سوڭعى كۇندەرى تەڭگە ايتارلىقتاي السىرەپ, مۇناي ارزانداۋدا. حالىقارالىق نارىقتاردىڭ قۇبىلمالى فاكتورلارىنا قانداي جاعداي سەبەپ بولعانىن جانە بۇل تەڭگەنىڭ ايىرباستاۋ باعامىنا قالاي اسەر ەتەتىنى جايلى ساۋالدارعا قۇب مونەتارلىق وپەراتسيالار دەپارتامەنىنىڭ ديرەكتورى ن.تۇرسىنحانوۆ جاۋاپ بەردى.
«18 قاراشادا قازاقستان قور بيرجاسىنداعى دوللار-تەڭگە ۆاليۋتا جۇبىنىڭ بيرجاداعى ساۋدا-ساتتىعى 431,60 تەڭگە دەڭگەيىنە جەتتى, بۇل جارتى جىلدان استام ۋاقىت ىشىندەگى ەڭ جوعارى ءمان بولىپ تابىلادى. باعام سەرپىنى ەنەرگيا تاسىمالداۋشىلار نارىعىنداعى اعىمداعى ۇردىستەردى جانە حالىقارالىق نارىقتاعى احۋالدى كورسەتەدى.
ءبىر جاعىنان, قازاننىڭ سوڭىنان باستاپ مۇناي باعاسىن بەلگىلەۋ بايدەن اكىمشىلىگىنىڭ مۇناي باعاسىنىڭ ءوسۋىن تەجەۋ جونىندەگى ىقتيمال شارالارى تۋرالى الىپ-ساتارلىق اياسىندا, سونداي-اق وپەك پەن حالىقارالىق ەنەرگەتيكا اگەنتتىگىنىڭ مۇناي نارىعىندا ارتىق ۇسىنىستىڭ جۋىق ارادا پايدا بولاتىنى تۋرالى بولجامدارىنا بايلانىستى سوڭعى 7 جىلداعى ەڭ جوعارى كورسەتكىشتەن 5%-دان استام كورسەتكىشكە تومەندەدى. 16 قاراشادا وسى ەلدەردىڭ باسشىلارى اراسىنداعى سوڭعى كەلىسسوزدەر كەزىندە كەلىسىلگەن اقش پەن قىتايدىڭ ستراتەگيالىق رەزەرۆتەرىنەن مۇنايدى ساتۋ نارىق قاتىسۋشىلارىنىڭ الاڭداۋشىلىعىن تۋدىرادى.
ەكىنشى جاعىنان, ينفلياتسيانىڭ جوعارى كورسەتكىشتەرىنە جاۋاپ رەتىندە اقش-تا مولشەرلەمەلەردى ءوسىرۋ كەزەڭىنىڭ جاقىن ارادا باستالۋىن كۇتۋ دامۋشى ەلدەر ۆاليۋتالارىنىڭ تارتىمدىلىعىن تومەندەتەدى جانە تەڭگەنىڭ السىرەۋىن تۋدىراتىن قوسىمشا فاكتور بولىپ تابىلادى. 30 جىلداعى ەڭ جوعارى ءمان بولىپ تابىلاتىن اقش-تاعى ينفلياتسيانىڭ 6,2%-عا قارقىن الۋى اقش-تا مولشەرلەمەلەردى وسىرە باستاۋدىڭ كۇتىلگەن كۇنىنىڭ جاقىنداۋىنا جانە وبليگاتسيالار كىرىستىلىگىنىڭ وسۋىنە الىپ كەلدى. اقش دوللارىنىڭ نىعايۋى دامۋشى ەلدەر ۆاليۋتالارىنا بارلىق جاقتان قىسىم كورسەتۋدە.
EMCI J.P. Morgan دامۋشى ەلدەر ۆاليۋتالارىنىڭ يندەكسى دامىعان ەلدەردىڭ ورتالىق بانكتەرىنىڭ قاتايتۋ كەزەڭىنىڭ باستالۋىنان دامۋشى نارىقتاردان كاپيتالدىڭ اكەتىلۋىنە قاتىستى ينۆەستورلاردىڭ الاڭداۋشىلىعى اياسىندا قازاننىڭ سوڭىنان بەرى 2,1%-عا السىرەدى. ماسەلەن, تۇرىك ليراسى 15,2%-عا, وڭتۇستىك افريكا راندى 2,7%-عا, چيلي پەسوسى 2,2%-عا السىرەدى. تۇركيادا ليرانىڭ دەۆالۆاتسياسى ۆاليۋتالىق داعدارىس سيپاتىندا كورىنىس الۋدا.
دامۋشى ەلدەردىڭ نارىقتارىنا قاتىستى سەنتيمەنتتىڭ وزگەرۋى اياسىندا ءبىز قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك باعالى قاعازدارىنا بەيرەزيدەنتتەر قىزىعۋشىلىعىنىڭ تومەندەگەنىن بايقاپ وتىرمىز, ولار ايدىڭ باسىنان بەرى ينۆەستيتسيالاردى 23 ملرد تەڭگەگە نەمەسە پوزيتسيادان 3%-عا قىسقارتتى.
رەسەي ءرۋبلى دە ءوسىپ كەلە جاتقان گەوساياسي تاۋەكەلدەر اياسىندا تەرىس سەرپىن كورسەتىپ وتىر. پەنتاگوننىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى دجون كيربيدىڭ رەسەي اسكەرلەرىنىڭ ۋكراينامەن شەكارالاس اۋداندارعا كوشۋى تۋرالى مالىمدەمەسى ينۆەستورلاردىڭ الاڭداۋشىلىعىن تۋدىردى. اقش ەو-داعى ارىپتەستەرىنە رەسەيدىڭ ۋكرايناعا باسىپ كىرۋى جونىندەگى ىقتيمال جوسپارلارى تۋرالى ەسكەرتتى جانە رەسەيدى بولاشاقتاعى ءوز جوسپارلارى تۋرالى تۇسىندىرۋگە شاقىردى. قاراشانىڭ باسىنان باستاپ ءرۋبلدىڭ اقش دوللارىنا قاتىستى باعامى 3,1%-عا السىرەپ, ءبىر دوللار ءۇشىن 70,9 رۋبل دەڭگەيىنەن 73,1 رۋبل دەڭگەيىنە دەيىن ايتارلىقتاي السىرەي باستادى.
جالپى العاندا, تەڭگە ىرگەلى فاكتورلاردىڭ اسەرىنەن قالىپتاسادى جانە ەنەرگيا تاسىمالداۋشىلار نارىعىنداعى جانە دامۋشى ەلدەر نارىقتارىنداعى نەگىزگى ۇردىستەردىڭ سەرپىنىن كورسەتەدى دەپ ايتۋعا بولادى», دەيدى ن.تۇرسىنحانوۆ.