پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ اۋىلدى دامىتۋعا باعىتتالعان ءتيىمدى جوبالاردى نەسيەلەۋدى ىنتالاندىراتىن رەتتەۋ تەتىكتەرىن قۇرۋ قاجەت ەكەنىن ايتتى. اۋىل شارۋاشىلىعى, ونىڭ ىشىندە اگروونەركاسىپ سەكتورىنداعى قوردالانىپ قالعان پروبلەمالارعا نازار اۋداردى. وسى سالانىڭ وكىلى بولعاندىقتان, مەملەكەت باسشىسى تاراپىنان ايتىلعان ءاربىر سىن ماڭدايىمدى قارىپ وتكەندەي اسەردە بولدىم.
سەبەبى وسى سالانىڭ باسى-قاسىندا ءجۇردىم, ءومىرىمدى ارنادىم. بايقالعان, دامۋعا كەدەرگى بولعان پروبلەمالار بولدى. ونى جۋرناليستەرمەن كەزدەسكەن كەزدە دە, جيىنداردا دا ايتىپ ءجۇردىم. بۇگىنگە دەيىن وسى سالا تۋرالى ءسوز بولسا, وعان بولىنگەن قارجىعا نازار اۋدارىلادى. قارجى ءتيىستى جەرگە قالاي, قانداي پايىزبەن جەتكەنى تۋرالى ماسەلە ۇمىت قالادى. اۋىلدىڭ دامۋىن تۇساپ كەلگەن تۇيتكىلدىڭ ءبارى قارجىنىڭ ءتيىستى جەرگە جەتپەي قالۋىنان باستالادى. ەندىگى جەردە نازار وسىعان اۋدارىلسا دەيمىن. ناتيجە شىعارا الماساق, اۋىل الداعى ۋاقىتتا دا وليگارحتاردىڭ قالتاسىنا اينالا بەرەدى. اۋىلداعى شوب-تىڭ پروبلەماسى ناسيەلەندىرۋ نەمەسە اۋىلدى قارجىلاندىرۋ تەتىگىنىڭ ايقىن بولماۋى. سونىڭ سالدارىنان قارجى قۇمعا سىڭگەن سۋداي بولدى.
اۋىل بولىنگەن قارجىنى يگەرە الماعاندىقتان ەمەس, سول قارجىعا قولى جەتپەگەندىكتەن دامىماي قالدى. الاقانعا سالىپ قويعانداي شىندىق وسى كۇنگە دەيىن مويىندالمادى. قازىرگىدەي تسيفرلانعان زاماندا قانداي قارجىنىڭ قانداي ماقساتقا جۇمسالعانىن انىقتاۋ قيىن ەمەس. ەندىگى جەردە اۋىلدى دامىتۋ ءۇشىن باعدارلامالاردىڭ ساپاسىنا نازار اۋدارۋ كەرەك. سوڭعى 30 جىلدا وسى سالانى باسقارۋعا 19 مينيستر كەلىپتى. بۇل جەردە وسى سالانى باسقارۋعا كەلگەن مينيسترلەر ەمەس, مينيسترلەر كابينەتى اراسىنداعى ساباقتاستىق اۋىلدىڭ دامۋىنا جاناما تۇردە بولسا دا ىقپال ەتەتىنىن ۇمىتتىق.
بىراق كەزىندە سول قارجىدان مول ۇلەس الىپ, جاعدايىن تۇزەپ العانداردىڭ باسىم كوپشىلىگى «كيىمىن اۋىستىرىپ كيىپ», باسقاشا «سايراۋعا» دايىن ەكەنىن ءىشىم سەزەدى. بىراق مەملەكەت باسشىسى اقيقاتتى بارىنەن جوعارى قوياتىنىن ايتتى. الداعى ۋاقىتتا اۋىلدىڭ جاعدايى تۋرالى جالعان اقپار بەرىپ, اۋىل مەن بيلىكتىڭ اراسىنىڭ الىستاپ كەتۋىنە جول بەرىلمەيدى دەپ ۇمىتتەنەمىن.
30 جىلدا كوپ جاعدايدى وتكەردىك. قولىندا بيلىگى بار تۇلعالار بيىك مىنبەرلەردە ەلدىڭ جاعدايى تۋرالى وتىرىك اقپار بەرگەندە, حالىقتىڭ جان باسىنا شاققانداعى تابىسى 200 مىڭ تەڭگەدەن اسىپ كەتتى دەگەن سوزدەر ايتىلعاندا دا «حالىقتان ۇيات بولدى-اۋ» دەگەن ويدىڭ قىسپاعىندا تۇنشىعىپ كەلدىك. ەل مەن بيلىكتىڭ اراسىن الشاقتاتىپ جىبەرگەن فاكتور – جەكەلەگەن تۇلعالاردىڭ امبيتسياسىندا تۇنشىعىپ كەلدى. بارلىق تاپسىرما, بارلىق جاۋاپكەرشىلىك – مەملەكەت باسشىسىنىڭ اتىنان ايتىلدى, بارلىق جاۋاپكەرشىلىكتىڭ سالماعى دا مەملەكەت باسشىسىنىڭ يىعىنا ءتۇستى. بۇل حالىقتىڭ تاعدىرىنا مەملەكەت باسشىسى جاۋاپتى دەگەن قاتە تۇسىنىكتى ءسىڭدىرىپ جىبەردى.
مەملەكەتتىڭ دامۋى ءاربىر ازاماتتىڭ جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنۋدەن جانە جاۋاپتى بولۋدان باستالدى. مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ قالاي دايىندالىپ كەلگەنىن جاقسى بىلەمىز. قۇجاتتىڭ باس-اياعىن دايىنداماي تۇرىپ دەپ الدىن الا وعان بولىنەتىن قارجىسىنا دەيىن كەلىسىلەدى. سوڭىندا ونىڭ قالاي دايىندالعانىن سالا ماماندارىنىڭ ءوزى دە بىلمەي قالادى.
مەملەكەتتىك باعدارلامالار وسى سالانىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەن سالا ماماندارىنىڭ قاتىسۋىمەن دايىندالسىن دەگەن ۇسىنىستاردىڭ اۋادا قالىپ قويعانىن ءبىز عانا بىلەمىز. ۇسىنىستارىمىزدى ۇكىمەتتىڭ اۋىر ەسىكتەرىنەن ارى قاراي اسىرا المادىق.
ەندى الداعى ۋاقىتتا ەلدىڭ تاعدىرىنا, الەۋمەتتىك جاعدايىنا اسەر ەتەتىن قۇجاتتار دايىندالعان كەزدە سالا ماماندارى قاتىستىرىلادى دەپ ۇمىتتەنەمىن. بۇل باسەكەلەستىك ۇكىمەتتىڭ قالعىپ كەتۋىنە جول بەرمەيتىنى انىق. سەبەبى ەل ىشىندە ءوزىنىڭ مۇمكىندىگىمەن العا وزىپ شىققان شارۋاشىلىقتار بار. سولاردىڭ تاجىريبەسى تابىستىڭ كىلتى رەتىندە تۇسىندىرىلسە, ناسيحاتتالسا, ودان ەشكىم ۇتىلماسى انىق. وسى رەتتە ءوزىم باسقاراتىن «رودينا» اگروفيرماسىنىڭ تاجىريبەسىمەن بولىسسەم دەيمىن. قىسى التى ايعا سوزىلاتىن, جازى اپتاپ ىستىق اۋىلدى بۇگىندە بۇكىل قازاق بىلەدى. سەبەبى العاشقى كۇندەردەن باستاپ ادام فاكتورىنا باسىمدىق بەردىك. اركىمگە ەڭبەگىنە جانە قابىلەتىنە قاراي دەگەن قاعيداعا دەن قويدىق. ەڭ الدىمەن, ءوزىمىزدىڭ داستارقانىمىزدى تولتىرۋعا باسىمدىق بەردىك. اركىمنىڭ مۇمكىندىگىن تانىتۋعا جول اشتىق. ناتيجەسىندە, حالىق قاسىمىزدان تابىلدى, قولداۋ ءبىلدىردى. قازىر اۋىلدا جاعدايى ناشار بىردە-ءبىر وتباسى جوق. مۇنداي شارۋاشىلىقتار قازاقستاننىڭ ءار جەرىندە بار.
قالاۋىن قاپساڭ قازاقتىڭ ءاربىر اۋىلىن جۇماق-مەكەنگە اينالدىرۋعا بولادى. ءبىز جەتىدەگى بالا مەن جەتپىستەگى قاريياعا دەيىن جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتىلگەن ەكونوميكالىق بەلسەندى قازاقستاندى وسىلاي عانا قالىپتاستىرا الامىز. مەملەكەتتىك باعدارلامالار دايىندالعان كەزدە سايدىڭ تاسىنداي ىرىكتەلىپ شىققان وسىنداي شارۋاشىلىقتاردىڭ تاجىريبەسى نازارعا الىنسا دەيمىن. سەبەبى ءتۇرلى باعدارلاما, ءتۇرلى سىناقتارمەن اۋىلدى توزدىرىپ الدىق.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ اۋىلعا قاتىستى كەز كەلگەن قۇجاتتىڭ ورىندالۋىن تىكەلەي باقىلاۋىندا ۇستاپ وتىرۋعا ءتيىس دەپ ويلايمىن. قازىر مۇددەلەر تەكەتىرەسى بايقالىپ قالدى. قالعىپ كەتسەك, ءتۇرلى توپتار باعدارلاماعا بولىنگەن قارجىنى حانتالاپايعا اينالدىرىپ, ءبولىپ الۋعا دايىن وتىرعانىن سەزىپ وتىرمىز. بۇعان جول بەرۋگە بولمايدى.
قازىر جول ايرىعىندا تۇرمىز. ەل جاڭا قازاقستاندى قۇرامىز دەپ ۇمىتتەنىپ وتىر. ەلىمىزدىڭ ساياسي, ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك جاڭعىرۋىنىڭ جاڭا جولى باستالعالى تۇر. قاڭتار وقيعاسىنان كەيىن الەمنىڭ نازارىندا تۇرعانىمىزدى ۇمىتۋعا بولمايدى. حالىققا ايتىلعان ۋادە ورىندالۋعا ءتيىس. ءدال وسى جولى ەل سەنىمىنە سەلكەۋ ءتۇسىرىپ الساق, حالىق كەشىرمەيدى.
يۆان ساۋەر,
«رودينا» اگروفيرماسى» جشس باس ديرەكتورى جانە قۇرىلتايشىسى