تالعار اۋدانىنىڭ پانفيلوۆ اۋىلدىق وكرۋگىندە ورنالاسقان «بايسەركە-اگرو» جشس-ءنىڭ جۇمىس ىستەي باستاعانىنا بيىل 12 جىل تولماق.
سەرىكتەستىك يەلىگىندە 21631 گەكتار جايىلىم جەرى, 13998 باس قوي, 2528 باس ءىرى قارا, 637 جىلقى, 131 تۇيە بار. وسى مالداردىڭ ءبارىن باعىپ, كۇتۋمەن قاتار, ولاردىڭ ءتولى مەن ءونىمىنىڭ ساپاسىن كوتەرۋ ماقساتىندا «بايسەركە-اگرو» عىلىمي-وندىرىستىك وقۋ ورتالىعىن قۇرعان. مۇنداعى ءاربىر عالىم مەن بىلىكتى مامان وزىنە تاپسىرىلعان جۇمىستىڭ ءونىمدى بولۋىنا جاۋاپ بەرەدى. عىلىمدى باسشىلىققا الىپ, كوپكە ۇلگى بولارلىقتاي جۇمىس تىندىرىپ وتىرعان جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىك پەن عىلىمي-وندىرىستىك وقۋ ورتالىعىنىڭ قۇرىلتايشىسى – پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى تەمىرحان دوسمۇحانبەتوۆ.
ەندى سەرىكتەستىكتەگى عىلىمي باعىتتاعى جۇمىستاردىڭ كەيبىرىنە توقتالا كەتەيىك.
ءسۇتتى ادەتتەگى ساۋىن سيىرلاردان ءتورت ەسە كوپ بەرەتىن, اسىل تۇقىمدى 378 باس «گولشتەين» سيىرىن سوناۋ كانادا مەملەكەتىنەن جەتكىزدى. بۇل اسىلتۇقىمدى سيىرلارعا تولەنگەن قارجىنىڭ ءبىراز بولىگىن مەملەكەت تاراپىنان بەرىلگەن دەمەۋ قارجى جاپتى. مەملەكەتىمىزدىڭ قامقورلىعىنىڭ ارقاسىندا كۇنىنە 30 ليتردەن استام ءسۇت بەرەتىن اسىل تۇقىمدى سيىرلار بۇل كۇندەرى «بايسەركە-اگرونىڭ» تالعار اۋدانىنىڭ پانفيلوۆ اۋىلدىق وكرۋگىندەگى جاڭا جوبادا سالىنعان مال بازاسىندا كۇتىلىپ, باعىلۋدا. اسىلتۇقىمدى سيىرلاردى شەتەلدە ىرىكتەپ ساتىپ الۋدان باستاپ, بارلىق جۇمىستاردا عىلىمي نۇسقاۋلىقتار تىكەلەي باسشىلىققا الىندى. بۇل رەتتە, بيولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى اعىباي سماعۇلوۆتىڭ باسشىلىعىنداعى عالىمداردىڭ قوسقان ۇلەسى وراسان زور بولدى. اكەلىنگەن اسىلتۇقىمدى سيىرلار تۇياعىنان باستاپ جۇنىنە دەيىن ءجىتى تەكسەرۋدەن ءوتتى.
اسىلتۇقىمدى سيىرلاردىڭ بەرەرى مول. ءبىر سيىردان كۇنىنە ورتاشا ەسەپپەن 30 ليتردەن ءسۇت ساۋىلسا 365 كۇندە 10 950 ليتر ساپالى ءسۇت وندىرىلەدى. ءبىر ءليترىنىڭ ساتىلۋ باعاسى 100 تەڭگەدەن اينالسا, ءبىر سيىر جىلىنا 1 095 000 تەڭگە كىرىس اكەلەدى. سوندا بۇزاۋلايتىن 240 سيىردان ءبىر جىلدا 262 800 000 تەڭگە جالپى كىرىس كىرەدى.
«بايسەركە-اگرو» سەرىكتەستىگى مەن ونىڭ عىلىمي-ءوندىرىستىك وقۋ ورتالىعى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ بارلىق جۇمىستارىن عىلىم تالاپتارىنا ساي ۇيىمداستىرۋ ارقىلى ۇلكەن جەتىستىكتەرگە جەتۋدە. اتاپ ايتقاندا, مايبۇرشاقتىڭ ءار گەكتارىنان باسقا جەرلەردە كوبىنەسە 15-20 تسەنتنەردەن ءونىم جينالىپ كەلسە, «بايسەركە-اگرو» جشس مەن ونىڭ عىلىمي-وندىرىستىك وقۋ ورتالىعى 2013 جىلى ءار گەكتار مايبۇرشاقتان 60 تسەنتنەردەن ءونىم جيناپ, رەكوردتىق كورسەتكىشكە يە بولدى. عىلىم مەن ءوندىرىستى تىعىز بايلانىستىرۋ وسىنداي بيىك كورسەتكىشكە جەتكىزدى.
بيىلعى جىلدىڭ ناۋرىز-ءساۋىر ايلارىنان باستاپ سەرىكتەستىكتە بۇزاۋلاعان اسىلتۇقىمدى سيىرلاردى روبوتپەن ساۋ باستالادى. ءبىر روبوتپەن كۇنىنە 60 سيىردى ەكى ۋاقىت ساۋىپ ۇلگەرەدى. ياعني 4 ساۋىنشىنىڭ جۇمىسىن ءبىر روبوت اتقارادى. ال ءار سيىر كۇنىنە ورتاشا ەسەپپەن 30 ليتر ساپالى, مايلىلىعى جوعارى ءسۇت بەرەدى. شۆەيتساريادان اكەلىنگەن روبوتتىڭ ارتىقشىلىعى – ونىڭ «اقىلدىلىعىندا». مىسالى, سيىردى ساۋىپ جاتقان كەزدە ءسۇتتىڭ مايلىلىعى مولشەردەن تومەندەسە, نە ساپاسىندا ءبىر كىنارات بەلگى بەرسە ءسۇت اۆتوماتتى تۇردە باسقا تۇتىكشەگە اۋىستىرىلىپ, جيناقتالىپ جاتقان ساپالى سۇتكە قوسىلماي, جەكە ارنايى ىدىسقا قۇيىلا باستايدى. سوندا ساپالى ءسۇت پەن ساپاسى تومەن ءسۇت ارالاسپايدى. بۇل بۇگىنگى عىلىمنىڭ ەرەن جەتىستىگى. وسى جەتىستىكتى ءوز وندىرىستەرىندە پايدالانۋعا دايىن وتىرعان ۇجىمنىڭ تەحنولوگيالىق جەتىستىكتەرىنە ءدان ريزا بولاسىز.
«بايسەركە-اگرو» جشس مەن عىلىمي وندىرىستىك ورتالىق باسشىلارى جەر استىندا 2000-3000 مەتر تەرەڭدىكتە قايناپ جاتقان سۋدى يگىلىككە پايدالانۋدى بىلتىردان بەرى قولعا الدى. جاركەنت قالاسىنان 30 شاقىرىمداي قاشىقتىقتان جەردى تەرەڭ بۇرعىلاعان سوڭ ىستىق سۋ ءوز قىسىمىمەن جەر بەتىنە اتىلىپ شىقتى. ىستىقتىعى – 96 گرادۋس. بۇل دەگەنىمىز اللانىڭ ادامدارعا بەرگەن تەگىن مول بايلىعىنىڭ ءبىرى عوي. ءبىر توننا سۋدى 96 گرادۋستىق ىستىقتىققا جەتكىزۋ ءۇشىن كومىر, نەمەسە ەلەكتر ەنەرگياسى كەتەر ەدى؟ وسى سۋدى سەرىكتەستىك جىلىجايدا ءونىم وندىرۋگە پايدالانباق. مۇنداعى نەگىزگى ماقسات – وسى جىلىجايدا قىس ايلارىندا وسىرىلگەن كوكونىستەردىڭ وزىندىك قۇنىنىڭ كومىرمەن نە ەلەكتر قۋاتىمەن جىلىتىلعان جىلىجايدا وسىرىلگەن كوكونىستەردەن 40-50 پايىزعا ارزان بولاتىنى. جالپى, جىلىجاي وسىرۋشىلەردىڭ شىعىنىنىڭ كوبى سۋدى جىلىتۋعا جۇمسالادى. ونى جىلىجايدا كوكونىس وسىرۋشىلەردىڭ ءتاجىريبەسىنەن كورىپ ءجۇرمىز. سەرىكتەستىكتە ىسكە اسىرىلىپ جاتقان باسقا دا عىلىمي جاڭالىقتار از ەمەس.
سادىق جۇماباي,
جۋرناليست.
الماتى وبلىسى.