك رەسەي كەلىسسوزگە ءوزارا ىقپالداسا باستاعانىن ايتتى. جەكسەنبىدە ۆ.زەلەنسكي ۋكراينا دەلەگاتسياسى كۇن سايىن رەسەيلىك ارىپتەستەرىمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىپ جاتقانىن مالىمدەدى.

اقش-تىڭ كيەۆتەگى ەلشىلىگى تاعى ءبىر رەت ەل ازاماتتارىن ۋكراينادان تەز ارادا كەتۋگە شاقىردى, ويتكەنى جال­عاسىپ جاتقان قاقتىعىس بەيبىت تۇر­عىندارعا قاۋىپ توندىرەتىنى ايتىلدى.

ۇلىبريتانيا ۋكرايناعا 500-دەن استام گەنەراتور جەتكىزەتىن بولدى. ولار ۇرىس كەزىندە ەلەكتر قۋاتى ءوشىپ قالعان جاعدايدا بەي­بىت تۇر­عىندار پانالاپ جاتقان ورىن­دار مەن اۋرۋحانالار سەكىلدى ما­ڭىزدى نىسانداردىڭ جارىقسىز قال­ماۋىن قامتاماسىز ەتەدى. بۇل تۋرالى بوريس دجونسون ۋكراينا پرە­زيدەنتى ۆولوديمير زەلەنسكيدىڭ وتىنىشىنەن كەيىن مالىمدەگەن. 

ۇلىبريتانيا مەن اقش سانكتسيالارىنا اۋستراليا ۇكىمەتى دە قو­سىلدى. رەسەيدىڭ 33 وليگارحى­نا, بەلگىلى كاسىپكەرلەرى مەن ولار­دىڭ جاقىندارىنا سانكتسيا سالدى. ولاردىڭ قاتارىندا «چەلسي» فۋتبول كلۋبىنىڭ يەسى رومان ابرا­موۆيچ, سونداي-اق الەكسەي ميللەر, دميتري لەبەدەۆ, سەرگەي چەمەزوۆ, نيكولاي توكارەۆ, يگور شۋۆالوۆ, كيريلل دميتريەۆ سەكىلدى ەلدىڭ بايلىعىن قولىنا جيعان, رەسەي ءۇشىن ستراتەگيالىق جانە ەكونوميكالىق ماڭىزى بار دەلىنگەن ادامدار بار.

شەتەلدىك باق-تا رەسەيدىڭ قىتايدان كومەك سۇراعانى جايلى اقپارات تارادى, الايدا قىتاي تاراپى دا, كرەمل دە ونى جوققا شىعاردى. ۆ.ءپۋتيننىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى دميتري پەسكوۆ رەسەي اسكەري كومەك الۋ تۋرالى قىتايعا جۇگىنبەگەنىن مالىمدەدى. اقش جاعى ەگەر قىتاي رەسەيگە كومەكتەسسە, سال­دارى اۋىر بولاتىنىن ەسكەرتتى.

ۋكرايناداعى قاقتىعىس جال­عاسىپ جاتقاندىقتان, قازىرگى ۋا­قىتتا پولشانىڭ وزىنە 1,75 ملن بوسقىن كەلگەن. بۇۇ-نىڭ ەسەبى بويىنشا ۋكراينادان 2,5 ملن ادام بوسىپ كەتكەن. ولار شەكارادان كولىكپەن, پويىزبەن نەمەسە جاياۋ ءوتىپ, شەكارا بويىنداعى قالا­لار مەن اۋىلدارداعى قابىلداۋ ورتا­لىقتارىنا بارۋدا. قابىلداۋ ورتالىعى دەپ رەسمي اتالعانىمەن, بۇل – ۆولونتەرلەر جاساقتاعان سپورتزالدار مەن قوعامدىق ورىندار. حا­لىق­ارالىق ۇيىمدار ەۋرو­پاداعى بوس­قىندار ماسەلەسى ءىرى گۋما­نيتار­لىق داعدارىس تۋدىراتىنىن ەسكەرتكەن ەدى.

ۋكراينانىڭ ۆيتسە-پرەمەر-ءمينيسترى يرينا ۆەرەششۋك وسىعان دەيىن بەيبىت تۇرعىنداردى ەۆاكۋا­تسيالاۋ ماسەلەسىنە توقتالىپ, قور­شاۋدا قالعان ماريۋپولعا جەتۋ ماسە­لەسى ءساتسىز بولعانىن حابار­لاعان. قالا اكىمىنىڭ ورىنباسا­رى كەلىسسوز ءجۇرىپ جاتقان ۋاقىتتا ماريۋپولدان حالىقتى شىعارۋ ءۇشىن جول اشىلعانىن سۇيىنشىلەدى. ەلدەگى قاقتىعىس ايماقتارىنان بار­­لىعى 140 مىڭنان استام ازامات ەۆا­كۋا­تسيالانعان, كيەۆ وبلىسى­نىڭ قا­لالارىنان بىرنەشە مىڭ ادام, ال لۋگانسك وبلىسىنىڭ شى­عىس بو­لىگىنەن 5 مىڭعا جۋىق تۇرعىن شى­عارىلعان. ي.ۆەرەششۋك گۋما­ني­تارلىق كومەك تيەلگەن كولىكتەر اتىس سالدارىنان پورتتى ماريۋپول قالاسىنا جەتە الماعانىن ايتتى.

ۆ.زەلەنسكي حالىققا ارناعان ۇندەۋىندە ناتو باسشىلارىنان ۋكراينا اۋە كەڭىستىگىن قورعاۋدى تاعى ءبىر رەت سۇرادى. الايدا اقش وسىعان دەيىن دە بۇل ارەكەت ناتو-نىڭ رەسەيمەن سوعىسقا ارالاسۋىن بىلدىرەدى دەپ باس تارتقان. ۋكراينا قانشا سۇراعانىمەن, باتىس ەلدەرى بۇل قادامعا بارمايتىنىن اشىق كورسەتكەندەي. ويتكەنى باتىس ەلدەرى ناتو-نىڭ رەسەيمەن قاقتىعىسىن بولدىرماۋعا تىرىسادى.

ال رەسەيگە سالىنعان سانكتسيا­لار كۇننەن كۇنگە ارتىپ كەلەدى. حالىقارالىق ءىرى كورپوراتسيالار, كومپانيالار دۇكەندەرى مەن قو­عامدىق تاماقتانۋ ورىندارىن جاۋىپ جاتىر. ولاردىڭ رەسەي نارى­عى­نان قانشا ۋاقىتقا كەتەتىنى بەلگىسىز. كەي­بىرى ءوز ەركىمەن رەسەي اۋماعىن­دا كاسىبىن جالعاستىرۋدان باس تارتسا, ەندى بىرەۋى حالىقارالىق قوعام­داستىقتىڭ قىسىمىنان كەيىن وسىن­داي ارەكەتكە بارعان. رەسەيدە بىرقاتار الەۋمەتتىك جەلى دە جۇمىس ىستەمەيدى. Instagram جەلىسى بۇعات­تالدى. رەسەي ۇكىمەتى Meta, بۇرىن­عى Facebook كومپانياسىنىڭ رەسەي­گە قار­سى ماتىندەرگە رۇقسات بەرە­تىنى تۋرالى مالىمدەمەسىنە جاۋاپ رەتىندە ەلدە­گى ەڭ تانىمال الەۋ­مەتتىك جەلى­نىڭ جۇمىسىن شەكتەي­تىنىن جاريالاعان.

P.S. بىرنەشە ساعاتقا سوزىلعان رەسەي مەن ۋكراينا شەنەۋنىكتەرى اراسىنداعى كەلىسسوزگە «تەحنيكالىق ءۇزىلىس» جاريالانىپ, كەلەسى كۇنگە قالدى.