مەكتەپتى ءبىتىرىپ, جوعارى وقۋ ورنىنا جولداما العان ءاربىر تۇلەك, ءتورت جىل اياقتالعان سوڭ, وقىعان ماماندىعى بويىنشا وڭتايلى جۇمىس تابا الامىن با دەپ ويلاناتىنى انىق. تارام-تارام جولداردان تاڭداعان ماماندىعىڭا قاراي قىزمەت تابىلا قالسا جاقسى عوي. ايتپەسە, جوعارى ءبىلىمى بار جاستاردىڭ دا جۇمىر باسىن سۇيرەتىپ, جۇمىس تاپپاي جۇرگەندەرى قانشاما. قالادان ءتالىم مەن تاجىريبە جيناقتاپ, «ديپلوممەن – اۋىلعا» اتتانعان ازاماتتار دا بار.
ولاردى ماجبۇرلەۋ زاڭعا دا, زامانعا دا قارسى شىققاندىق شىعار. تالداۋ دا, تاڭداۋ دا ءوز ەركىڭدە. جانى قالاعان جۇمىس تابىلىپ, جۇبايى قارسى بولماعاسىن جانسايا دا وسى باعدارلاما ارقىلى پاۆلودار وبلىسىنا قاراي بەت العان.
«ەكى جىل استاناداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى» ماماندىعى بويىنشا ماگيستراتۋرانى ءبىتىرىپ, قولىما ديپلومىمدى الىپ, «ديپلوممەن – اۋىلعا» باعدارلاماسى بويىنشا پاۆلودار وبلىسى پاۆلودار اۋدانىنىڭ لۋگانسك اۋىلىنداعى لۋگانسك جالپى ورتا ءبىلىم بەرۋ مەكتەبىنە كەلدىم. مەكتەپ ديرەكتورى بىردەن قۇشاق جايا قارسى الدى. ديرەكتوردىڭ وقۋ-تاربيە ءىسى جونىندەگى ورىنباسارى لاۋازىمىنا تاعايىندادى. سونداي-اق قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى پانىنەن 8-سىنىپ وقۋشىلارىنا ساباق جۇرگىزىپ كەلەمىن. «ديپلوممەن – اۋىلعا» باعدارلاماسى جاستاردى ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا مەملەكەت تاراپىنان كوتەرمەاقى مەن باسپانا الۋعا جەڭىلدەتىلگەن نەسيە ۇسىنادى», دەيدى ج.سارسەنباەۆا.
سونىمەن قاتار ول مەملەكەتتىك قولداۋ قارجىلاي عانا ەمەس, رۋحاني تۇرعىدان دەمەۋ بەرۋشىلەردىڭ دە بارىن تىلگە تيەك ەتتى.
«مەنىمەن بىرگە وسى جىلى مەكتەبىمىزگە ءتورت جاس مامان جۇمىسقا ورنالاستى. بارىمىزدە مەملەكەت تاراپىنان بەرىلىپ جاتقان كوتەرمەاقىنى ءبىر اي ىشىندە الدىق. اي سايىن اۋدان اكىمى جاس مامانداردى جيناپ, جاعدايلارىن ءبىلىپ وتىرادى. اۋىلدا جاس ماماندارعا ارنالعان جاتاقحانا بار. جاتاقحانادا بارلىق جاعدايلار (ىستىق سۋ, سۋىق سۋ, جۋىناتىن بولمە, ت.س.س.) جاسالعان. مەكتەپتىڭ كاسىپوداق ءبولىمىنىڭ ءتورايىمى سالتانات ورازبايقىزى مەن باستاۋىش سىنىپ ادىستەمەلىك بىرلەستىگىنىڭ جەتەكشىسى اينۇر تەمىرجانقىزى ءاردايىم ءبىز سياقتى جاس ماماندارعا قولداۋ كورسەتىپ, بىلمەگەن تۇستارىمىزدى ايتىپ وتىرادى. ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ ءوز سوزىندە: «قازىر جۇمىستى قالادان ەمەس, اۋىلدان ىزدەۋ كەرەك. ويتكەنى ەلدى داعدارىس كەزىندە اسىرايتىن – اۋىل. ال اۋىلدا جۇمىس بولۋ ءۇشىن, ول قالانى اسىراي الۋ ءۇشىن جەكە شارۋالاردى, اۋىل تۇرعىندارىن, شاعىن شارۋا قوجالىقتارىن قايتا قاۋىمداستىرىپ, بىرىكتىرۋ قاجەت», دەگەن ەدى. راسىندا دا, وزدەرىنە قاجەتتى ءبىلىمدى يگەرگەن بۇگىنگى جاستار ونى اۋىلدىڭ كوركەيۋى ءۇشىن قولدانسا, ەلىمىزدىڭ بولاشاعى جارقىن, ال جاستارىمىزدىڭ ەڭبەگى ەش كەتپەس ەدى دەگەن ۇمىتتەمىز», دەيدى ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىز.
جوباعا جاۋاپتى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى وكىلدەرىنە حابارلاسقانىمىزدا, 2021 جىلى 4,5 مىڭ مامانعا تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋعا بيۋدجەتتىك كرەديت بەرۋگە 20 ملرد تەڭگە جوسپارلانعانىن جەتكىزدى.
«ديپلوممەن – اۋىلعا» جوباسىنىڭ شەڭبەرىندە 100 اەك (291 700 تەڭگە) بىرجولعى كوتەرمە جاردەماقى جانە تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋ ءۇشىن 1 500 اەك-تەن (4 375 500 تەڭگە) اسپايتىن سومادا بيۋدجەتتىك كرەديت تۇرىندە الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارى كوزدەلەدى. 2021 جىلى 4,5 مىڭ مامانعا تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋعا بيۋدجەتتىك كرەديت بەرۋگە 20 ملرد تەڭگە جوسپارلانعان. 2021 جىلدىڭ 1 تامىزىنداعى جاعداي بويىنشا 2,6 مىڭ مامانعا 11,3 ملرد تەڭگە سوماسىندا بيۋدجەتتىك كرەديت بەرىلدى. 2020 جىلدىڭ شىلدەسىندە الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارىن الۋ ءۇشىن جوباعا قاتىسۋشىلار تىزىمىنە اۋىل, كەنت, اۋىلدىق وكرۋگ اكىمدەرى اپپاراتتارىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرى قوسىلدى. الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارى كوبىنەسە اۋىلدىق وكرۋگتەر اكىمدەرى اپپاراتتارىنىڭ باس جانە جەتەكشى ماماندارىنا باعدارلانعان», دەلىنگەن مينيسترلىكتىڭ مالىمەتىندە.
ەلباسىنىڭ 2007 جىلعى 5 ناۋرىزداعى تاپسىرماسىنا سايكەس جوبانى ىسكە اسىرۋ اۋىلدىق ەلدى مەكەندەرگە جۇمىس ىستەۋ جانە تۇرۋ ءۇشىن كەلگەن الەۋمەتتىك سالا ماماندارىن قولداۋعا باعىتتالعان. الەۋمەتتىك سالاداعى بىلىكتى مامانداردىڭ تاپشىلىعى جانە اۋىلدىق جەرلەردە ءبىلىم بەرۋ, مەديتسينالىق جانە وزگە دە الەۋمەتتىك قىزمەتتەر ساپاسىنىڭ قاناعاتتانعىسىز بولۋى اتالعان تاپسىرماعا نەگىز بولدى. 2021-2023 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى قالىپتاستىرۋ شەڭبەرىندە تۇرعىن ۇيگە بيۋدجەتتىك كرەديت تۇرىندە الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارىن ۇسىنۋعا جىل سايىن 20 ملرد تەڭگە جوسپارلانعان, بۇل رەتتە وڭىرلەردىڭ قاجەتتىلىگى شامامەن 27 ملرد تەڭگە. وتكەن جىلدان باستاپ جوباعا اۋىلدىق (كەنتتىك) وكرۋگ اكىمدىكتەرىنىڭ اپپاراتتارىندا جۇمىس ىستەيتىن مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر ەنگىزىلدى, بۇل تيىسىنشە مەملەكەتتىك بيۋدجەتتىڭ شىعىس بولىگىن ۇلعايتادى.
اۋداندىق ماڭىزى بار كەيبىر قالالاردىڭ حالىق سانى, ەكونوميكا قۇرىلىمى بويىنشا اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردەن ەرەكشەلەنبەيتىنىن ەسكەرە وتىرىپ, ولاردىڭ مارتەبەسىن وزگەرتۋ قاجەتتىلىگى تۋىندايدى. رەسپۋبليكا كولەمىندە حالىق سانى بويىنشا ءوز مارتەبەسىنە سايكەس كەلمەيتىن 13 قالا بار (اقمولا – 3, اقتوبە – 2, شىعىس قازاقستان – 2, قاراعاندى – 1, قىزىلوردا – 1, ماڭعىستاۋ – 1, سولتۇستىك قازاقستان – 3). سونىمەن قاتار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ق.توقاەۆتىڭ 2020 جىلعى 1 قىركۇيەكتەگى قازاقستان حالقىنا جولداۋىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە ۇكىمەت اۋىلدىق اۋماقتار مەن شاعىن قالالار بويىنشا ۇلتتىق جوبانى پىسىقتاۋدا. ۇلتتىق جوبادا الەۋمەتتىك جانە ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمدى كەشەندى جاڭعىرتۋ, شاعىن كرەديت بەرۋدى قوسا العاندا, كاسىپكەرلىكتى مەملەكەتتىك قولداۋ, قالا قۇراۋشى كاسىپورىنداردى قولداۋ, شاعىن قالالارداعى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى, ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋدى قولداۋ جانە شاعىن قالالارعا قونىس اۋدارۋعا جاردەمدەسۋ جانە باسقا دا ءىس-شارالار كوزدەلەدى. كورسەتىلگەن شارالار ەكونوميكانىڭ جاڭا سەكتورلارىن دامىتۋعا, شاعىن قالالاردان حالىقتىڭ كوشى-قون اعىنىن ازايتۋعا, شاعىن قالالار حالقىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسى مەن ءال-اۋقاتى دەڭگەيىنىڭ وسۋىنە ىقپال ەتەتىن بولادى. سونداي-اق اتالعان كەشەندى شارالار وسى ەلدى مەكەندەردىڭ كادرلىق الەۋەتىن كۇشەيتۋگە دە مۇمكىندىك بەرەدى. جوعارىدا باياندالعاننىڭ نەگىزىندە اۋداندىق ماڭىزى بار قالالارعا جۇمىس ىستەۋ جانە تۇرۋ ءۇشىن كەلەتىن ماماندارعا الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارىن ۇسىنۋ ماسەلەسى ۇلتتىق جوبانى پىسىقتاۋ بارىسىندا قارالاتىن بولادى.
ءبىلىمدى تۇلەك بىلىكتى مامانعا اينالارى انىق. وسى رەتتە وقۋىن اياقتاپ, اۋىلدىڭ احۋالىن جاقسارتۋعا ات سالىسامىن دەپ اتتانعان ءاربىر جاسقا قولداۋ كورسەتۋ جەرگىلىكتى باسشىلاردىڭ نازارىندا بولۋعا ءتيىس. سوندا عانا مامان تاپشىلىعى سياقتى ماڭىزدى ماسەلە شەشىلەرى ءسوزسىز.