پاندەميا قىسپاعىنان قىلى قيسايماي شىققان سالانىڭ ءبىرى دە بىرەگەيى – قارجى سالاسى, سونىڭ ىشىندە بانك سەكتورى. ەگەر بۇدان ءارى دە جالاقى وسپەسە, حالىق قارىزعا باتا بەرسە, بانك سەكتورى دا سونشالىقتى وركەن جايا تۇسپەك. ەندى ولاردىڭ قاتارى تاعى دا تولىعۋى مۇمكىن. سوڭعى ءبىر جىل كولەمىندە ميكروقارجى ۇيىمدارىنىڭ بانككە اينالۋى ءجيى ءسوز بولا باستادى. ياعني مۇنداي ۇيىمدار تابىسىن ەسەلەپ, ىرىلەنىپ كەلەدى دەگەن پايىم جاساۋعا بولادى.
قازىر نارىقتا ميكروقارجىلىق قىزمەتتى جۇزەگە اسىراتىن 1 064 ۇيىم, ونىڭ ىشىندە 235 ميكروقارجى ۇيىمى, 218 كرەديت سەرىكتەستىگى جانە 611 لومبارد بار. وزگە 3,5 مىڭنان استام نەسيەلەۋ سۋبەكتىلەرى ەرىكتى تۇردە نەمەسە سوت تارتىبىمەن تاراتىلعان. بيىل 9 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ميكروقارجىلىق قىزمەتتى جۇزەگە اسىراتىن بارلىق ۇيىمنىڭ جيىنتىق نەسيە پورتفەلى 27,8 پايىزعا ۇلعايىپ, 1 317,6 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. سونىڭ ىشىندە ميكرونەسيە پورتفەلى 635 ملرد تەڭگەگە جەتكەن. ونىڭ 67 پايىزى – جەكە تۇلعالارعا, 33 پايىزى زاڭدى تۇلعالارعا ۇسىنىلىپتى.
جاقىندا قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ باسشىسى ءمادينا ابىلقاسىموۆا اتالعان ۇردىسكە بايلانىستى ءوز بايلامدارىمەن ءبولىستى. اگەنتتىك باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, 2020 جىلدان باستاپ ميكروقارجى ۇيىمدارىنىڭ دا اگەنتتىك قاناتىنىڭ استىنا جينالۋى نارىقتىڭ تازارىپ, سارالانۋىنا جول اشتى.
«ميكروقارجىلىق قىزمەتتى رەتتەۋ جانە ليتسەنزيالاۋ ەنگىزىلگەنگە دەيىن ازاماتتار نەگىزىنەن ونلاين كرەديتتەۋ كومپانيالارىنان جانە لومباردتاردان الىنعان كرەديتتەر قۇنىنىڭ وتە جوعارى ەكەنىن ايتىپ شاعىم بىلدىرەتىن. ەگەر ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەر مەن ميكروقارجى ۇيىمدارى ءۇشىن جىلدىق ءتيىمدى سىياقى مولشەرلەمەسىنىڭ (جتسم) شەكتى مولشەرى 56 پايىز كولەمىندە بەلگىلەنسە, كورسەتىلگەن ۇيىمداردا سىياقى مولشەرلەمەسى جىلدىق كورسەتۋدە 700-1 مىڭ پايىز كولەمىندە بولعان. حالىقتىڭ بورىش جۇكتەمەسىنىڭ باقىلاۋسىز وسۋىنە جول بەرمەۋ ماقساتىندا بارلىق كرەديتتىك ۇيىمدار ءۇشىن جتسم-ءنىڭ شەكتى مولشەرى 56 پايىز كولەمىندە بەلگىلەندى, ول نومينالدىق كورسەتكىش بويىنشا نەمەسە ارتىق تولەمدى ەسەپتەگەندە بەرىلگەن كرەديت سوماسىنىڭ جىلدىق 45 پايىزىنان اسپايتىن مولشەردە باعالانادى. 2021 جىلى بانك قارىزدارى مەن ميكروكرەديتتەر بويىنشا شەكتى مولشەرلەمەلەر تومەندەتىلىپ, سارالاندى», دەيدى اگەنتتىك توراعاسى.
ونىڭ ايتۋىنشا, قاي ۇيىم بولسىن, ميكرونەسيە بەرمەس بۇرىن قارىز الۋشىنىڭ بورىش جۇكتەمەسىنىڭ كوەففيتسيەنتىن ەسەپتەۋگە مىندەتتى. بۇل بارلىق قارجى ۇيىمىنداعى كرەديتتەر بويىنشا تولەمدەر سوماسى قارىز الۋشىنىڭ اي سايىنعى كىرىسىنىڭ 50 پايىزىنان اسپاۋى ءتيىس دەگەندى بىلدىرەدى. اگەنتتىك ەنگىزگەن تاعى ءبىر جاڭاشىلدىق – ميكروقارجى ۇيىمدارى ءۇشىن 90 كۇننەن استام مەرزىمى ءوتىپ تولەنبەگەن نەسيە بويىنشا ايىپپۇل مەن ءوسىمپۇلدى ەسەپتەۋگە تىيىم سالۋ.
قارجى ۇيىمدارى قاشىقتان شوت اشۋ, وزگە دە قىزمەتتەردى پايدالانۋ ماسەلەسىن شەشۋدە. بۇل قارجىلىق قىزمەتتەر كولەمىنىڭ ايتارلىقتاي وسۋىنە مۇمكىندىك بەرمەك. تاعى ءبىر تويتارىلۋى كەرەك تۇيتكىل – ونلاين نەسيە راسىمدەۋ. ويتكەنى جالعان قۇجاتتاردى پايدالانا وتىرىپ, جالعان ميكروكرەديتتەر بەرۋ بەلەڭ الىپ كەتتى. سوعان وراي اگەنتتىك بيىل ساۋىردە ەلەكتروندى تاسىلمەن ميكروكرەديتتەر بەرۋ قاعيدالارىن قاتاڭداتتى. ەندى ەلەكتروندى تاسىلمەن ميكروكرەديت بەرۋ ءۇشىن ەتسق-دان باسقا, ۇلتتىق بانكتىڭ قازاقستان بانكارالىق ەسەپ ايىرىسۋ ورتالىعىنىڭ سەرۆيستەرى ارقىلى قارىز الۋشىنى بيومەتريالىق يدەنتيفيكاتتاۋ قولدانىلۋى نە ناقتى ۋاقىت رەجىمىندە قارىز الۋشىنىڭ دەربەس دەرەكتەرى مەن بەينەسىن ەكى فاكتورلى تەكسەرۋ پايدالانىلۋى مۇمكىن. جاڭا تالاپتاردىڭ ەنگىزىلۋىنە بايلانىستى جالعان ميكروكرەديتتەردى رەسىمدەۋگە قاتىستى شاعىمدار دا كۇرت ازايعان.
«اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاندىرۋدا ماڭىزدى ءرول اتقاراتىن كرەديتتىك سەرىكتەستىكتەردىڭ ميكروكرەديتتەر پورتفەلى جىل باسىنان بەرى 13,6 پايىزعا ۇلعايىپ, 547 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا اگەنتتىك ميكرو جانە شاعىن بيزنەستى كرەديتتەۋ ءۇشىن ميكروقارجى ۇيىمدارىنىڭ الەۋەتىن كەڭەيتۋ بويىنشا جۇمىستى جالعاستىرادى», دەيدى م.ابىلقاسىموۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا, ميكروقارجى ۇيىمدارى قازىر شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋ بويىنشا ماڭىزدى الەۋمەتتىك فۋنكتسيانى ورىنداپ, بانك مىندەتتەرىن اتقارۋعا دا دايىن ەكەنىن اڭعارتا باستادى. قازىر ولاردىڭ قورلاندىرۋ بازاسى جوق. ەندى سونى رەتتەۋ ءۇشىن KASE جانە ورتالىق دەپوزيتاري جۇيەلەرىندە تىركەۋ راسىمدەرى وڭايلاتىلماق.
«شوب سۋبەكتىلەرىن قولداۋعا باعدارلانعان ءىرى مقۇ-نى بانكتەرگە اينالدىرۋدىڭ وبەكتيۆتى قاجەتتىلىگى تۋىندادى. ءبىز بۇل مۇمكىندىكتى جاقىن ارادا ىسكە اسىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. بۇل پروتسەسس باسەكەلەستىكتى دامىتۋعا جانە تۇتىنۋشىلار ءۇشىن كورسەتىلەتىن قارجىلىق قىزمەتتەردىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى. سونىمەن قاتار قارجى ينستيتۋتتارى ءۇشىن بەلگىلەنگەن جالپى پرۋدەنتسيالىق تالاپتار مەن نورمالاردىڭ ساقتالۋىن بولجايدى. ميكروقارجى ونىمدەرىنىڭ قاۋىپسىزدىگى جانە تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ ماسەلەسى دە وزەكتى. ونى شەشۋ ءۇشىن ەلەكتروندى تاسىلمەن ميكروكرەديتتەر بەرۋ قاعيدالارى پىسىقتالادى. ماسەلەن, قارىز الۋشىلاردىڭ سايكەستەندىرۋ دەرەكتەرىن ۇيالى بايلانىس وپەراتورلارىنىڭ دەرەكتەرىمەن سالىستىرۋ مىندەتتى بولادى. بۇدان باسقا, جالعان ميكروكرەديتتەر انىقتالعان كەزدە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى ميكروكرەديت بويىنشا سىياقى ەسەپتەۋدى جانە زارداپ شەككەن ادامعا قاتىستى تالاپ ارىز جۇمىسىن توقتاتا تۇرۋ جونىندەگى شارالاردى كوزدەيدى» دەيدى اگەنتتىك باسشىسى.