وسىمەن ءتورتىنشى رەت ءوتىپ وتىرعان «قاراعاندى كوكتەمى» پوەزيا فەستيۆالى بيىل ادەبي سىن جانرىنا ارنالدى. بىلتىر پروزا جانرى قاۋزالعان. بۇدان ۇيىمداستىرۋشىلار قاراعاندى قالاسىنىڭ اكىمدىگى مەن قازاقستان جازۋشىلار وداعى قاراعاندى فيليالى ءار جىلى شاماسىنشا ادەبيەتتىڭ ءبىر سالاسىن قامتۋعا تىرىسىپ كەلە جاتقانى بايقالادى.
رەسپۋبليكالىق فەستيۆالدىڭ بيىلعى قوناقتارى ادەبيەتتانۋشى, سىنشى ءاليا بوپەجانوۆا, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتتارى, اقىندار سەرىك اقسۇڭقار ۇلى مەن عالىم جايلىباي, سىنشى, پۋبليتسيست ءامىرحان مەڭدەكە, ادەبيەتتانۋشى, سىنشى امانگەلدى كەڭشىلىك ۇلى, «قازاق گازەتتەرى» جشس باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى, سىنشى باعاشار تۇرسىنباي ۇلى ادەبي سىن تۋرالى سويلەپ, ءدارىس وقىدى. ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلگەن جاس اقىندار مەن قاراعاندىلىق ستۋدەنتتەر ادەبي سىن تۋرالى ءدارىس تىڭدادى.
فەستيۆال بولعان سوڭ اشىلۋىندا دۋمان كورىگى قىزدى. بيمەن اشىلىپ, ءان شىرقالدى. كەنشىلەر شاھارىنداعى «دوستىق» ۇيىندە «جاڭا زامان ادەبيەتى جانە سىن» تاقىرىبىنداعى دوڭگەلەك ۇستەل باسىندا ادەبي سىن حاقىندا ءبىراز دۇنيەنىڭ قۇلاعى قىلتيدى. كەيىنگى كەزدە سىن قابىلداماق تۇگىلى, سىنعا ءمان بەرۋدى قويعانىمىز, مەملەكەتتىك سىيلىقتان باستاپ, «مەتسەنات» سەكىلدى جەكەلەگەن اتاقتى سىيلىقتاردىڭ بىردە-بىرەۋىنە سىنشىلار ساراپشى بولماعانىن العا تارتتى ادەبيەتشىلەر. كەز كەلگەن ادەبي بايقاۋدىڭ اۋەلگى تورەشىسى سىنشى بولۋى كەرەك. ال سىن بولماي, ادەبيەت دامىمايتىنىن ايتىپ جاتۋدىڭ ءوزى ارتىق. ماسەلەن, ەۋروپا جۇرتشىلىعىنا تارالعان كىتاپپەن قاتار ونداعى شىعارمالارعا قاتىستى رەتسەنزيالار ءبىرىنشى وقىلادى. تۋىندىنىڭ بەرەرى نە, بۇگىنگى كوزقاراس تۇرعىسىنان قاراعاندا جەتىستىگى مەن كەمشىلىگى, ارتىقشىلىعى باسىم با, ۋاقىت ءبولىپ وقۋعا تۇرا ما دەگەندەي سۇراقتاردىڭ جاۋابىن ويلى وقىرمان سول جازبالاردان بىلەدى. نەمەسە شىعارماداعى اۆتوردىڭ ايتپاق ويىن تاپ باسىپ تاني الدى ما, جوق, نەگىزگى ويدىڭ ۇستىنەن تۇسپەي, وقيعا قۋالاپ كەتتى مە, ۇلكەن شىعارمانىڭ قايىرىلاتىن تاقىرىپتارى دا جەتەرلىك ەمەس پە؟ بايگى العان بۇگىنگى شىعارمالار تۋرالى كىل ماقتاۋدان باسقا پىكىر ەستي قويمايمىز. ونىمەن ادەبيەت الىسقا بارمايدى. ەڭ قورقىنىشتىسى – ءبىزدىڭ ادەبيەت اينالاسىنداعىلار الگىندەي كوتەرمەلەۋلەردى قالىپتى جاعداي رەتىندە قابىلدايتىنى. بۇلاي بولعان سوڭ سوڭدارىنان كەلە جاتقان جاستار سىن كوتەرە مە سوسىن؟ سۇراقتىڭ اكەسى دە – وسى. كەلىستىرىپ ماقتاۋ قالىپقا اينالعان سوڭ, جاستار سىن كوتەرمەيدى دەپ رەنجۋ قايبىر ورىندى؟
دوڭگەلەك ۇستەلدە بايانداما جاساعان فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پوفەسسور جانسايا جارىلعاپ سىن جانرىنا عىلىمي تۇرعىدا توقتالىپ, جانر ىشىندەگى قاتپارلارىن ايقىنداپ, جىلىكتەپ بەردى. ءاليا بوپەجانوۆا ءباسپاسوز بەن ينتەرنەت رەداكتسيالارىندا سىن ءبولىمىن ۇيىمداستىرۋ كەرەكتىگىن كوتەردى. بۇرىن كەڭەس وكىمەتى كەزىندە بۇل جولعا قويىلعانىن قاپەرلەدى. جازۋشىلار وداعىنان باستاپ بۇعان مۇددەلى بولۋعا ءتيىس.
ال امانگەلدى كەڭشىلىك ۇلى قازاق ادەبيەتىندە سىن جوق دەۋشىلەردى سىنعا الدى. ۇلتتىق ادەبيەت قاينارىنا قانىپ, الەم ادەبيەتىمەن تانىسقان سىنشى كولدەنەڭ كەلگەن تاقىرىپتى قاۋزاپ, سىن, رەتسەنزيا جازا بەرۋى قانشالىقتى ورىندى؟ شىعارماشىلىققا ۋاقىت تاپشى مىناداي كەزەڭدە ادەبيەتكە جەتىك قالامگەر جىلىگى تاتيتىن دۇنيەلەر ءۇشىن عانا قالام كوتەرەدى. بايگى الىپ جاتقان ورتاقول دۇنيەگە نەگە ۋاقىت شىعىنداپ, جۇيكەسىن توزدىرۋ كەرەك؟ بۇل دا – ويلانارلىق سۇراق.
باعاشار تۇرسىنباي ۇلى بولسا, قۋانىش جازاي اتتى جاس اقىننىڭ جاقىندا عانا جارىققا شىققان «قارا قازان» اتتى پوەماسىن باعالاي كەلە, تاپ-تاماشا دۇنيەنىڭ سوڭىن ۇزاتىپ العانىن مالىمدەدى. فەستيۆالگە قاتىسۋشى تۋىندى اۆتورى قاسىندا وتىردى. باعاشاردىڭ ايتۋىنشا, سىنشى قازاق اراسىندا قالىپتاسقان كوڭىلجىقپاستىقتى قويۋ كەرەك. شىعارمانىڭ ارتىق-كەمىن ايتىپ, وقىرمانعا دۇرىس باعىت سىلتەگەن ءجون.
تۇستەن كەيىن سىنشىلار ەكىگە ءبولىنىپ ە.بوكەتوۆ اتىنداعى قاراعاندى ۇلتتىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى مەن جوعارى گۋمانيتارلىق كوللەدجىندە ءدارىس وقىدى. وندا ستۋدەنتتەرمەن بىرگە ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىنەن جينالعان اقىندار دا قاتىستى.
اتالعان ۋنيۆەرسيتەتتە كەشپەن تالاسا جىر دۋمانى قىزدى. جيىرما اقىن ساحناعا شىعىپ, ولەڭدەرىن وقىدى. اراسىندا اندەر شىرقالدى. سىنشىلار مۇندا ولەڭ وقىعان اقىنداردىڭ ىشىنەن وزىق شىققان بىرەۋىن تاڭداپ, كەش سوڭىندا ماراپاتتادى. ولار ءبىراۋىزدان جاس اقىن اسەل كارىبايدى جەڭىمپاز دەپ تانىدى. سەمەي توپىراعىنىڭ تۋماسى اسەل قارىنداسىمىز مۇحتار ماعاۋيننىڭ 26 تومدىعىن يەلەندى.
كەلەسى كۇنى جاس اقىندار وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىن, شاحتا مۇراجايىن, دولينكاداعى قارلاگ مۇراجايىن ارالادى. «مۇنىمىز جاس اقىندار ولكەمىزدەن ولەڭ ارقالاپ قايتسىن, جەرىمىزدىڭ تاريحىنا قانىقسىن دەگەن ويدان تۋدى. وسىنداي ۇلكەن شارانى ۇيىمداستىرعانى ءۇشىن اۋەلى قاراعاندى قالاسى اكىمدىگىنە راحمەت ايتامىز. وسىنداعى ءبىر پوستىمىزدىڭ استىنا وزبەكستاندىق ءبىر اقىن ء«بىز دە بارعىمىز كەلەدى, حالىقارالىق قىلساڭىزدارشى» دەگەن ۇسىنىس ايتىپتى. ونى ەندى ۋاقىت كورسەتەدى» دەيدى فەستيۆال ۇيىمداستىرۋشىلارى.