تاي ەلىندە قولا مەدال بۇيىردى

تايلاندتىڭ ناكحونپاتحوم قالاسىندا وتكەن قۇرلىقتىڭ باس­تى دوداسىن «بۋرەۆەستنيك» ءسات­سىز باستادى. تۇساۋكەسەر كەز­دە­­سۋىندە جەرلەستەرىمىز ويدا-جوق­تا يراكتىڭ «سوۋز گازىنا» 2:3 ەسەبىمەن ەسە جىبەرگەندە, كو­ڭىلىمىزدىڭ قاتتى قۇلازىعانى راس. الايدا ودان كەيىنگى ويىنداردا الماتىلىق ۆولەيبولشىلار «قاھارىنا» ءمىندى. كەلەسى ويىنداردا ءبىزدىڭ جىگىتتەر تايلاندتىڭ «ناحون رادچاسيما», شري-لان­كانىڭ «سەب» جانە كۋۆەيتتىڭ «قازماسىن» ويسىراتا ۇتتى. بۇل باسەكەلەردىڭ بارلىعىندا 3:0 ەسەبى تىركەلدى. وسىلايشا, ا توبىندا كوش باستاعان «بۋرەۆەستنيك» پلەي-وفف سايىسىنا جولداما الدى.

جارتىلاي فينالدا وتانداستارىمىز قاتاردىڭ ء«ال-ارابيىمەن» كۇش سىناستى. اسا شيەلەنىستى وتكەن ويىندا تارازى باسى ۇزاق ۋا­قىت تەڭسەلىپ تۇردى. باسەكە بارىسىندا «بۋرەۆەستنيك» ەكى رەت العا شىققانىنا قاراماستان, شەشۋشى پارتيادا قارسىلاستارىمىز جە­ڭىستى ۋىسىمىزدان ج ۇلىپ اكەتتى – 2:3 (25:15, 15:25, 25:15, 26:28, 10:15). ال ءۇشىنشى ورىن ءۇشىن سايىس­تا جەرلەستەرىمىز جەرىگىلىكتى «ناحون راتچاسيمادان» 3:0 (25:23, 25:17, 25:21) ەسەبىمەن باسىم ءتۇسىپ, قولا مەدالدى يەلەندى.

قازاقستاننىڭ ۆولەيبولى جايىندا اڭگىمە قوزعالسا, ەڭ ءبى­رىنشى كەزەكتە الماتىنىڭ «بۋ­رەۆەستنيگى» ەسكە ورالۋى زاڭدى. بۇل قازىرگى ەمەس, مۇلدە باسقا, اتاعى جەر جارعان «بۋرەۆەستنيك» ەدى. وتكەن عاسىردىڭ الپىسىنشى جىلدارىنىڭ ەكىنشى جارتىسى مەن جەتپىسىنشى جىلدارىنىڭ باسىندا اتوي سالعان ساڭلاقتارىمىزدى كوزىقاراقتى كورەرمەن ءالى دە ۇمىتا قويعان جوق شىعار دەپ ويلايمىز. بۇل ۇجىمنىڭ ىرگەتاسىن اتى اڭىزعا اينالعان باپكەر وكتيابر جارىلعاپوۆ قالاسا, كەيىننەن تىزگىندى زاڭعار جاركەشوۆ ۇستادى. داڭقتى كوماندانىڭ ساپىندا جانىبەك ساۋرانباەۆ, ۆالەري كراۆ­چەنكو, ولەگ انتروپوۆ, الەك­ساندر كارمانوۆسكي, نيكولاي راگوزين, الەكساندر پورتنوي, گەن­نادي گونچاروۆ, ەڭسەبەك يمان­­عاليەۆ, ۆياچەسلاۆ جانە ۆي­­تا­لي شاپراندار, تولەندى احمەت­جانوۆ, گەننادي پارشين, امان­كەلدى سۇلتانوۆ, ۆلاديمير ۋستيمەنكو, لەونيد ششەرباكوۆ جانە تاعى باسقا ساڭلاقتار ونەر كورسەتتى. قىسقا عانا مەرزىم ارا­لىعىندا قۇلاشىن كەڭىنەن جاي­عان «بۋرەۆەستنيك» 1969 جىلى كسرو چەمپيونى اتانىپ, 1970 جانە 1971 جىلدارى قاتارىنان ەكى مارتە ەۋروپا چەمپيوندارىنىڭ كۋبوگىن يەلەندى.

بەرتىن كەلە «ازاماتتىڭ» ايدارىنان جەل ەستى. الاتاۋ بوك­تەرىندە جاساقتالعان كوماندا 1993 جىلى حيروسيمادا وتكەن ازيا­نىڭ كلۋبتىق چەمپيوناتىندا باس جۇلدەنى ولجالادى. توپتىق تۋرنيردە كۋۆەيت, قى­تاي جانە جاپونيانىڭ ۆولەيبول­شىلارىن ويسىراتا ۇتقان جەرلەستەرىمىز جارتىلاي فينالدا وڭتۇستىك كورەيانىڭ ورەندەرىنىڭ تاس-تال­قانىن شىعاردى. ال فينالدا جاپونيانىڭ جەتى دۇركىن چەمپيونى, كوپتەگەن حالىقارالىق جارىستىڭ جەڭىمپازى «فۋدزي فوتو فيلم» كلۋبىمەن كۇش سىناستى. حيروسيمانىڭ قاق ورتاسىندا ورنالاسقان ءزاۋلىم كەشەن­گە جينالعان جانكۇيەر ءوز جەر­لەستەرىنە بارىنشا قولداۋ كور­سەتتى. سونىڭ اسەرى بولسا كەرەك, ال­عاشىندا «ازاماتتىڭ» ويىنشىلارى ءبىراز قوبالجىپ, قاتەلىككە ءجيى بوي الدىردى. ءۇشىنشى پارتيا­­دان كەيىن الماتىلىقتار 1:2 ەسە­بىمەن ۇتىلىپ جاتتى. دەسەك تە نامىسقا قامشى باسقان جەر­لەس­تەرىمىز تارازى باسىن تەڭەستىرىپ كەتتى. باسەكە تاعدىرى سوڭعى پار­­تيادا شەشىلدى. بۇل جولى قازاق­­ستاندىقتار نامىستى قول­دان بەر­مەدى. ءسويتىپ ەۆگەني سيۆ­كوۆ پەن اندرەي پاتراكوۆ باپتا­عان «ازامات» ايدى اسپانعا شىعا­رىپ, ازيانىڭ كلۋبتىق چەمپيو­ناتىنىڭ جەڭىمپازى اتاندى.

«ازاماتتىڭ» ساپىندا ويناعان ايگىلى ۆولەيبولشى باقىتجان باي­تورەەۆ سول جىلداردى بىلاي دەپ ەسكە الدى: «تاۋەلسىزدىك ال­عان العاشقى كەزدەرى سپورت سالاسىنا بولىنەتىن قاراجات ماردىمسىز بولعانى وزدەرىڭىزگە ءمالىم. جارىسقا شىعۋ وتە قيىن ەدى. وقۋ-جاتتىعۋ جيىنى مۇلدە وتپەيتىن. ەڭبەكاقىنى ايلاپ المايمىز. ايتەۋىر, بارشا جىگىت بىرىگىپ, تى­عىرىقتان شىعۋدىڭ جولىن قا­راستىردىق. ءبىزدىڭ باپكەرىمىزدىڭ جاقىن ءبىر تۋىسىنىڭ تاۋىق ەتىن ساتاتىن شاعىن دۇكەنى بولدى. ءبىز سونى جاعالادىق. ساۋ­دادان تۇسكەن قاراجاتقا ارزان سپورت­تىق فورما ساتىپ الىپ, جا­­رىسقا شىعاتىنبىز. مىنە, وسىنداي قيىندىققا قارا­ماس­تان قازاقستاندىق ۆولەيبولشى­لار حالىقارالىق دودالاردا جاقسى ونەر كورسەتتى. ويتكەنى بو­يى­مىزدى نامىس كەرنەپ تۇراتىن. قازاقستاننىڭ اتىن الەمگە تا­نىت­ساق دەپ, ويىن الاڭىندا جا­نىمىزدى سالىپ ايقاستىق. 1993 جىلدىڭ كوكتەمىندە جاپو­نيانىڭ حيروسيما قالاسىندا وتكەن ازيانىڭ كلۋبتىق چەم­پيوناتىنىڭ باس جۇلدەسىن وجالاۋىمىز جوعارىدا ايتىلعان ءسوزىمىزدىڭ ايقىن دالەلى. ول كەز­دەرى قازاقستاندى ەشكىم بىل­مەيتىن. بىلگەن جاعدايدىڭ وزىندە الپاۋىت ەلدەر ءبىزدى مەنسىنبەي, مۇرىندارىن شۇيىرە قارايتىن. ال ءبىز ەشنارسەگە نازار اۋدارماي, ءوزىمىزدىڭ مىقتىلىعىمىزدى مويىن­داتۋعا بارىنشا كۇش سال­دىق. ازيا ۆولەي­بولى­نىڭ ءۇش كيتى سانالاتىن – جاپو­نيا, قى­تاي جانە وڭتۇستىك كورەيا­نىڭ ەڭ ۇزدىك ۇجىمدارىن ۇت­قا­نىمىزدا, حيروسيماداعى ءزاۋلىم سپورت كەشەنىنە جينالعان جان­كۇيەردىڭ «قازاقستان! ازا­مات!» دەپ ورىندارىنان تىك تۇرىپ, ۇزاق ۋاقىت بويى قۇلشىنا قول سوققانى كۇنى كەشەگىدەي كوز الدىمىزدا. فينالدا ايگىلى «فۋدزي فوتو فيلمدى» ۇتتىق. الەمگە ايگىلى كورپوراتسيا دەمەۋشىلىك كور­­سەتىپ وتىرعان كوماندانىڭ نا­مى­سىن جاپونيا ۇلتتىق قۇرا­ماسىنىڭ ءتورت بىردەي ويىنشىسى قورعادى. ال جەڭىس تۇعىرىنىڭ ەڭ بيىك ساتىسىندا مارقايىپ تۇر­عانىمىزدا قازاقستاننىڭ جاپونياداعى ەلشىسىنىڭ ءوزى ءبىزدىڭ باس باپكەرىمىزگە حابارلاسىپ: «قازاقستاننىڭ تەك كۇنشىعىس ەلىنە عانا ەمەس, الىپ ازياعا, تىپ­تەن كۇللى الەمگە تانىلۋىنا سىز­دەردىڭ قوسقان ۇلەستەرىڭىز وراسان زور», دەپ اعىنان جارىلدى. ارينە, ونداي قۋانىشتى ساتتەر ەشۋاقىتتا ۇمىتىلمايدى.

مىنە, ازيانىڭ كلۋبتىق چەم­پيوناتىنداعى جارقىن جەڭى­سىمىزدىڭ التىن باستاۋىندا «ازا­مات» كلۋبى تۇردى. سول كومان­دانىڭ ساپىندا باقىتجان باي­تورەەۆ, الەكسەي يانشين, نيكولاي مارياسكين, رافايل گيليازۋتدينوۆ, فرانتس تساحارياس, سەرگەي ششۋكين, الەكساندر گورباتكوۆ, ۆياچەسلاۆ كرەسكين, پەتر كوبرين, اندرەي اگافونوۆ جانە ۆالەري بەلەنكوۆ سىندى سايىپقىراندار جاسىنداي جارقىلدادى. سولاردىڭ اراسىنان بايتورەەۆتى بولە-جارا اتاپ وتسەك, ەش ايىبى جوق دەپ ويلايمىز. ماسەلە تەك ونىڭ قۇراما ساپىنداعى جالعىز قا­زاق بولعاندىعىندا ەمەس. باقىت­جان كوماندانىڭ ناعىز سەركەسى, جۇرەگى, نەگىزگى قارۋى ەدى. ويىن الاڭىندا ونىڭ وسى قاسيەت­تەرى بىردەن بايقالاتىن. قاندا­سىمىزدىڭ شەبەرلىك دەڭگەيىنىڭ وزگە ويىنشىلاردان الدەقايدا جوعارى ەكەنىن مويىنداعان ماي­تالمان ماماندار 1993 جىل­دىڭ قورىتىندىسى بويىنشا باقىت­جان بايتورەەۆتى ازيانىڭ ەڭ ۇزدىك ۆولەيبولشىسى دەپ تانىدى.

2005 جىلى پاكستاننىڭ يس­لا­ماباد قالاسىندا ۇيىمداس­تىرىلعان جارىستا الماتىنىڭ «راحاتى» الدىنا جان سالماي, ارادا 12 جىل وتكەن سوڭ «ازاماتتىڭ» ەرلىگىن قايتالادى. كەيىننەن «را­حات» (2006), «الماتى» (2011) جانە «اتىراۋ» (2018) كۇمىس مەدالدى يەلەندى. العاشقى ەكەۋى فينالدا يراننىڭ «پايكانىنان» ۇتىلسا, سوڭعىسى ءدال سول پارسى ەلىنىڭ «حاتام ارداكانىنا» ەسە جىبەردى. سونداي-اق «اتىراۋ» (2002, 2004) تاعى ەكى رەت قولا جۇلدەنى ەنشىلەدى. مىنە, ەرلەر ارا­سىنداعى ازيانىڭ كلۋبتىق چەم­پيوناتىندا قازاقستاندىق ۆولەيبولشىلاردىڭ قول جەتكىزگەن تابىستارى وسىنداي.