قوستاناي وبلىستىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىندا ەكسپورت ونىمدەرىن شىعاراتىن كاسىپورىن باسشىلارى مەن سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگىنە قاراستى وبلىستىق دەپارتامەنتتىڭ وكىلدەرى باس قوسىپ, كاسىپكەرلەردى ءتۇرلى سالادا بوي كورسەتىپ قالىپ جاتاتىن جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىنەن قورعاۋ ماسەلەسىن ءسوز ەتتى. سونىمەن قاتار جيىندا اۋىل شارۋاشىلىعىن سۋبسيديالاۋ بارىسىندا تۋىندايتىن جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىنىڭ الدىن الۋ جولدارى قاراستىرىلدى.
كەزدەسۋدە دەپارتامەنت باسشىسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى دانيار سماعۇلوۆ كەيبىر مەملەكەتتىك ورگاندار ءالى دە بولسا كاسىپكەرگە قىزمەت كورسەتۋ مەرزىمىن سوزىپ جىبەرۋ نەمەسە باسقا دا ءتۇرلى نەگىزسىز كەدەرگىلەردى ويلاپ تابۋ سياقتى كەلەڭسىزدىكتەرگە جول بەرىپ وتىرعانىن ايتتى.
– مۇنداي كەلەڭسىزدىكتەردى ءبىز بىرلەسە جۇمىس ىستەگەندە عانا جويا الامىز. اسىرەسە سىرتقى ساۋدا سالاسىنداعى جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن بولدىرماۋعا, ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە كۇش سالۋىمىز كەرەك, – دەگەن دەپارتامەنت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن سۋبسيديالاۋ بارىسىن تالداۋ جۇمىستارىنىڭ قورىتىندىسىن مىسال ەتتى.
ماسەلەن, اۋىل شارۋاشىلىعىن سۋبسيديالاۋ تۇرىندە قولداۋعا سوڭعى 5 جىل ىشىندە مەملەكەت 2 ترلن تەڭگەدەن استام قارجى ءبولىپتى. الايدا وسىنشاما قىرۋار قارجىنىڭ ماقساتتى جۇمسالۋىن باقىلاۋدىڭ جوقتىعى مەن جەڭ ۇشىنان جالعاسقان سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرى مەملەكەت قولداۋىنىڭ تيىمدىلىگىن ەداۋىر باسەڭدەتىپ جىبەرگەن. سۋبسيديالاردىڭ ءبولىنۋ ءتارتىبىن تالداۋ ناتيجەسىندە كوپتەگەن ولقىلىق پەن ءتۇرلى ايلا-تاسىلدەر ارقىلى بيۋدجەت قارجىسىن قىمقىرۋعا باعىتتالعان قىلمىستىق امال-ارەكەتتەر انىقتالعان. ولاردىڭ ىشىندە, ءتىپتى اۋىلشارۋاشىلىق تاۋارلارىن وندىرۋشىلەردىڭ وزدەرى دە بار كورىنەدى. الايدا دانيار سماعۇلوۆ كاسىپكەرلەردىڭ كوبى مۇنداي الاياقتىق ارەكەتتەرگە بىلمەستىكپەن ارالاسقان دەيدى.
باسقوسۋ بارىسىندا اۋىل شارۋاشىلىعىن سۋبسيديالاۋدىڭ اقپاراتتىق جۇيەسىنىڭ السىزدىگى جونىندە دە ءسوز بولدى.
– سۋبسيديالاۋ سالاسىنداعى اقپاراتتاندىرۋ جۇيەسى جەتىلدىرىلمەگەن, سوندىقتان دەمەۋقارجى العىسى كەلەتىن كوپشىلىك جالپىعا اشىق, قولجەتىمدى بولۋعا ءتيىس اقپاراتتىق بازانى دۇرىس پايدالانا الماي وتىر. بۇل قۇزىرلى ورگانداردىڭ وكىلدەرىنىڭ ءوز قالاۋىنشا شەشىم قابىلداۋىنا مۇمكىندىك بەرىپ كەلگەن. مىسالى, اقپاراتتىق جۇيەدە ورىن الىپ كەلگەن ولقىلىقتاردىڭ سالدارىنان شەنەۋنىكتەر مال شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى مالىمەتتەردى بۇرمالاپ كورسەتىپ وتىرعان. وسىلايشا, ت ۇلىكتىڭ ءتۇرىن, جاسىن وزگەرتىپ كورسەتىپ, ءبىر تابىن مالعا بىرنەشە رەت سۋبسيديا بولگەن, ءتىپتى جوق مالدى سۋبسيديالاعان جاعدايلار بەلگىلى بولىپ وتىر. ياعني تالداۋ-تەكسەرۋ جۇمىستارى بارىسىندا فەرمادا جوق, بىراق سۋبسيديا ءبولىنۋ ءۇشىن اقپاراتتىق جۇيەدە عانا تىركەۋلى تۇرعان مال باسى انىقتالىپ جاتىر. كەيبىر جۇيەلەر ارقىلى سۋبسيديا الۋ پايدالانۋشىنىڭ كومپيۋتەرگە يكەمى بار-جوقتىعى مەن ينتەرنەت ساپاسىنا تاۋەلدى بولىپ وتىر. سۋبسيديا قارجىسى ساناۋلى سەكۋندتاردىڭ ىشىندە بولىنەدى, ال پايدالانۋشى كوپ جاعدايدا زۋ ەتىپ وتە شىعاتىن قىسقا ۋاقىت ىشىندە قاجەتتى تەتىكتى باسىپ ۇلگەرمەي قالادى نەمەسە ينتەرنەت قۋاتى ءالسىز بولعاندىقتان وپەراتسيا اياقسىز قالادى, – دەدى د.سماعۇلوۆ.
سپيكەردىڭ مالىمەتىنشە, كەيبىر شەنەۋنىكتەر قىزمەت الۋشىلاردىڭ ەتسق-سى مەن جەكە دەرەكتەرىن پايدالانا وتىرىپ, كاسىپكەرلەرگە قۇنى اسىرا كورسەتىلگەن جۇمىس ىستەمەيتىن نەمەسە ساپاسىز قۇرىلعىلار مەن جابدىقتاردى ۇلەسكەر فيرمالار ارقىلى جەتكىزىپ بەرىپ وتىرعان. مۇنداعى ءبىر عانا ماقسات – سۋبسيديا ارقىلى بولىنگەن باسى ارتىق اقشانى قالتاعا باسىپ قالۋ. ءتىپتى كەيبىر جاعدايلاردا جالعان شارتتار جاسالىپ, شارۋاشىلىققا جىبەرىلۋگە ءتيىس جابدىق سول كۇيى جەتكىزىلمەي قالعان.
باسقوسۋ بارىسىندا ءسوز العان قوستاناي وبلىستىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى سامات سادۋاقاسوۆتىڭ ايتۋىنشا, «اتامەكەن» فيليالى 2021 جىلى وڭىردەگى 77 كاسىپكەردىڭ شاعىمىن تەكسەرىپ, ناتيجەسىندە بيزنەس وكىلدەرىنىڭ 997 ملن تەڭگە كولەمىندەگى م ۇلىكتىك قۇقىن قورعاپ قالعان.
– بۇل شاعىمداردىڭ كوبى سالىق ورىندارىنىڭ شەشىمدەرى مەن ءىس-ارەكەتتەرىنە, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ سالاسىنا, جەر ماسەلەلەرى مەن بيزنەس سالاسىنداعى داۋلارعا قاتىستى. كاسىپكەرلەردەن كەلىپ تۇسكەن شاعىمداردىڭ ءبارىن مەملەكەتتىك ورگاندارمەن جانە «انتيكور» قىزمەتىمەن بىرلەسە وتىرىپ تەكسەردىك, – دەدى س.سادۋاقاسوۆ.
جيىن سوڭىندا جەمقورلىق تاۋەكەلدەرى مەن سىبايلاس جەمقورلىققا اكەلەتىن جاعدايلاردىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان كەشەندى شارالاردى قامتيتىن قۇجات ازىرلەۋ تۋرالى ۇسىنىس قولداۋ تاپتى. سونداي-اق تاراپتار سالاداعى اقپاراتتىق جۇيە جەتىلدىرىلمەي, سۋبسيديا ءادىل بولىنبەيدى دەگەن قورىتىندىعا كەلدى.
قوستاناي وبلىسى