ەستەرىڭىزدە مە, جاڭاجىلدىق ء«ازىل الەمىندە» شوۋمەن تۇرسىنبەك قاباتوۆ كانن فەستيۆالىنىڭ جەڭىمپازى سامال ەسلياموۆانىڭ قاراپايىمدىلىعىن قالجىڭمەن قاعىتىپ وتەمىن دەپ كوپتىڭ سىنىنا قالدى ەمەس پە؟ اكتريسانىڭ سىرتقى ءتۇر-كەلبەتى مەن كيىمىن «باۋىرساق ءپىسىرىپ تۇرىپ كەلە سالعان سياقتىسىز» دەگەن قارادۇرسىن سوزدەرمەن قاعىتىپ وتكەن قاباتوۆتىڭ قالجىڭى كورەرمەننىڭ كوڭىلىنە قاياۋ تۇسىرگەن ەدى.
كۇلدىرەمىن دەپ ءبۇلدىرىپ العان ازىلكەشتىڭ بۇل ءسوزىن بىرەۋلەر «كورگەنسىزدىك» دەپ سوكسە, ءبىراز جۇرت كۇللى ەۋروپانى اۋزىنا قاراتقان ايگىلى «ايكا» اكتريساسىنىڭ قاراپايىمدىلىعىن قازاق ايەلىنە ءتان بولمىسپەن جەتكىزگەن قالجىڭنان ەش ابەستىك بايقاماعان. جاقىندا قازاقتىڭ اتىن الەمگە تانىتقان اكتريسامەن ءبىر داستارقان باسىندا كەزدەسىپ قالدىق. راسىمەن دە, سامالدىڭ كىشىپەيىلدىلىگى مەن تابيعاتىنا ءتان بيازىلىعى تاڭ قالدىردى. ءسوز اراسىندا وسى ويىمىزدى وزگەلەر سەكىلدى ءبىز دە بۇكپەسىز ايتتىق. العاشىندا وزىنە قاراتا ايتىلعان جىلى سوزدەرگە ءسال جىميىپ قانا باسىن يزەپ, العىسىن ءبىلدىرىپ وتىردى. سالدەن سوڭ سامال: «كانن جۇلدەسىن العالى بەرى «قانداي قاراپايىمسىز؟! ءسىزدى باسقاشا دەپ ويلاپ ەدىك. تىم قاراپايىم ەكەنسىز!» دەگەن سوزدەردى وتە ءجيى ەستيمىن. سوندا مەن قانداي بولۋىم كەرەك؟ «مەن تانىمالمىن! ەل بىلەتىن اكتريسامىن!» دەپ قاسى-كوزىمدى كەرىپ, بويانىپ-سىلانىپ, بار جىلتىراقتى جابىستىرىپ الىپ, وسىنداي وتىرىستاردا جان-جاعىما بيىكتەن قاراپ, تاكاپپارلانىپ, پاڭدانىپ وتىرۋىم كەرەك پە؟ مەنىڭ بار بولمىسىم وسىنداي. جاساندى بولا المايمىن», دەدى. ءبىر ءسات داستارقان باسىندا ۇنسىزدىك ورنادى. باعانادان بەرى جان-جاقتان جاۋدىرعان ماقتاۋ-ماداقتاۋىمىزدى اكتريسا وسى جالعىز سۇراعىمەن-اق تويتارىپ تاستادى. «سوندا مەن قانداي بولۋىم كەرەك؟» دەگەن رياسىز سۇراعىنان كەيىن سامالدىڭ سىپايىلىعى مەن يبالىلىعىنا ەرىكسىز ريزا بولدىم.
راسىمەن دە تانىمال ادام قانداي بولۋى كەرەك؟ تاريحتان تالانتىنىڭ تۇبىنە ماقتاۋ مەن ماداقتاۋ جەتكەن تالاي تاعدىر يەسىن بىلەمىز. دارىنىن داڭعازالىق پەن داڭعويلىق ءوشىرىپ تىنعان تانىمالداردىڭ ءومىرى بىرەۋگە ساباق بولسا, وزگەلەر مۇنى ەرەن دە سانامايدى. حالقىمىزدا « ۇلىق بولساڭ, كىشىك بول» دەگەن جاقسى ءسوز بار. الايدا بىزدەگى « ۇلىلاردىڭ» بارلىعى سانا-سەزىمى, تالعامى مەن تالانتى, تانىم-تۇيسىگى تۇرعىسىنان بيىك پە؟
باعزى كەزەڭدەگى ءوزىن ەمەس, شاپانىنا قاراپ تورگە شىعارعان قوجاناسىردىڭ «جە, شاپانىم, جە!» دەيتىن عادەت ءالى كۇنگە دەيىن جالعاسىپ كەلەدى. قوجاناسىر زامانىنان بەرى قانشا عاسىر وتكەنىن كىم ءبىلسىن, قوعامدا كىسىنى ەمەس, كيىمدى سىيلايتىندار ءالى دە كەزدەسەدى. شىنى كەرەك, «جۇلدىزدار» بيىكتەن عانا جارقىراۋى كەرەك», «تانىمالدىلارعا تاكاپپارلىق جاراسادى», «تالانتتارعا تەك توردەن ورىن بەرۋ كەرەك» دەگەن ۇعىمعا باعىنىشتى بولىپ, قۇلدىق ۇرىپ جۇرگەن وزىمىزدەن دە بار. شىن دارىن با؟ قۇرمەتتە, سىيلا, لايىقتى باعاسىن بەر. بىراق تالانتتى تىم توبەگە كوتەرىپ, ماقتاۋىن اسىرۋدىڭ قاجەتى جوق. ويتكەنى دارۋمەندەردى شامادان تىس قولدانۋ دا اۋرۋ تۋدىراتىنى سەكىلدى ارتىق ماقتاۋ مەن ماداقتاۋ دا تالانتتى ورعا جىعادى.
قازاق ەلىن الەمگە تانىتىپ جۇرسە دە قاراپايىمدىلىعىنان تانباعان سامال سياقتى دارىندار وسى قاسيەتىمەن-اق اسقاق, بيىك. تۇپتەپ كەلگەندە قوعامدى رۋحاني جاڭعىرتاتىن دا وسىنداي تابيعي تازالىق پەن رۋح قانا. تەك جىلتىراعان سىرت كيىم مەن جاساندى كەلبەت ەمەس, ادام بالاسىنىڭ ىشكى جان بولمىسى, تازالىعى مەن تۋما تالانتى ەڭ ماڭىزدىسى ەكەنىن تۇسىنەتىندەر كوپ بولسا عوي.
وسىندايدا احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ «ەگىننىڭ باستارى» مىسالى ەرىكسىز ويعا ورالادى. ءپىسىپ تۇرعان ەگىندى قاراپ كەلە جاتقان اكە مەن بالانىڭ اڭگىمەسى ەستەرىڭىزدە مە؟ باستارى دانگە تولعان بيدايلاردىڭ بەينە ءبىر تاعزىم ەتىپ تۇرعانداي ءيىلىپ, ال كوپتىڭ ىشىندە جالعىز ءبىر بيدايدىڭ شەكىرەيىپ كوككە قاراپ تۇرعانىن كورگەن بالاسى «مۇنىڭ ءمانى نەدە؟ الدە, وزگەلەردى تەڭگەرمەيتىندەي بۇل بيدايدىڭ ءدانى كوپ پە؟» دەپ سۇراۋشى ەدى عوي. سوندا اكەسى ۇلىنا «تۇرىنە قاراپ تاڭدانبا, وزگەسى تومەن قاراپ بۇگىلگەنگە باسقالارىنان كەم ەكەن دەپ ويلاما» دەي كەلىپ:
«ەلدە كوپ بۇل بيدايداي ادام, – دەيدى,
تاكاپپار, ونى حالىق, جامان, – دەيدى.
قالپى ەمەس تاكاپپارلىق دانىشپاننىڭ,
تۇتىنبا بۇل مىنەزدى, بالام», – دەيدى.
« ۇلىلىق – قاراپايىمدىلىق, بىراق قاراپايىمدىلىقتىڭ ءبارى ۇلىلىق ەمەس». ال «ايكانىڭ» قاراپايىمدىلىعى ۇلىقتىعى ەكەنى انىق.