ينۆەستيتسيا – ەلدى وركەندەتۋ تەتىگى

– باسقارما ەكى مىندەت بويىنشا جۇمىس ىستەپ جاتىر: بىرىنشىدەن, قول­دا بار ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى سو­ڭى­ن­ا دەيىن جەتكىزىپ, ىسكە اسىرۋ قا­جەت. ەكىنشى مىندەت – جاڭا ينۆەستورلاردى تارتۋ. ءبىرىنشى مىندەتتى ورىنداۋ ءۇشىن ينۆەستيتسيالىق شتاب 2021-2025 جىل­دارعا ارنالعان جوبالار پۋلىن قا­لىپ­تاس­تىردى. پۋلعا جالپى سوماسى 1,9 ترلن تەڭگەنى قۇرايتىن 174 جوبا ەنگىزىلدى. ەكىنشى مىندەتتى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ, سالالىق جوبالاردى انىقتاۋ بويىنشا جۇمىس باستالدى, – دەيدى باسقارما باس­­شىسىنىڭ مىندەتىن اتقا­رۋ­شى س.ۇركىمباەۆ.

سونداي-اق ەكىباستۇزداعى ين­دۋس­­تريالىق ايماق جانە «پاۆ­لودار» ارنايى ەكو­نو­مي­كا­لىق ايماعىنداعى جوبا­لار بار. جىل باسىنان بەرى قۇنى 112 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 9 جاڭا جوبا جۇزە­گە اسىرىلعان.

ياعني جاڭا ينۆەستورلاردى تارتۋعا دا وڭتايلى جاعداي كەرەك. وڭىرگە كەلگەن ءار ينۆەستور وزدەرىنە تاپسىرىلعان جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن جەر­گىلىكتى جەردەگى دايىندىق جۇ­مىس­تارىمەن تانىسۋى قاجەت. ولارعا جەر ماسەلەسىنە قاتىستى, رۇقساتتار مەن شەشىمدەر الۋ را­سىمدەرى كەزىندە ەشقانداي قيىن­دىق­تار تۋىنداماعانى ءجون.

مىسالى, الداعى بەس جىل ارالىعىندا ەكىباستۇز قا­لا­سى­نىڭ ەكونوميكاسىنا 850 ملرد تەڭگە كولەمىندە ينۆەستيتسيا تار­تىلماق. قالا اكىمى ارداق قاڭ­تار­باەۆ­تىڭ مالىمدەۋىنشە, جىل باسىنان بەرى 88,5 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا قۇيىلعان. «بوگاتىر كومىر» كەنىشىنىڭ اۆتو­كونۆەيەرلىك تەحنولوگياعا كوشۋى مەن «پرومماشكومپلەكت» جشس-نىڭ بەكى­تۋ قۇرالدارى ءون­دى­رىسىن قولعا الۋى ينۆەستيتسيا كو­لەمىنىڭ ارتۋىنا وڭ اسە­رىن تي­گىزگەن.

الداعى ۋاقىتتا Eki­bas­tuz­Fer­ro­Al­loys جشس جىلىنا 240 مىڭ توننا فەرروقورىتپا الۋ باعى­تى­نا 55 ملرد تەڭ­گە كولەمىندە ينۆەستي­تسيا قۇيماق. بۇل زا­ۋىتتا 800 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى.

ال Rail Cast Systems جشس 70 ملرد تەڭگەدەن استام جەكە قاراجاتىنا جى­لىنا 100 مىڭ بۇيىم شىعاراتىن ءون­دى­رىس ورنىن سالۋدى جوسپارلاپ وتىر. دايىن ءونىمنىڭ 81 پايىزى ەكس­پورت­قا جونەلتىلەدى. قالعان 29 پايىزى يم­پورت­تىق ونىمدەردى تولىعىمەن الماس­تى­رۋعا جە­تەدى. ەكى جوبا ىسكە قوسىلعان كەزدە كوپتەگەن جۇمىس ورىندارى اشىلا­رى ءسوزسىز.

جالپى, ەكىباستۇز قالاسىن كەشەندى دامىتۋ جوسپارىنا سايكەس, 2021-2025 جىلدار ارالىعىندا قالا ەكونوميكاسىنا 850 ملرد تەڭگە كولەمىندە قاراجات تارتۋ جوسپارلانىپ وتىر.

ءوڭىردىڭ ينۆەستيتسيالىق الەۋەتىنە كەلسەك, وبلىس – كو­لىك-لوگيستيكالىق تۇرعىدان ءتيىمدى ءوڭىر. رەسەيدىڭ بىرقاتار وڭىرلەرىمەن شەكارالاس ورنالاسۋى دا الەمدىك نارىققا جول اشۋدا. وبلىس اۋماعىندا ءتۇرلى ونىمدەردىڭ وندىرىسىنە قاجەت شيكىزات قورى دا مول.

لوگيستيكا دەمەكشى, مىسالى, ماي اۋدا­نىندا قاجەتتى لو­گيستيكالىق رە­سۋرس بار: جۇمىس ىستەپ تۇرعان اقسۋ-دە­گەلەڭ تەمىر جولى, كوكتوبە ستان­سا­سىن­داعى تەمىر جول تۇيىعى, رەس­پۋب­لي­كالىق ماڭىزى بار لەنين-اقسۋ-كوك­تو­بە-كۋرچاتوۆ اۆتوموبيل جولى, ەلەكتر بەرۋ جەلىلەرىنە قوسىلۋ مۇم­كىن­دىك­تەرى, تاعى باس­قا.

وسى اۋدانعا كىرپىش زاۋىتىن سالاتىن ينۆەستورلار قاجەت. ما­لاي­سارى اۋىلدىق اۋماعىندا «كە­مەرتۇز» دەگەن كەن ورنى بار. ونىڭ ساپالىق سيپاتتاما­لا­رى بويىنشا ساز كىرپىش, باسقا دا قۇرىلىس ماتەريالدارىن ون­دى­رۋ­دە قولدانىلادى. ەڭ باس­تى­سى, ينۆەستيتسيا تارتۋ قاجەت. بىراق ينۆەستورلاردى بەلگىلى ءبىر جوباعا شاقىرۋ وڭاي ەمەس. اۋدان اكىمدىگى قان­داي لوگيستيكانى, قانداي شارتتاردى, قانداي مەملەكەتتىك قولداۋدى كورسەتە الا­تىندارىن دايىنداۋى قاجەت.

سونىمەن بىرگە وبلىستاعى پايدالانىلماي جاتقان جەر­لەر­دى يگەرۋ ءۇشىن دە ينۆەستورلار ىزدەستىرىلۋدە. جىل باسىنان بەرى 665 مىڭ گەكتار اۋىل شارۋاشىلىعى ال­قابى انىق­تال­عان. قازىر ەرتىس اۋدا­نىندا كەپىلدىكتە تۇرعان 15 مىڭ گەك­تار جەر قولدانىسقا بەرىلدى. جاڭا پايدالانۋشىلار كەلدى. اقتوعاي اۋدانىندا 3,5 مىڭ گەكتار جەر پايدالانۋعا بەرىلىپ, الداعى ۋا­قىت­­تا تاعى 23 مىڭ گەك­تار جەر يگە­­رىلەدى.

شيكىزات بازاسىن دايىنداپ قانا قويماي, قايتا وڭدەۋدى باس­تاۋ – وبلىستىڭ اگروونەركاسىپ كەشەنى ءۇشىن نەگىزگى مىندەت. جالپى, ايماق ءوزىن بارلىق قاجەتتى ازىق-ت ۇلىك سەبەتىمەن قامتاماسىز ەتەدى, الايدا با­سە­كەلەستىكتىڭ جوعارى دەڭگەيى, يم­پورت­تىڭ جوعارى ۇلەسى جاڭا ساتىعا شىعۋ قاجەتتىلىگى تۋرالى ويلانۋعا ءماج­بۇر ەتەدى, دەپ اتاپ وتكەن-ءدى وبلىس اكىمى ابىلقايىر سقاقوۆ.

2020 جىلى «پاۆلودار» الەۋ­مەت­تىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسى باس­قا­ر­ماسىنىڭ سول كەزدەگى توراعاسى مەيرام وتەشوۆتىڭ ايتۋىنشا, قانت زا­ۋى­­تىنىڭ جو­باسى بويىنشا تەحني­كا­لىق-ەكو­نو­مي­كالىق نەگىزدەمە دايىندا­لىپ, 15 تامىزدا قۇجات مەملەكەتتىك ساراپ­تا­ما­عا بەرىلگەن.

كاسىپورىن جىل سوڭىنا دەيىن قۇرى­لىس سالۋعا رۇقسات الىپ, تاۋلىگىنە 8 مىڭ تون­نا قىزىلشا وڭدەيدى.

– ءبىز جەتى كومپانيامەن كە­لىسسوزدەر جۇرگىزدىك. ونىڭ تور­تەۋى – تۇرىك, ەكەۋى – قىتاي جانە بىرەۋى بىرىككەن اراب امىر­­­لىكتەرىنەن. سوڭىندا ەكى تۇ­رىك كوم­پانياسىنا توقتادىق. بىر­لەسىپ قارجىلاندىرۋدا ولار ەلىمىزدىڭ مەم­حول­دينگتەرىنىڭ وكىلدەرىن سۇرايدى, «سا­مۇ­رىق-قازىنا-ينۆەست», تىكەلەي ينۆەستيتسيالار قورى جانە «قازاقستاننىڭ دامۋ بانكىمەن» كەلىسسوزدەر جۇرگىزەمىز. «سا­مۇرىق» 15% پايىزعا جۋىق, تۇرىك كومپانياسى – 31 پايىزعا تەڭ قار­جى­لان­دىرۋدى راستادى جانە بۇدان ءارى قور­دىڭ راستاۋىن كۇتەمىز. بيىل قانت زاۋىتى بو­يىنشا جوبالاۋدى اياقتاپ, جىل سوڭىنا قاراي قۇرىلىس-مونتاج جۇ­­مىستارىنا رۇقسات الۋدى جوس­­پارلاپ وتىر­مىز, – دەگەن ەدى مەيرام وتەشوۆ.

ال ەلىمىزدە وتاندىق جانە شەتەلدىك ينۆەستورلارعا كا­سىپ­ورىندارىن تابىستى ەتۋگە بارلىق قاجەتتى مۇمكىندىكتەر جاسالۋدا. ۇلتتىق كومپانيالار تاراپىنان ءوندىرىس ورىندارىنا قارجىلاي قولداۋ كورسەتىلەدى. ينۆەستورلاردىڭ وتاندىق تا­­ۋارلاردى ەكسپورتقا شىعارۋدا قوس­قان ۇلەستەرى كوبەيۋدە. بۇل ماسەلە وبلىس ورتالىعىندا وتكەن پاۆلودار, قارا­عان­دى, شىعىس قازاقستان, الماتى وبلىستارى كاسىپكەرلەرىنە ارنالعان سەميناردا اي­تىلدى.

جيىندا Kazakh ءىnvest ۇلت­تىق كومپانياسى ء«بىر تەرەزە» توبىنىڭ باسشىسى ايگەرىم قويلاقوۆانىڭ مالىمەتىنشە, ين­ۆەستيتسيالىق جوبالاردى قولداۋ كەزىندە ءىرى قارا مال ءوسىرۋ, ەت وڭدەۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارى مەن ۆەتەرينارلىق پرەپاراتتاردى دايىنداۋ با­عى­تىنداعى باستامالارعا باس­تى نازار اۋدارىلادى. بىلتىر وڭىردە قانت جانە كراحمال زاۋىت­تا­رىن سالۋ ءۇشىن بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى مەن تۇركيادان ينۆەستورلار تابىلدى دەگەن جاڭالىق ايتىلدى. وكىنىشكە قاراي, ينۆەستورلار كەل­گەنشە, كەلە مە, جوق پا دەگەن ساۋال قال­دى­رىپ, قىرۋار جوسپار-جوبا جاساعان اۋدانداردىڭ اكىمدەرى, كورپوراتسيانىڭ باسشىلارى وزگە­رىپ, اۋىسىپ كەتەدى.

QazIndustry قازاقستاننىڭ ين­دۋستريا جانە ەكسپورت ور­تا­­­لىعى» اق ديرەكتورى ارىستان­بەك ساعيەۆ 2015 جىلدان ­بەرى پاۆلودار وبلىسىنىڭ 16 كاسىپ­كەرىنە 411 ملن تەڭگە كولەمىندە كو­مەك كورسەتىلگەنىن اتاپ ءوتتى. بيىل پاۆلودارلىق ەكى بيزنەس كومپانيا 40 ملن تەڭگە قولداۋ العان.

– ەلىمىزدە ينۆەستورلار جەر­گىلىكتى نەمەسە سىرتتان كەلگەن دەپ بولىنبەيدى. قولداۋ بارىنە بىردەي. ءبىزدىڭ كومپانيا اقپارات بەرۋدەن باستاپ, زاڭگەرلىك كومەك, ينۆەستيتسيالىق كەلىسىمشارت جاساۋ, جوبالاردى جۇزەگە اسى­رۋ­عا دەيىن قولداۋ كورسەتەدى, – دەدى Kazakh ءىnvest ۇلتتىق كوم­پانياسىنىڭ وڭىرلىك بلوك جە­تەكشىسى مارات ەسەنوۆ.

پاۆلودار وبلىسى