• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
قازاقستان 06 اقپان, 2022

ءابدىجامىل نۇرپەيىسوۆ جايىندا

1591 رەت
كورسەتىلدى

قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى, حالىق جازۋشىسى, كسرو مەملەكەتتىك سىي­لىعىنىڭ لاۋرەاتى ءابدىجامىل كارىم ۇلى نۇرپەيىسوۆ 98 جاسقا قارا­عان شاعىندا دۇنيەدەن وزدى.

ول 1924 جىلى 22 قازاندا قىزىل­وردا وبلىسى ارال اۋدانىنىڭ قۇلان­دى اۋىلدىق كەڭەسىنە قاراستى ۇشكوڭ اۋىلىندا تۋعان.

مايدانگەر-جازۋشى 1942-1945 جىلدارى ۇلى وتان سوعىسىنا قاتىسقان. 1956 جىلى ماسكەۋدەگى م.گوركي اتىنداعى ادەبيەت ينس­تيتۋتىن بىتىر­گەن, 1962-1964 جىلدارى «جۇلدىز» جۋرنا­لىنىڭ باس رەداكتورى بولدى. 1992 جىلدان حالىقارالىق قازاق پەن كلۋبىنىڭ پرەزيدەنتى, 2000 جىلدان «تاڭ-شولپان» جۋرنالى رەداكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى قىزمەتىن اتقاردى.

ادەبيەتكە 1947 جىلدان ارالاسا باستادى. تۇڭعىش شىعارماسى – سوعىس تاقىرىبىنا ارنالعان «كۋرليانديا» رومانى 1950 جىلى جارىق كوردى. بۇل شىعارماسى ءۇشىن جازۋشىعا جامبىل اتىن­داعى رەس­پۋبليكالىق سىيلىق بەرىلدى. «كۋر­ليانديا» رومانىن كەيىننەن وڭدەپ, تولىقتىرىپ, 1958 جىلى «كۇتكەن كۇن» دەگەن اتپەن قايتا جاريالادى. «قان مەن تەر» تريلوگياسى (1-كىتاپ – «ىمىرت», 1961; 2-كىتاپ – «سەرگەلدەڭ», 1964; 3-كىتاپ – «كۇيرەۋ», 1970) جانە «سەڭ» (1983), «سوڭعى پارىز» (1999) روماندارى كوپتەگەن تىلگە اۋدا­رىلعان.

«قان مەن تەر» رومانى بويىنشا جاسالعان ينستسەنيروۆكاسى م.اۋەزوۆ اتىنداعى اكادەميالىق قازاق دراما تەاترىنىڭ (1974 جىلدان) رەپەرتۋا­رىنان تۇراقتى ورىن الدى, ەكرانعا شىعارىلدى. «سوڭعى پارىز» رومان-ديلوگياسى – الەۋمەتتىك-پسي­حو­لوگيالىق شىعارما. ديلو­گيادا ارال تەڭىزىنىڭ اپاتقا ۇشى­راۋ حيكاياسى ناقتى سۋرەتتەلگەن. شىعارمادا ەكولوگيا, تا­بيعات پەن ادام ارا قاتىناسىن تول­عاعان قالامگەر وقىرمانداردى رۋحاني-ادامگەرشىلىك مۇراتتارعا جە­تەلەيدى. تاڭدامالى ادەبي-سىن ماقالالارى «تولعاۋ» (كەيىننەن «جۇ­رەگى تولى جىر ەدى») دەگەن اتپەن قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جەكە كىتاپ بولىپ شىق­تى (1972), 1985 جىلى «اق­بيداي تۋرالى اڭىز» اتتى وچەرك­تەر جيناعى جا­رىق كوردى.

جازۋشى ا.پ.چەحوۆتىڭ, ا.م.گور­­­كيدىڭ, نازىم حيكمەت­تىڭ, يس­پان جازۋشىسى ا.كەسوننىڭ شىعار­مالارىن قازاق تىلىنە اۋدارعان.

2001 جىلى ماسكەۋدەگى حا­لىق­­ارالىق ادەبي قوردىڭ «زا چەست ي دوستوينستۆو», 2003 جىلى حالىقارالىق م.شولوحوۆ اتىن­داعى سىيلىقتاردىڭ لاۋرەاتى اتاندى. قىزىل جۇلدىز, ەڭبەك قىزىل تۋ, «قۇرمەت بەلگىسى», حالىقتار دوستىعى (1984), «وتان» (1994) وردەندەرىمەن جانە مەدالدارمەن, رسفسر جوعارعى كەڭەسى پرەزيديۋمىنىڭ قۇرمەت گراموتاسىمەن ماراپاتتالعان.

 

مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى

 

سوڭعى جاڭالىقتار