بۇكىل قازاقتىڭ مۇددەسىن ويلاعان
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋلارىندا مەملەكەتىمىزدىڭ الداعى ۋاقىتتاعى دامۋىنىڭ نەگىزگى باعىت-باعدارلارى جان-جاقتى ايقىندالىپ, جەدەل تۇردە جۇزەگە اسىرىلاتىن ماقسات-مىندەتتەر, ءىس-شارالار ناقتى بەلگىلەنەدى. سونىمەن بىرگە, بۇل مىندەت-ماقساتتاردىڭ قانداي جولمەن قولعا الىنىپ, كىمدەردىڭ اتقاراتىنى دا تايعا تاڭبا باسقانداي انىق كورسەتىلەدى. قازاق ەلىنىڭ بۇگىنگىدەي جوعارى قارقىنمەن ءوسىپ-وركەندەۋىنە, بۇكىل الەم تانىپ, مويىنداعان تاۋەلسىز ەلگە اينالۋىنا ەلباسىنىڭ وسى جولداۋلارىنىڭ ىقپال-اسەرى ايرىقشا زور بولعاندىعى داۋسىز.ەلباسىنىڭ بيىلعى جىلدىڭ باسىندا جاريالانعان «قازاقستان جولى – 2050: ءبىر ماقسات, ءبىر ءمۇددە, ءبىر بولاشاق» اتتى جولداۋى دا وسى جاقسى ءداستۇردىڭ جاڭا ءبىرى كورىنىسى, زاڭدى جالعاسى. وسىعان وراي, بۇل جولداۋدىڭ وزىندىك ەرەكشەلىكتەرىن دە اتاپ ايتا كەتكەن ءجون. بارشاعا ءمالىم, ەلباسىنىڭ وتكەن جىلى جاريالانعان «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا قازاقستاندى الەمنىڭ ەڭ دامىعان 30 مەملەكەتىنىڭ قاتارىنا قوسۋ مىندەتى العا قويىلعان بولاتىن. سودان بەرگى ءبىر جىل ىشىندە قازاقستاندا ەلباسىنىڭ وسى ستراتەگياسىندا بەلگىلەنگەن ماقسات-مىندەتتەرىن جۇزەگە اسىرۋعا بايلانىستى ايتارلىقتاي كوپ ءىس تىندىرىلدى. ال بيىلعى جولداۋ وسى «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىرۋدى ودان ءارى جەدەلدەتۋ مەن كوزدەگەن ماقساتقا بارىنشا تەزدەتىپ جەتۋدىڭ جولدارى مەن مۇمكىندىكتەرىن جان-جاقتى قامتىپ, ناقتىلاۋعا ارنالعان.
بۇل رەتتە, قازىرگى زاماندا قوعام دامۋى بۇرىن-سوڭدى بايقالماعان زور قارقىنمەن, ەرەكشە جىلدامدىقپەن العا باسىپ بارا جاتقانىن ايتا كەتۋ كەرەك. ياعني, وتكەن ءبىر جىلدا بۇكىلالەمدىك قوعامداستىقتىڭ ساياسي جانە ەكونوميكالىق تىنىس-تىرشىلىگىندە تولىپ جاتقان وزگەرىستەر بولدى, جەر ءجۇزىنىڭ ۇلكەندى-كىشىلى مەملەكەتتەرىندە كوپتەگەن جاڭالىقتار ورىن الدى. بۇل وزگەرىستەر مەن جاڭالىقتار قازاقستاننىڭ دا الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايىنا بەلگىلى ءبىر دارەجەدە ءوز ىقپالىن تيگىزگەنى انىق. الەمنىڭ ەڭ بەدەلدى مەملەكەت باسشىلارىنىڭ ءبىرى رەتىندە ن.نازارباەۆ وسى وزگەرىستەر مەن جاڭالىقتاردى ۇنەمى ءجىتى قاداعالاپ, ولاردىڭ ناتيجەلەرىن وي تارازىسىنا سالىپ, تالداپ, باعالاپ وتىر. «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىنان ەلباسىنىڭ اسقان قايراتكەرلىگى, ەلدىڭ بۇگىنى مەن ەرتەڭگى ءوسىپ-وركەندەۋىن بۇكىل الەمنىڭ دامۋ باعىتىنا دەر كەزىندە بەيىمدەي بىلەتىن كوشباسشىلىق ەرەكشىلىگى ايقىن اڭعارىلادى. سوعان وراي, قازاقستان پرەزيدەنتى بيىلعى جولداۋىندا دا بۇدان بۇرىن جارىق كورگەن ستراتەگياسىندا بەلگىلەنگەن مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ نەگىزگى باعىت-باعدارىن جان-جاقتى تالداپ, تەرەڭ ناقتىلاپ, سونىڭ ناتيجەسىندە بۇگىنگى زامان تالابى مەن ۋاقىت اعىمىنا بايلانىستى ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە قولعا الىنۋعا ءتيىس ماسەلەلەردى ايقىن كورسەتىپ بەرگەن. بۇل ورايدا ەلباسىنىڭ ماڭگىلىك ەل بولۋدى كوزدەيتىن ۇزاق مەرزىمدى ستراتەگيانى جۇزەگە اسىرۋ جونىندە ناقتى باعدارلاما ۇسىنعانىن ەرەكشە اتاپ ايتا كەتكەن ءجون. ياعني, جولداۋدا ەلىمىزدى ەڭ دامىعان 30 مەملەكەتتىڭ قاتارىنا قوسۋدىڭ بۇكىل مۇمكىندىكتەرى مەن العىشارتتارى جان-جاقتى قامتىلعان. ماڭگىلىك ەل يدەياسى قازاق حالقىنىڭ سان عاسىرلار بويى اڭساعان ارمانى ەكەندىگى بارشاعا ءمالىم. اتا-بابالارىمىزدىڭ وسى اسىل ارمانى ەلىمىز تاۋەلسىزدىك الىپ, مەملەكەت تىزگىنىن نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇستاعاننان كەيىن تۇپكىلىكتى جانە جان-جاقتى جۇزەگە اسا باستادى. وسى كەزەڭدە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇقىقتىق تۇرعىدان رەسىمدەلگەن جانە الەمدىك قوعامداستىق ءبىراۋىزدان مويىنداعان مەملەكەتتىك شەكاراعا قول جەتكىزگەن ەدى. بۇگىنگى كۇنى تاريحي شىندىققا اينالعان ماڭگىلىك ەل يدەياسىنىڭ شەكارا ءبىرجولاتا انىقتالىپ, بەلگىلەنگەن ءدال وسى كەزەڭىنەن باستاۋ الاتىنى داۋسىز. ياعني, وسى كۇننەن باستاپ ەلىمىز تۇڭعىش پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ باسشىلىعىمەن ماڭگىلىك ەل يدەياسىن جۇزەگە اسىرۋعا نىق قادام باستى. جانە وسى جىلداردا قازاقستان ءومىردىڭ بارلىق سالاسىندا بۇكىل الەم مويىنداعان ايتۋلى تابىستارعا قول جەتكىزدى. ەلباسىنىڭ جولداۋىنا شەتەلدەگى قازاق دياسپوراسى دا ايرىقشا قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر. ويتكەنى, شەتەلدەگى قازاقتار – قاي ەلدە تۇرسا دا قازاق ۇلتىنىڭ قۇرامداس ءبىر بولىگى. سوعان وراي, قازاق حالقىنىڭ بۇگىنى مەن بولاشاعىنا بايلانىستى قولعا الىنعان كەز كەلگەن ءىس-شارا جەر جۇزىندەگى بۇكىل اعايىنعا ورتاق. سوندىقتان دا ولار قازاقستاننىڭ اتاق-ابىرويىنىڭ اسقاقتاپ, ەكونوميكاسىنىڭ دامي بەرۋىنە تىلەكتەس. ونىڭ ۇستىنە, شەتەلدەگى قازاقتار نۇرسۇلتان نازارباەۆتى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى عانا ەمەس, جەر جۇزىندەگى بۇكىل قازاقتىڭ باسشىسى رەتىندە قادىر تۇتادى, ەلباسى قولعا العان ءاربىر باستاماعا وزدەرى دە ۇلەس قوسۋدى ارماندايدى. دەمەك, ەلباسىنىڭ جولداۋىن جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى يگىلىكتى ىستەردەن دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ قاۋىمداستىعى دا شەت قالمايدى. ويتكەنى, قاۋىمداستىقتىڭ ءتوراعاسى – ەلباسى. سوعان وراي, ەلباسىنىڭ قازاق حالقىنىڭ بولاشاعىنا قاتىستى قولعا العان ءىس-شارالارىنا قاۋىمداستىق ءوز ۇلەسىن قوسۋعا ءتيىس. بۇل رەتتە, قاۋىمداستىق شەتەلدەردەگى قازاق دياسپوراسى مەن قازاقستاننىڭ اراسىن بايلانىستىراتىن «التىن كوپىر» مىندەتىن اتقارادى. بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاننان سىرت جەرلەردە 5 ميلليوننان استام قازاق دياسپوراسى تۇراتىنىن ايتا كەتكەن ءجون. بۇل – ءبىر مەملەكەتتىڭ تۇرعىندارىنا پارا-پار بولاتىنداي ادام. انا ءتىلىمىزدىڭ, ۇلتتىق بولمىسىمىزدىڭ قايتا جاڭعىرۋىنا دا شەتەلدەن كەلگەن ورالمان اعايىنداردىڭ قوسقان ۇلەسى وتە مول. دەموگرافيالىق جاعدايىمىزدىڭ جاقسارىپ, حالقىمىز سانىنىڭ وسۋىنە دە ورالمان اعايىندار ەرەكشە ىقپال ەتتى. الداعى ۋاقىتتا شەتەل قازاقتارىنىڭ قازاقستاننىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە ۇلەس قوسۋىن بۇدان دا جاقسارتىپ, جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋ كەرەك. بۇعان قازىر ۇلكەن مۇمكىندىك تۋىپ وتىر. بۇل مۇمكىندىك ەلباسىنىڭ بيىلعى جولداۋىنان تۋىندايدى. وسىعان وراي, جولداۋدى جۇزەگە اسىرۋعا شەتەلدىك قازاقتاردى دا كەڭىنەن قاتىستىرۋ ناقتى قولعا الىنۋى قاجەت. شەتەل قازاقتارى جولداۋدى جۇزەگە اسىرۋعا قازاقستانعا ءبىرجولاتا قونىس اۋدارىپ, ورالمان رەتىندە, اتامەكەندە ءبىرجولاتا تۇراقتاپ قالۋ ارقىلى قاتىسا الادى. سونداي-اق, ولاردىڭ قازاقستانعا ۋاقىتشا كەلىپ, تۇراقتى تىركەلىپ, ىقتيار حات الىپ, ءتۇرلى سالادا جۇمىس ىستەپ, نە وقۋ وقىپ ءجۇرىپ تە ەلىمىزدىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە اتسالىسۋعا مۇمكىندىكتەرى بار. قازاق دياسپوراسى وكىلدەرىنىڭ شەتەلدەردە تۇرىپ تا, قازاقستانمەن مادەني-رۋحاني, وقۋ-ءبىلىم سالاسىندا بايلانىس جاساۋ جولىمەن دە بۇكىل قازاق حالقىنىڭ ءبىرتۇتاس ۇلت رەتىندە ءوسىپ-ءوركەندەۋىنە ۇلەس قوسۋىنا بولادى. بۇل رەتتە, شەتەلدىك قازاقتاردىڭ قازاقستانعا تۇراقتى قونىس اۋدارۋىنىڭ, ياعني كوشى-قون ماسەلەسىنىڭ ماڭىزى ايرىقشا. جاسىراتىنى جوق, قازىر ورالماندار كوشى ءبىراز باسەڭدەدى. بىراق ونى قايتا جانداندىرىپ, تۇراقتى جۇرگىزۋگە تولىق ءمۇمكىندىك بار. بۇگىنگى تاڭدا كوشى-قون ماسەلەسىمەن ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ, ىشكى ىستەر, ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ مينيسترلىكتەرى اينالىسادى. بۇل قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ 2013 جىلعى 16 قاڭتارداعى №466 قاۋلىسىندا اتاپ كورسەتىلگەن. سونداي-اق, كوشى-قون جانە ورالماندار ماسەلەسىنە سىرتقى ىستەر, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىكتەرىنىڭ دە, جەرگىلىكتى اكىمدىكتەردىڭ دە تىكەلەي قاتىسى بار. مىنە, وسى مينيسترلىكتەر مەن اكىمدىكتەر ەتنوستىق كوشى-قون جۇمىستارىن بەلگىلى ءبىر باعىت-باعدارلامامەن بىرلەسە وتىرىپ ۇيىمداستىرا بىلسە, شەتەل قازاقتارىن ماڭگىلىك ەل يدەياسىن جۇزەگە اسىرۋعا جان-جاقتى قاتىستىرۋعا ناقتى مۇمكىندىكتەر تۋار ەدى. ەلباسىنىڭ جولداۋىن جۇزەگە اسىرۋعا شەتەلدىك قازاقتاردى بارىنشا ناتيجەلى قاتىستىرۋ ءۇشىن ولارمەن تۇراقتى بايلانىس جاساپ, اتاجۇرتتىڭ جاقسى جاڭالىقتارى مەن ماڭىزدى باستامالارىن دەر كەزىندە جەتكىزىپ, تانىستىرىپ وتىرۋ قاجەت. بۇل جۇمىستاردى قازىر, نەگىزىنەن, دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ قاۋىمداستىعى اتقارىپ كەلەدى. مىسالى, قاۋىمداستىق جىل سايىن ەلباسىنىڭ جولداۋىن تۇرىك, موڭعول جانە باسقا دا تىلدەرگە اۋدارىپ, شەتەلدەگى قازاقتارعا دەر كەزىندە ناسيحاتتاپ, جەتكىزىپ وتىرادى. قازاقستاندا عانا ەمەس, الىس-جاقىن شەتەلدەردە دە ءتۇرلى كونفەرەنتسيالار, دوڭگەلەك ۇستەل جيىندارى مەن وزگە دە مادەني شارالار ۇيىمداستىرادى. بۇل ءۇردىس بيىل دا ءوز جالعاسىن تاۋىپ, شەتەلدەردەگى قازاقتارعا ۇعىنىقتى بولۋ ءۇشىن ەلباسىنىڭ جولداۋىنىڭ كيريلليتسادان بولەك, لاتىن جانە توتە جازۋمەن شىعارىلعان نۇسقالارى جەكە كىتاپشا بولىپ باسىلىپ, تاراتىلاتىن بولادى. قاۋىمداستىقتىڭ مۇنداي ءىس-شارالارىنا مادەنيەت مينيسترلىگى مەن بايلانىس جانە اقپارات اگەنتتىگى جانە «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى ۇنەمى قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى. مۇنداي ءىس-شارالار مەن ءتۇرلى باسقوسۋلاردا شەتەلدەردەگى قازاق دياسپوراسىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن ءبىر جۇيەگە ءتۇسىرىپ, زەردەلەۋگە ايرىقشا كوڭىل بولىنەدى. جانە ول ءىس-شارالاردىڭ ناتيجەلەرى قاۋىمداستىقتىڭ «التىن بەسىك» جۋرنالى مەن «تۋعان ءتىل» الماناعىندا, باسقا دا رەسپۋبليكالىق باسىلىمداردا ۇنەمى جاريالانىپ تۇرادى. شەتەلدەگى قازاق جاستارىن قازاقستانعا اكەلىپ دايىندىق بولىمدەرىندە وقىتۋ مەن جوعارى وقۋ ورىندارىنا قابىلداۋ ءجونىندە دە ايتارلىقتاي جاقسى ىستەر جۇزەگە اسۋدا. مىسالى, جوعارى وقۋ ورىندارىنا ارنالعان مەملەكەتتىك گرانتتىڭ 2 پايىزى شەتەلدەردەگى ۇلتى قازاق جاستارعا بەرىلىپ كەلەدى. قاۋىمداستىقتىڭ جانىندا شەتەل قازاقتارىنىڭ كەشەگى تاريحى مەن بۇگىنگى جاعدايىن زەرتتەۋمەن اينالىساتىن ارنايى تالداۋ ورتالىعى بار. بۇل ورتالىق شەتەلدەردەگى قازاقتار تىعىز ورنالاسقان ءوڭىرلەرگە ۇنەمى ارنايى ەكسپەديتسيالار ۇيىمداستىرىپ تۇرادى. تالداۋ ورتالىعى سوڭعى ۋاقىتتا قازاق دياسپوراسى ماسەلەلەرىنە ارنالعان ءتۇرلى عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيالار وتكىزۋدى دە جاقسى ءداستۇرگە اينالدىردى. شەتەلدەگى اعايىندارمەن بايلانىس جاساۋدا قاۋىمداستىقتىڭ جانىنداعى www.qazaq-aIemi.kz ۆەب-سايتى دا ويداعىداي جۇمىس ىستەۋدە. ءسوزىمىزدى قورىتىندىلاي كەلە ايتارىمىز, ەلباسىنىڭ بيىلعى جولداۋى – جەر جۇزىندەگى بۇكىل قازاققا تىكەلەي قاتىسى بار ماڭىزدى قۇجات. سوعان وراي, جولداۋدى جۇزەگە اسىرۋعا الىس-جاقىنداعى اعايىندار بەلسەنە اتسالىساتىن بولادى. تالعات ماماشەۆ, دۇنيەجۇزى قازاقتارى قاۋىمداستىعى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى. الماتى.ارمانىمىز دا, تىلەگىمىز دە ءبىر
رەسەيدەگى 1 ميلليونعا جۋىق قازاقتىڭ جۇرەگى دە قازاقستان دەپ سوعادى. ولاردىڭ ارمانى دا, تىلەگى دە قازاقستاندىقتارمەن بىردەي. سوندىقتان قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋگە باعىتتالعان 2050 جىلعا دەيىنگى قازاقستاننىڭ دامۋ ستراتەگياسىنىڭ جوسپارىن ايقىنداعان بيىلعى جولداۋىن ءبىز دە ۇلكەن قۋانىشپەن قابىلدادىق. وندا ەلباسى قازاقتىڭ ۇلتتىق يدەياسى تۋرالى كوپتەن بەرى جۇرتشىلىق اراسىندا قىزۋ تالقىلانىپ كەلە جاتقان پىكىرسايىسقا نۇكتە قويدى. «قازاق ەلىنىڭ ۇلتتىق يدەياسى – ماڭگىلىك ەل. ءبىز وزگەنىڭ قاتەلىگىنەن, وتكەننىڭ تاعىلىمىنان ساباق الا بىلۋگە ءتيىسپىز. ول ساباقتىڭ ءتۇيىنى بىرەۋ عانا – ماڭگىلىك ەل بولۋ ءبىزدىڭ ءوز قولىمىزدا. بۇل ءۇشىن ءوزىمىزدى ۇنەمى قامشىلاپ, ۇدايى العا ۇمتىلۋىمىز كەرەك», دەگەن نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ءسوزى الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە جۇرگەن 5 ميلليون قازاقتىڭ ءبارىنىڭ دە كوڭىلىنەن شىقتى دەپ ويلايمىن. وسى ارادا كوڭىلدە جۇرگەن مىنا ءبىر جاعدايدى ايتا كەتسەم دەيمىن. ءالى كۇنگە دەيىن قازاقستانداعى ءباسپاسوز قۇرالدارىنان دا, ۇكىمەتتىڭ لاۋازىمدى تۇلعالارىنىڭ سويلەگەن سوزدەرىنەن دە رەسەيدەگى قازاق دياسپوراسى دەگەندى ءجيى ەستيمىز. جالپى, شەتەلدەگى قازاقتار نەگىزىنەن تاعدىر تاۋقىمەتىمەن ءبىر كەزدەرى اتاجۇرتتان ەرىكسىز جات جەرگە كەتۋگە ءماجبۇر بولعاندار دەيتىن بولساق, رەسەي قازاقتارىنىڭ جاعدايى ولاردان وزگەشەلەۋ. ويتكەنى, ولار دياسپورا ەمەس. اتا-بابالارىنىڭ سوناۋ ەرتە زامانداردان بەرى كىر جۋىپ, كىندىك قانى تامعان تۋعان جەرىندە تۇرىپ كەلە جاتىر. سوندىقتان دا ولار شەكارا ءبولىسى كەزىندە سىرت جاقتا قالىپ قويسا دا ءالى كۇنگە دەيىن قازاقستانعا قونىس اۋدارۋعا اسا قۇلشىنىپ جاتقان جوق. بۇل – «ءولى رازى بولماي, ءتىرى بايىمايدى» دەپ سانايتىن جانە تۋعان جەردى ەرەكشە قاستەرلەيتىن قازاقتىڭ قانىنا سىڭگەن اسىل قاسيەتىنىڭ ءبىر كورىنىسى. ونى ساۋداعا سالۋ ەشبىر قيسىنعا كەلمەيدى. ءبىز قازىر رەسەي دەپ اتالاتىن ەلدىڭ ازاماتى بولعانىمىزبەن, قازاقتىقتان قور بولىپ جۇرگەن جوقپىز. قايتا ارقامىزدا قازاقستان دەگەن تاۋەلسىز مەملەكەتتىڭ بارىن ماقتان تۇتامىز, قازاقتى ماڭگىلىك ەلگە باستايتىن, ەڭ مارتەبەلى جول بولىپ وتىرعان «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىنىڭ جۇزەگە اسۋىنا ءبىز دە ءوز ۇلەسىمىزدى قوسا الامىز. ەل مەن ەلدىڭ اراسىنداعى ساۋدا-ساتتىق پەن بارىس-كەلىس قاتىناستا رەسەي قازاقتارىنىڭ ءرولىن ەشكىم ەشقاشان جوققا شىعارا المايدى. ماسەلەن, ومبى وبلىسىنداعى تۇڭعىش ۇلتتىق مادەني ورتالىق سانالاتىن «ءمولدىر» قازاق مادەني ورتالىعىنىڭ 25 جىلدىق مەرەيتويى اياسىندا ومبىدا 12 اقپاندا «مادەنيەت عارىش سياقتى. كيىز ءۇي – كوشپەندىلەر عارىشى» دەپ اتالاتىن كورمە اشتى. ماۋسىم ايىنا دەيىن ونى ۇلتى مەن دىنىنە قاراماستان, وڭىردەگى بارلىق ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنىڭ وقۋشىلارى كەلىپ تاماشالاماق. بۇدان بولەك, 12-13 اقپان كۇندەرى رەسەيدىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن مادەنيەت قايراتكەرى امانگەلدى شاكەنوۆتىڭ «تۋىپ-وسكەن كەڭىستىك» دەگەن تاقىرىپتاعى جەكە كورمەسى, توعىزقۇمالاق ءتۋرنيرىن, «ءمولدىر ساز» دەپ اتالاتىن كونتسەرت قويدىق. ەندى مامىر ايىندا «ەۋرازيالىق كەڭىستىكتەگى قازاقتار: تاريحى, مادەنيەتى جانە الەۋمەتتىك-مادەني ۇدەرىستەرى» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا وتكىزگەلى وتىرمىز. ال ماۋسىمدا ەر جانىبەك باتىردىڭ 300 جىلدىعىنا وراي ءداستۇرلى «توي دۋمان» مادەنيەت جانە سپورت مەرەكەسى وتپەك. مۇنداي شارالاردى رەسەي قازاقتارىنىڭ فەدەرالدىق ۇلتتىق-مادەني اۆتونومياسىنا قاراستى ۇيىمدار قازاقتار تۇراتىن بارلىق جەردە ۇيىمداستىراتىن بولادى. التىناي ءجۇنىسوۆا, ومبى قالاسىنداعى «ءمولدىر» قازاق مادەني ورتالىعىنىڭ ءسىبىر ايماقتىق ورتالىعى كەڭەسىنىڭ ءتورايىمى. رەسەي فەدەراتسياسى.ورتاق ماقساتقا جۇمىلدىرادى
قازاقستان پرەزيدەنتى, دۇنيەجۇزى قازاقتارى قاۋىمداستىعىنىڭ ءتوراعاسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «قازاقستان جولى – 2050: ءبىر ماقسات, ءبىر مۇددە, ءبىر بولاشاق» جولداۋىن شەتەلدەردەگى قازاقتار دا قازىر ءوز ورتاسىندا قىزۋ تالقىلاۋدا. سولاردىڭ قاتارىندا تۇركياداعى قانداستار دا بار. جالپى, ەلباسىنىڭ بيىلعى جولداۋى تۇركيانىڭ 50-دەن استام بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا جارىق كورىپ, كەيبىر باسىلىمدار, ءتىپتى, وعان ءبىر ەمەس, ءبىرنەشە ءنومىرىن ارنادى. سونىڭ ارقاسىندا تۋىسقان تۇرىك حالقى دا قازاقستاننىڭ 2050 جىلعا دەيىنگى دامۋ جوسپارىمەن كەڭىنەن تانىسۋعا مۇمكىندىك الدى. ءبىزدىڭ پىكىرىمىزشە, ەلدىك مۇراتتى كوزدەيتىن جولداۋ ەڭ الدىمەن ۇلت پەن ۇلىستى ورتاق ءمۇددەگە جۇمىلدىرادى. ەكىنشى, قازاق حالقى مەن قازاقستاننىڭ الەمنىڭ وزىق ەلدەرى قاتارىنان ورىن الۋىنىڭ جولدارىن قاراستىرادى. باسقا سوزبەن ايتقاندا, پرەزيدەنتتىڭ كوزدەگەنى قازاقستان مەن قازاقتاردىڭ برەندكە اينالۋى. ويتكەنى, جولداۋدىڭ مازمۇنىنا كوز جۇگىرتەر بولساق, وندا نانوتەحنولوگيالار جايلى ايتىلعان. مەديتسينا عىلىمىنىڭ دامۋى, ەكونوميكا, اۋىل شارۋاشىلىعى سالالارىنىڭ ساپاسىن وزىق تەحنولوگيامەن كوتەرۋ جانە ەڭ ماڭىزدىسى, تۋريزم سالاسىندا قازاقستان قاۋىپسىز ەلگە جانە ادامدار ءۇشىن جايلى ورىنعا اينالسىن دەگەن يدەيالار ورتاعا سالىنىپ جاتىر. ناتيجەسىندە قازاقستاننىڭ باستى نىساناسى – الەمدەگى وزىق 30 ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋ. مۇنىڭ بارلىعى, قورىتىندىلاپ ايتقاندا, قازاق حالقىنىڭ برەندكە اينالۋى دەپ بىلەمىن. ەلباسىنىڭ «انا ءتىلىمىز ماڭگىلىك ەلىمىزبەن بىرگە ءماڭگىلىك ءتىل بولدى» دەگەنىندەي, تۇركيا قازاقتارى ۇلتتىڭ ۇلى قۇندىلىعى سانالاتىن انا ءتىلىمىزدى ۇلتتىڭ ۇيىتقىسىنا اينالدىرۋدى تولىق قولدايدى. دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ قاۋىمداستىعى جىل سايىنعى جولداۋلاردى دا بىرنەشە تىلگە اۋدارىپ, ونى كىتاپ ەتىپ شىعارىپ, تاراتىپ كەلەدى. تۇركياداعى جاس جەتكىنشەكتەر ءوز انا ءتىلىن بىلمەيدى دەسەك, ارتىق ايتقاندىق ەمەس. سولار ءۇشىن تۇرىك تىلىندەگى نۇسقاسى وتە قاجەت. ءارى قاراي دا ناسيحات جۇمىستارى جۇرگىزىلە بەرمەك. ابدۋاقاپ قارا, تۇركيانىڭ ميمار سينان كوركەمونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى. ىستامبۇل.قازاقستاننىڭ ابىرويىن اسقاقتاتقان
«بايلىعىمىز دا, باقىتىمىز دا بولعان ماڭگىلىك تاۋەلسىزدىگىمىزدى كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاي ءبىلۋمىز كەرەك. «قازاقستان-2050» – ءماڭگىلىك ەلگە باستايتىن ەڭ ابىرويلى, ەڭ ءمارتەبەلى جول», دەگەن ەلباسىنىڭ ءسوزىنەن ءوز باسىم ۇلكەن اسەر الدىم. ويتكەنى, قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىگى مەن دامۋىنىڭ باياندى بولۋى, الەمنىڭ دامىعان 30 ەلىنىڭ قاتارىنا قوسىلۋى شەتەلدەردە تۇراتىن قازاقتار ءۇشىن دە وتە ماڭىزدى. شەتەلدەردەگى قازاقتار مۇنى ءار ۋاقىت قولداپ-قۋاتتايدى. جولداۋدا اتاپ وتىلگەندەي, «ماڭگىلىك ەلىمىزبەن بىرگە ماڭگىلىك ءتىل بولعان» انا ءتىلىمىزدىڭ دە كوركەيە بەرەتىندىگىنە, مارتەبەسىنىڭ وسە بەرەتىندىگىنە تولىق سەنەمىز. وسى ورايدا, قازاق ءتىلىنىڭ قولدانىلۋ اياسىنىڭ جىل وتكەن سايىن كەڭەيۋى, قازاق ءتىلىن ۇيرەنگەن باسقا ۇلت وكىلدەرى سانىنىڭ ءوسىپ كەلە جاتۋى, مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ دامۋىنا ارنايى قارجى ءبولىنۋى سياقتى قادامدار قۋانتادى. ەندىگى ماسەلە قازاق ازاماتتارىنىڭ تاۋەلسىزدىكتىڭ نەگىزگى تىرەگى – مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسىن ودان ءارى كوتەرىپ, قاستەرلەپ, قولدانىلۋ اياسىن كەڭەيتۋگە مەيلىنشە كۇش سالىپ, كوڭىل بولۋلەرىنە قاتىستى بولىپ وتىر. بۇل تۋرالى جولداۋدا ەلباسى مەملەكەتتىك ءتىلدى « ...داۋدىڭ تاقىرىبى ەمەس, ۇلتتىڭ ۇيىتقىسى ەتە بىلگەنىمىز ءجون», دەپ تاماشا بايانداعان. قازاقتىڭ ماڭگىلىك عۇمىرى ۇرپاقتىڭ ماڭگىلىك بولاشاعىن باياندى ەتۋگە ارنالاتىنىن, ەندىگى ۇرپاق – ماڭگىلىك قازاقتىڭ پەرزەنتى. ال قازاق ەلىنىڭ ۇلتتىق يدەياسى – ماڭگىلىك ەل ەكەنىن جۇرەككە جەتكىزگەن. بۇل الەمدىك قوعامداستىق پەن ونداعى كۇللى جۇرتشىلىق تاراپىنان وڭ باعاسىن الۋدا. ونى ءبىز كۇندە كوزبەن كورىپ, قۇلاقپەن ەستىپ جۇرگەندىكتەن, قازاقتىعىمىزدى كوڭىلىمىزگە دەمەۋ قىلىپ, مەرەيىمىز تاسىپ, ءاردايىم قۋانىشتان جۇرەگىمىز جارىلارداي ءبىر مارقايىپ قالامىز. ەندى الداعى شىلدە ايىندا بەرليندە وتەتىن ەۋروپا قازاقتارىنىڭ قۇرىلتايىندا ماڭگىلىك ەل بولۋدى ماقسات تۇتقان قازاقستاننىڭ 2050 جىلعا دەيىنگى دامۋ ستراتەگياسىنىڭ ءىس-جوسپارىنا ءبىزدىڭ دە اتسالىساتىن تۇستارىمىز جان-جاقتى ءسوز بولاتىن بولادى. اسىرەسە, الەمنىڭ وزىق 30 ەلىنىڭ قاتارىنا كىرۋگە ۇمتىلعان قازاقستان ءۇشىن ەۋروپاداعى جەتەكشى مەملەكەتتەردە تۇرىپ جاتقان جانە وندا ءتۇرلى سالادا قىزمەت ەتىپ جۇرگەن قازاقتاردىڭ قوسار ۇلەسى از بولماسى كۇمانسىز. ابدۋلكايىم كەسيجي, ساياساتتانۋ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, ەۋروپا قازاق قوعامدارى فەدەراتسياسىنىڭ توراعاسى. ميۋنحەن.