تاريحي جولدامانىڭ تاريحى

«حالىقارالىق جارىستاردا جيعان ۇپايىمىز بويىنشا وليمپياداعا جولداما بەرىلدى. شىڭعىس ءۇشىن بۇل وليم­پيا­دا ۇلكەن تاجىريبە بولارى انىق. ەكىنشى جولداما الاتىن مۇمكىندىگىمىز دە بولعان. الايدا ۇپاي سانىنىڭ ازدىعى­نا بايلانىستى ول جولدامادان قاعىل­دىق», دەدى كوماندانىڭ باس باپكەرى ءدىلشات ميراەۆ.

شىڭعىس راكپاروۆ الماتى قالاسىندا دۇنيەگە كەلگەن. بوز­بالا شاعىندا ەلىشىلىك جارىستاردا ءتاۋىر ناتيجەگە يە بول­عان ول 2013 جىلدان باستاپ حا­­لىق­ارالىق ارەنالاردا بوي كور­­سەتە باستادى. ول سول جىلى پول­شانىڭ ششيرك قالا­سىندا ۇيىم­داستىرىلعان FIS كۋ­بو­گىندا باق سىناپ, مارە سى­زى­عىن نەبارى 91-ءشى بولىپ كەسكەن ەدى. بۇل ونىڭ شەتەلدەگى العاش­قى ەڭ ءىرى جارىسى بولاتىن. كەيىن­نەن ول ءتۇرلى بايراقتى باسە­كە­لەر­دە ەل نامىسىن قورعادى. 2017 جىلى الماتى مەن استا­نادا ۇيىمداستىرىلعان قىس­­قى ازيادادا قازاقستان قۇرا­ما­سى­نىڭ ەڭ ۇزدىك ناتيجەسىن كورسەتتى.

«وليمپيا ويىندارىنا دايىندىق جوعارى دەڭگەيدە ءوتىپ جاتىر. كارانتين كەزىندە جات­تىعۋ جاساۋعا ابدەن ۇيرەن­دىم. ال ىرىكتەۋ كەزەڭدەرىنە توق­تالار بولسام, جارىستار وتە قيىن بولدى. پاندەمياعا بايلانىستى كوپتەگەن جارىس­تان قالىپ قويدىق. ارينە, بۇل ءوز كەزەگىندە سپورتتىق با­بى­­مىز­دى ساقتاپ تۇرۋعا كەرى اسە­رىن تيگىزدى. دەگەنمەن العا قوي­عان ماق­ساتىمىزدى ورىن­دا­­دىق. وليم­پيادادا شاڭعى قوس­سا­يى­سىنان ەل نامىسىن العاش بولىپ قورعايمىن. بۇل – مەن ءۇشىن ۇلكەن ابىروي», دەيدى ش.راكپاروۆ.

اتالعان سپورت ءتۇرىنىڭ تاريحىنا ۇڭىلەتىن بولساق, ەلىمىزدە شاڭ­عىمەن ترامپليننەن سەكىرۋ جانە شاڭعى قوسسايىسى سپورتى­نىڭ دامۋى قادىر نۇ­كين, الەكساندر ستەپانوۆ, سەرگەي گيرجەن جانە پاۆەل چۋلوك سەكىلدى سپورتشىلاردىڭ ەسىم­دەرىمەن تىعىز بايلانىستى. ولار الماتى ماڭايىندا ك-20, K-25 ساناتتاعى ترامپلين سالىپ, جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ وسى سپورت تۇرىمەن جاتتىعۋىنا زور مۇمكىندىك جاسادى. ەكىن­شى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس اياقتال­عان­نان كەيىن ا.ستەپانوۆ شەكارا ۋچيليششەسىنىڭ كۋرسانتتارىمەن بىرگە الماتىنىڭ ىرگە­سىن­دەگى «تاۋلى قىرات»  مەكەنى اۋماعىندا 50 مەترلىك ترامپلين سالدى.

ال 1956 جىلدىڭ جازىندا دە­نە شىنىقتىرۋ ينستيتۋتىنىڭ وقى­تۋ­شىسى ەدۋارد چۋپروۆتىڭ باس­تاماسىمەن 55 مەترلىك ترامپلين بوي كوتەردى. ارادا ءبىر جىل وتكەندە بۇل جەردە شاڭعىمەن ترامپ­ليننەن سەكىرۋ جانە شاڭ­عى قوسسايىسى بويىنشا ءبىرىن­شى رەسپۋبليكالىق جارىس ۇيىم­داستىرىلدى.

1959 جىلى قازاقستاندا وسى سپورت تۇرىنەن تاعى اۋقىم­­دى جا­رىستىڭ جالاۋى جەلبىرە­دى. ياعني كسرو قۇرامىن­داعى 9 رەس­­­پۋب­­ليكانىڭ ەڭ ۇزدىك سپورتشى­لارى باس قوسىپ, ءوزارا كىم مىقتىنى انىقتادى. ارادا ءۇش جىل وتكەننەن كەيىن, ياعني 1962 جىلى شاڭعىمەن ترامپليننەن سەكىرۋ جانە شاڭعى قوس­سا­يى­سىنان قازاقستان قۇرا­ما­سىنىڭ سپورتشىلارى باكۋ­ريا­نيدە (گرۋزيا) وتكەن كسرو سپار­تاكياداسىندا جال­پى­كو­ماندالىق ەسەپتە بەسىنشى ورىنعا تابان تىرەدى. سونداي-اق ءدال سول جىلى قازاق كسر-ءنىڭ 14 دۇركىن چەمپيونى الەكساندر چيۆجەل قازاقستاندىق سپورتشىلار اراسىندا ەڭ ءبىرىنشى بولىپ «سپورت شەبەرى» دەگەن اتاققا يە بولدى.

1964 جىلى ەلىمىزدە جاسان­دى جابىنى بار ترامپلين پاي­دالانۋعا بەرىلىپ, سپورتشى­لارىمىزعا جىل بويى جاتتىعۋ جاساۋعا مۇمكىندىك پايدا بولدى. بۇل ءوز كەزەگىندە قازاق­ستاندىق سپورتشىلاردىڭ كسرو بىرىن­شىلىكتەرىندەگى جاڭا تابىستارعا قول جەتكىزۋىنە سەپتىگىن تيگىزدى.

1966 جىلى قازاقستاندا شاڭ­عى­مەن ترامپليننەن سەكىرۋ جانە شاڭعى قوسسايىسى بو­يىنشا مامانداندىرىلعان العاشقى مەكتەپ اشىلدى. ونى 1970-1990 جىلدار ارالىعىندا قازاق كسر-ءنىڭ بىرنەشە دۇر­كىن چەمپيونى قادىر نۇكين باس­قاردى. اتالعان مەكتەپ سول جىل­­­دارى كوپتەگەن جوعارى دا­رە­­­جەلى سپورت شەبەرىن تار­بيە­لەپ شىعاردى.

مىنە, اتالعان سپورت ءتۇرى­نىڭ قازاقستاندا كەڭ ەتەك جايۋى­نىڭ قىسقاشا تاريحى وسىنداي. الداعى ۋاقىتتا بۇل سپورت ءتۇرى بۇدان دا جاقسىراق تانىلىپ, الداعى وليمپيا ويىندارىندا جولداما سانى بىرنەشە ەسەگە ارتادى دەپ ۇمىتتەنەمىز.

ايتا كەتەيىك, بەيجىڭ وليم­پياداسىندا شاڭعى قوسسايى­سىنان ءۇش جۇلدە جيىنتىعى ساراپقا سالىنادى. ءبىر قىزىعى, شاڭعى قوسسايىسى – بيىلعى وليمپيادادا تەك قانا ەرلەر باق سىنايتىن جالعىز سپورت ءتۇرى.