تۇركى الەمى: ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا بەلەسى

تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمى جانىنداعى اقساقالدار كەڭەسىنىڭ جۇمىسى بىرنەشە جىلدان كەيىن قايتا جاندانا باستادى. وعان 2021 جىلى قاراشادا ىستانبۇلدا وتكەن تۇركى مەملەكەتتەرى باسشىلارى قابىلداعان تاريحي شەشىمدەر جاڭا سەر­پىن بەردى. سامميت جۇمىسى بارى­سىن­دا «تۇركى الەمىنىڭ كەلەشەگى – 2040» سترا­تەگيالىق قۇجاتى قابىلدان­دى. تۇركى­تىلدەس مەملەكەتتەردىڭ ىنتى­ماق­تاستىق كەڭەسى جاڭا دارەجەگە يە بولىپ, تۇركى مەم­لەكەتتەرى ۇيىمى رەتىندە قايتا بەكى­تىلدى. بۇل ۇيىمعا مۇشە ەلدەردىڭ ىنتى­ماق­تاستىعىن دامىتۋ مەن نىعايتۋ جولىنداعى ماڭىزدى قادام بولدى. بيىلعى 9 اقپان كۇنى ىستانبۇلدا جۇمىسىن باستاعان اقسا­قال­دار كەڭەسىنىڭ وتىرىسىندا مەملەكەتتەر باسشىلارى قابىلداعان شەشىمدەردىڭ وزەكتىلىگى مەن ورىندالۋى, ىسكە اسىرۋ تەتىك­تەرى جان-جاقتى تالقىلاندى.

العاشقى بولىپ ءسوز العان اقساقالدار كەڭەسىنىڭ توراعاسى بينالي يىلدىرىم كەڭەس مۇشەلەرىنە تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ تاراپىنان زور سەنىممەن قاتار ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇك­تەلگەنىن ايتا كەلە, ارىپتەستەرىنە تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ جارقىن بولا­شاعى جولىنداعى قىزمەتتەرىنە, ءاربىر ىستەرىنە ساتتىلىك تىلەدى. سونىمەن قاتار ول ءوز سوزىندە قازاقستاندا قاڭتار ايىن­دا بولعان قايعىلى وقيعاعا بايلا­نىس­تى شىنايى كوڭىل بىلدىرە وتىرىپ, پرەزيدەنت ق.توقاەۆتىڭ ەلدىڭ تاۋەل­سىز­دىگىن, تۇتاستىعىن, تىنىشتىعىن ساقتاۋ­عا, تەرروريستەر, ەكسترەميستەر مەن قىلمىس­كەرلەردى بۇعاتتاۋعا, توسقاۋىل قويۋعا باعىت­تالعان باتىل دا ناقتى شەشىمدەرىن قولدايتىنىن جەتكىزدى.

القالى جيىندا ءسوز العان قازاق­ستان­نىڭ تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمى جانىن­داعى اقساقالدار كەڭەسىندەگى وكىلى يكرام ادىربەكوۆ قاڭتار ايىندا ەلدە بولعان جاعدايدان ارىپتەستەرىن قىسقاشا حاباردار ەتە كەلىپ, اقساقالدار كەڭەسىنىڭ باۋىرلاس قازاقستانداعى قايعىلى وقيعاعا قاتىستى بىلدىرگەن كوڭىلى مەن تىلەكتەرىنە العىس ايتتى. ول سونداي-اق تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيى­مىنىڭ قازىرگى توراعاسى تۇركيانىڭ 11 قاڭ­تاردا سىرتقى ىستەر مينيستر­لەرى كە­ڭەسىنىڭ توتەنشە وتىرىسىن وتكىزۋى دەر كەزىندە كورسەتىلگەن قولداۋ بولعانىن اتاپ ءوتتى.

قاتىسۋشىلار تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ 2022-2026 جىلدارعا ارنالعان ستراتەگيالىق جوسپارىنا ۇسىنىستارىن كەڭەس وتىرىسىندا تالقىلادى. مىسالى, تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمى جۇمىسىنىڭ تيىم­دىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن «تۇراقتى وكىل­­دەر» ينستيتۋتىن ەنگىزۋ, ۇيىم حاتشى­لى­عى­نىڭ باعىت-باعدارىن, ءبىلىم, مادە­نيەت پەن ور­تاق تاريحي جوبالارىن قولداۋ­عا اۋدا­­رۋ سەكىلدى وزگە دە ۇسىنىستار ايتىلدى.

قازاقستان وكىلى بىلتىر قاراشادا ىستانبۇلدا وتكەن ءسامميتتىڭ شەشىمى­نە سايكەس قۇرىلاتىن تۇركى ينۆەستيتسيا­لىق قورىنىڭ شتاب-پاتەرىن پرەزيدەنت ق.توقاەۆتىڭ تۇركىستانداعى بەيرەسمي سام­­ميتتە ايتقان ۇسىنىسىمەن «استانا» حا­لىق­ارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ الاڭىنا ورنا­لاستىرۋدى قولداۋعا شاقىردى. احقو الاڭى – بۇل حالىقارالىق دەڭگەيدەگى قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ ۇزدىك تاجىريبەسىن, بىرەگەي تەحنيكالىق ساراپتاماسىن, ينفرا­قۇرى­لىمى مەن قىزمەت تاجىريبەسىن بىرىكتىرەتىن قارجىلىق ەكوجۇيە رەتىندە ناقتى نەگىز بولا الاتىنىنا جان-جاقتى دالەلدەر كەلتىردى.

ي.ادىربەكوۆ اقساقالدار كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرىن ساۋدا مەن ينۆەستيتسيالار ءۇشىن قولايلى جاعداي جاساۋعا, تاۋار­لاردىڭ, كاپي­تالداردىڭ, قىزمەتتەر مەن تەح­نو­لوگيالاردىڭ ەركىن قوزعالىسى ءۇشىن كەدەن­دىك جانە ترانزيتتىك راسىمدەردى, قارجىلىق جانە بانك وپەراتسيالارىن وڭتايلاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن قازاقستاننىڭ تاعى ءبىر باستاماسى – تۇركىستان قالاسىندا TURAN ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىن قۇرۋ تۋرالى ۇسىنىسىمەن تانىستىرىپ, تاراپتاردى اتالعان جۇمىسقا, بەلسەندى قاتىسۋعا شاقىردى.

ودان بولەك تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيى­­­­مى­نا مۇشە ەلدەر ازاماتتارىنىڭ قازىر­­گى جانە بولاشاقتاعى ىنتىماقتاس­تىق­­تىڭ نەگىزگى باعىتتارىنا قاتىستى ويىن ءبىلۋ ءۇشىن ءار سالا بويىنشا ساراپ­­تاما­لىق ساۋالدامالار جۇرگىزۋ ۇسى­نىل­دى. ي.ادىربەكوۆ ۇلگى رەتىندە حالىق­ارا­لىق تۇركى اكادەمياسى جىل سايىن جۇر­گىزە­تىن «تۇركبارومەتر» الەۋمەتتىك زەرت­تەۋىن قاراستىرۋعا بولاتىنىن ايتتى. قازاق­­­ستان وكىلى سونداي-اق حالىقارالىق تۇ­ر­كى اكادە­ميا­سىنىڭ جانىندا تۇركى الەمى­­نىڭ تاۋەل­سىز ستراتەگيالىق زەرتتەۋ ورتالىق­تارى­نىڭ ورتاق ينتەللەكتۋالدى پلاتفورماسىن قۇرۋ­دى جانە باسقا دا جوبانى جۇزەگە اسىرۋ بو­يىنشا ۇسىنىستارىن ءبىلدىردى.

قازاقستان اقساقالى ارىپتەستەرىن بيىل قىركۇيەك-قازان ايلارىندا تۇركىستاندا جوسپارلانعان تۇركولوگيا قۇرىلتايىنا شاقىردى.

ءۇش كۇنگە جوسپارلانعان كەڭەس جۇمىسى ىستانبۇلدا جالعاسىپ جاتىر.