قازاقستان كونستيتۋتسيالىق قۇقىعىنىڭ كلاسسيكتەرى

ديالوگتىڭ مودەراتورى نۇر­سۇل­تان نازارباەۆ قورى ات­قارۋ­­شى ديرەكتورىنىڭ ورىنبا­سارى, پرەزيدەنت جانىنداعى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى كوميس­سيا­نىڭ توراعاسى يگور روگوۆ بولدى. «بۇگىنگى شارا داۋىرلىك وقيعا – ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك تاۋەل­سىزدىگىنىڭ 30 جىلدىعىنا ار­نا­لادى. بۇل مەرەيتوي – زاماناۋي تابىستى مەملەكەت قۇرعان قازاق­ستان حالقىنىڭ وراسان زور تاري­حي جەتىستىكتەرىنىڭ سەنىمدى دال­ەلى. بارلىق جەتىستىكتەرىمىز تۇڭ­عىش پرەزيدەنت – ەلباسى نۇر­سۇل­تان نازارباەۆتىڭ كورە­گەن­دىلىگى جانە قازاقستان ازامات­تارىنىڭ جانقيارلىق ەڭبەگىنىڭ جەمىسى», دەدى ۆەبينار جۇرگىزۋشىسى. سونىمەن قاتار ول, «جاڭا مەملە­كەت­تىلىگىمىز بوس جاتقان جەردەن پايدا بولماعانىن ەستە ۇستاعان ءجون. قازاقستاندىق عالىمداردىڭ, ەڭ الدىمەن, زاڭگەرلەردىڭ كۇش-جىگەرىمەن جاڭا مەملەكەت قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرگەن ادىستەمەلىك بازا جاسالدى. بۇل رەتتە, ارينە, التىن عىلىمي قورىمىزدىڭ كلاس­سيك­تەرى­نىڭ ەسىمدەرى مەن يدەيالارىن ءبىلۋ ماڭىزدى» ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى.

ۆەبيناردىڭ لەكتورلارى زاڭ عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, دوتسەنت, جارا­تىلىستانۋ عىلىم­دارى اكادە­مياسىنىڭ اكادە­ميگى, ءال-فارا­بي اتىن­داعى قازۇۋ-دىڭ پروفەس­سورى ەركەش نۇرپەيىسوۆ, پارلا­مەنت سەناتى حالىق­ارا­لىق قاتى­ناس­تار, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كومي­تەتىنىڭ توراعا­سى, زاڭ عى­لىم­دارىنىڭ دوكتورى, پروفەس­سور مۇحتار قۇل-مۇحاممەد, م.س.نا­رىك­باەۆ اتىنداعى قازگزۋ ۋني­ۆەر­­­سيتەتىنىڭ قۇقىقتىق سايا­سات, كونس­­تيتۋتسيالىق زاڭناما جانە مەم­لەكەتتىك باسقارۋ بويىنشا عىلى­مي جوبالاردىڭ جەتەك­شىسى, پروفەس­سور سەرگەي ۋدارتسەۆ, كونس­تيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ مۇ­شەسى, زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوك­تورى, پروفەسسور ۆيكتور ما­لينوۆ­سكي بولدى.

كونس­تيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ تور­اعاسى, زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور قايرات ءمامي «قازاق­ستان كونستيتۋتسيالىق قۇ­قى­عىنىڭ كلاسسيكتەرى» اتتى ءدارىستى تىڭداۋشىلارعا قۇت­تىق­تاۋ ءسوز سويلەدى. ء«بىز بۇگىن زاڭ عى­لىمىنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوس­قان تۇلعالاردى ەسكە الا وتىرىپ, ولاردى ەسىمىزگە الىپ, قۇر­مەت­تەپ قانا قويماي, وسكەلەڭ ۇر­پاق­قا قۇندى مالىمەتتەردى جەت­­كىزۋ­دەمىز. وسىلايشا, ين­تەل­­لەك­تۋالدىق ساباقتاستىق ۇزىل­مەي­دى. ءبىزدىڭ كەزدەسۋىمىز كونستي­تۋتسيا­لىق قۇقىق كلاسسيكتەرىنە ارنالادى. ولاردىڭ ەڭبەگi سول, مiنە, ەگەمەندiگiمiزدi جاريالاعا­نى­مىزعا 30 جىل ءوتتى. ءبىز ەگە­مەن­دiگiمiزدiڭ بەرىك ىرگەسى قالىپ­تاس­قانىن انىق ايتا الامىز. ولاردىڭ قالىپتاسقان ينستيتۋتتار تۋرالى يدەيالارى مەن عىلىمي ەڭبەكتەرى مەملەكەتتىك بيلىك پەن باسقارۋ فۋنكتسيالارىن بەلگىلەدى», دەدى سپيكەر.

وعان قوسا, قايرات ءمامي ەڭ الدىمەن, كونستيتۋتسيالىق قۇقىق سالاسىنداعى بىرەگەي عىلىمي ەڭبەكتەر مەن زەرتتەۋلەردىڭ كىتاپحاناسىن قۇرۋ باستاماسىن كوتەردى. ول جينالعانداردى زاڭ عى­لىمى سالاسىنداعى بۇرىن جاريا­لانعان عىلىمي ەڭبەكتەردىڭ, مونوگرافيالاردىڭ, وقۋلىقتار مەن كىتاپتاردىڭ كوشىرمەلەرىن كونستيتۋتسيالىق كەڭەسكە جولداۋدى ۇسىندى. بۇل ادەبيەتتتەر تەك عالىمدارعا عانا ەمەس, بار­لىق تاجىريبەلى زاڭگەرلەرگە دە تەگىن جانە قولجەتىمدى بولادى. ونىڭ ويىنشا, مۇنداي شارا ۇلتتىق قۇقىقتىق مادەنيەتتى قالىپ­تاس­تىرۋعا ىقپال ەتەدى.

ۆەبينار بارىسىندا لەكتورلار سالىق زيمانوۆ, عايرات ساپارعاليەۆ, سۇلتان سارتاەۆ جانە ۆلاديمير كيم سەكىلدى قازاقستاننىڭ كورنەكتى زاڭگەرلەرى مەن قۇقىق­تانۋ­شى­لارى­نىڭ ءومىر­باياندارى مەن كاسىبي جانە شىعار­ماشىلىق جولىنداعى باستى بەلەستەرىن ءسوز ەتتى.

ەركەش نۇرپەيىسوۆ عايرات ساپارعاليەۆتىڭ تىڭ ۇسىنىس­تاردى تۇجىرىمداۋداعى ۇقىپ­تىلىعىمەن جانە ايقىن­دىلى­عىمەن ەرەكشەلەنەتىنىنە نازار اۋداردى.

مۇحتار قۇل-مۇحاممەد زاڭ عىلىمدارىنىڭ كورنەكتى قاي­راتكەرى, اكادەميك سالىق زيمانوۆ تۋرالى ايتا كەلىپ, ونىڭ زاڭ تاريحناماسىنا, قازاقتاردىڭ ادەت-عۇرىپ قۇقىعىن زەرتتەۋگە جانە كونستيتۋتسيالىق-قۇقىقتىق زەرتتەۋ ادىستەمەسىنە قوسقان ۇلەسىنە ەكپىن بەردى.

سەرگەي ۋدارتسەۆ «س.سارتاەۆ – عالىم, ويشىل جانە كونستيتۋ­تسيالىق قۇرىلىستىڭ تاجىريبەلى مامانى» دەپ, اكادەميكتىڭ قازاق­ستانداعى كونستيتۋتسيوناليزم يدەيالارىنىڭ قالىپتاسۋى مەن جۇزەگە اسۋىنداعى ءرولىن اتادى.

ودان كەيىن ۆيكتور مالينوۆ­سكي عالىم جانە دارىندى زەرتتەۋشى ۆلاديمير كيم تۋرالى سوزىندە: «ۆلاديمير الەكسان­درو­ۆيچتىڭ بارلىق مونوگرافيالارى ەگەمەن قازاقستاننىڭ كونس­تي­تۋتسيالىق قۇرىلىسى سالاسىنداعى ەلەۋلى عىلىمي زەرتتەۋلەر بولىپ سانالادى», دەدى.