قازۇۋ رەكتورى ەسەپ بەردى

رەكتور جوعارى وقۋ ورنىنىڭ ءبىلىم بەرۋ جانە عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىسى, ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋ جانە الەۋمەتتىك ماسەلەلەرى تۋرالى باياندادى. سونداي-اق 2020-2021 وقۋ جىلىنداعى نەگىزگى ناتيجەلەردى تالداپ, كوشباسشى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ الداعى دامۋ جوسپارىن تانىستىردى.

جيىنعا قر پرەزيدەنتى اكىمشىلىگى, پارلامەنت دەپۋتاتتارى, ۇكىمەت مۇشەلەرى, مەملەكەتتىك قۇرىلىمدار مەن ەلشىلىكتەر, جوو رەكتورلارى, قازۇۋ ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى, كورنەكتى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرلەرى, جەرگىلىكتى قالا, اۋدان اكىمدىكتەرى, اقساقالدار كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى, مەكتەپ ۇستازدارى مەن ۋنيۆەرسيتەتتىڭ پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلار قۇرامى, ءبىلىم الۋشىلار, جۇمىس بەرۋشىلەر, اتا-انالار مەن باق وكىلدەرى قاتىستى.

قر تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان ابىش ۇلى نازارباەۆ اعىمداعى جىلى وتكەن قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ وتىرىسىندا: ء«بىلىم الداعى ونجىلدىقتاعى ءبىزدىڭ ۇلتتىق يدەيامىز بولۋى ءتيىس», دەپ اتاپ ايتقان بولاتىن.

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆ جىل سايىنعى جولداۋىندا: «قازاقستاندىق ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ الدىندا اۋقىمدى, كەزەك كۇتتىرمەيتىن مىندەت تۇر  – تەك جاڭا تەندەنتسيالارعا ىلەسىپ قانا قويماي, سونىمەن قاتار ءبىر قادام ىلگەرىلەپ, تەندەنتسيالار قالىپتاستىرۋ قاجەت», دەگەن ەدى.

قازۇۋ رەكتورى ج.تۇيمەباەۆ «ۋنيۆەرسيتەت تاريحىنىڭ, وقىتۋشىلاردىڭ, عالىمداردىڭ جانە ستۋدەنتتەردىڭ كاسىبي دەڭگەيىنىڭ جوعارىلىعىنىڭ ارقاسىندا ۋنيۆەرسيتەت جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىككە يە» ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتە تەك ەكى ۋنيۆەرسيتەت الەمنىڭ توپ-200 ۇزدىك ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ قاتارىنا كىرەدى, ولار – م.ۆ.لومونوسوۆ اتىنداعى ممۋ (78-ورىن) جانە ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ (175-ورىن). سونداي-اق ۋنيۆەرسيتەت جوعارى باعاعا قول جەتكىزىپ, QS Stars Rating System حالىقارالىق رەيتينگىسىندە «بەس جۇلدىز» ارتىقشىلىعىنا يە بولعان ورتالىق ازيا وڭىرىندەگى العاشقى جانە جالعىز جوعارى وقۋ ورنى.

ءبىلىم ورداسى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ كادرلىق الەۋەتىن دامىتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارادى. وقىتۋشى-پروفەسسورلار قۇرامىنىڭ شتات سانى شامامەن 2,9 مىڭدى قۇرايدى, ونىڭ ىشىندە 1,2 مىڭنان استام دوكتورلار مەن عىلىم كانديداتتارى جانە 350-گە جۋىق PhD دوكتورلارى بار.

ۋنيۆەرسيتەت پروفەسسورلارىنىڭ اراسىندا قر ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ 10 اكادەميگى مەن 7 كوررەسپوندەنت-مۇشەسى, عىلىم مەن تەحنيكا سالاسىنداعى مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ 14 لاۋرەاتى بار.

قازۇۋ-دىڭ 400-دەن استام وقىتۋشىسى «جوو-نىڭ ۇزدىك وقىتۋشىسى» گرانتىنىڭ يەگەرلەرى, بۇل رەسپۋبليكا  بويىنشا العاندا 20 پايىزدى قۇرايدى. گرانت اياسىندا وقىتۋشىلار الەمنىڭ جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتتەرى – گارۆارد, يەل, ستەنفورد, بەركليدە بىلىكتىلىك ارتتىردى. حالىقارالىق كونفەرەنتسيالارعا قاتىسىپ, مونوگرافيالار مەن وقۋلىقتار شىعاردى.ۋنيۆەرسيتەتتىڭ 40-تان استام پروفەسسورى ۆەنگريا, گەرمانيا, موڭعوليا, فرانتسيا, اقش, رەسەي, تۇركيا, وزبەكستان جانە باسقا ەلدەردىڭ ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە ءدارىس وقىدى.

وقىتۋشىلاردى ماتەريالدىق ىنتالاندىرۋ ماسەلەلەرىنە كوپ كوڭىل بولىنەدى. ماسەلەن, اعىمداعى جىلدىڭ وزىندە جالاقى ەكى رەت كوبەيدى. ءبىرىنشى رەت اقپان ايىندا 20 پايىزعا, ەكىنشى مارتە ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترىنىڭ نۇسقاۋىنا سايكەس, 1 قىركۇيەكتە كوبەيتىلدى. ەندى وقىتۋشىلاردىڭ ەڭ تومەنگى جالاقىسى – 285 مىڭ, اعا وقىتۋشى ءۇشىن – 312 مىڭ, دوتسەنت ءۇشىن – 389 مىڭ, پروفەسسور ءۇشىن – 500 مىڭ تەڭگە.

جالپى العاندا, ۋنيۆەرسيتەت ەلدەگى گرانت يەگەرلەرىنىڭ جالپى سانىنىڭ شامامەن 7 پايىزىن قابىلدادى. الەمنىڭ 50 ەلىنەن 2,4 مىڭعا جۋىق شەتەلدىك ستۋدەنتتەر ءبىلىم الۋدا. ءبىز 2025 جىلى شەتەلدىك ستۋدەنتتەردىڭ ۇلەسىن 25 پايىزعا دەيىن جەتكىزۋ مىندەتىن قويدىق. بۇل ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن  تۇركيادا, قىرعىزستاندا, وزبەكستاندا, ارمەنيادا فيليالدار اشىلادى.

– ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتە وقۋدى تالانتتى جاستار كوبىرەك تاڭداۋدا. ەگەر وتكەن جىلى «التىن بەلگى» يەگەرلەرىنىڭ سانى 508 بولسا, وسى جىلى – 1058, ياعني ەكى ەسەگە كوبەيدى. ءبىزدىڭ تۇلەكتەر رەسپۋبليكا  جانە شەت مەملەكەتتەر بويىنشا ەڭ كوپ سۇرانىسقا يە. تۇلەكتەردىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋى ورتا ەسەپپەن 94 پايىزدى قۇرايدى. 2021 جىلى ءبىز الەمدەگى ەڭ جاقسى ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ QS رەيتينگىسىندە تۇلەكتەردىڭ جۇمىسقا قابىلەتتىلىگى بويىنشا ۇزدىك 201-250-گە كىردىك. «جۇمىسپەن قامتىلعان تۇلەكتەردىڭ ۇلەسى» كورسەتكىشى بويىنشا ۋنيۆەرسيتەت الەمدە 55-ورىندا, – دەپ اتاپ ءوتتى جانسەيىت تۇيمەباەۆ.

بيىل حالىقارالىق ستاندارتتاردى ەسكەرە وتىرىپ ازىرلەنگەن جاڭا ۇلگىدەگى ديپلومدار العاش رەت بەرىلدى. بۇل قادام ۋنيۆەرسيتەتتىڭ بەدەلى مەن ءيميدجىن ودان ءارى ارتتىرادى.  650-دەن استام ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى ىسكە اسىرىلۋدا, ولاردىڭ 120-سى اقش, ەۋروپا, وڭتۇستىك-شىعىس ازيا, رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىمەن بىرلەسكەن قوسديپلومدى باعدارلامالار. 

92 باعدارلاما اعىلشىن تىلىندە جۇزەگە اسىرىلادى. جىل سايىن ءبىلىم بەرۋدەگى پەرسپەكتيۆالىق ترەندتەردى ەسكەرە وتىرىپ, ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن وزەكتەندىرۋ جۇزەگە اسىرىلادى. وسىلايشا اعىمداعى جىلى 100-دەن استام جاڭا ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى ىسكە قوسىلماق.

جاراتىلىستانۋ-عىلىمي جانە ينجەنەرلىك-تەحنيكالىق باعىت بويىنشا: نەۆرولوگيا, كيبەرفيزيكا, تسيفرلىق ەكونوميكا, بيولوگيالىق ينجەنەريا, روبوتوتەحنيكالىق جۇيەلەر, باسقارۋدىڭ زياتكەرلىك جۇيەلەرى, ەكولوگيالىق ينجەنەريا, تابيعي-تەحنوگەندىك تاۋەكەلدەر جانە ت.ب.

بۇگىندە ۋنيۆەرسيتەت ەلىمىزدەگى عىلىمي جوبالار مەن عىلىمي جاريالانىمدار سانى بويىنشا كوشباسشى. رەيتينگتىك باسىلىمدارداعى ءاربىر بەسىنشى قازاقستاندىق جاريالانىم ۋنيۆەرسيتەتكە تيەسىلى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ بەس عىلىمي جۋرنالى حالىقارالىق دەرەكتەر قورىنا كىرەدى.  ەلىمىزدىڭ عىلىمي-تەحنيكالىق دامۋىنىڭ ماڭىزدى باسىمدىقتارى بويىنشا جالپى بيۋدجەتى 7,7 ملرد تەڭگەدەن اساتىن 500-گە جۋىق عىلىمي جوبا ىسكە اسىرىلۋدا. ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارى 400-دەن استام پاتەنتتەر مەن اۆتورلىق كۋالىكتەرگە يە بولدى.

«جاس عالىمداردى قولداۋ جۇيەسى قارقىندى جۇمىس ىستەيدى, «قازۇۋ-دىڭ ۇزدىك جاس عالىمى» كونكۋرسى وتكىزىلەدى. جىل سايىن 15-كە جۋىق قىزمەتكەر جاس تالانتتى عالىمدارعا ارنالعان  مەملەكەتتىك عىلىمي ستيپەنديانىڭ يەگەرى اتانادى. ۋنيۆەرسيتەت باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى ءبىلىم الۋشىلاردى الەۋمەتتىك قولداۋ بولىپ تابىلادى. الەۋمەتتىك وسال ساناتتاعى 1000-نان استام «وتە جاقسى» جانە «جاقسىعا» وقيتىن ستۋدەنتتەر, جوعارى سپورتتىق جەتىستىكتەرى ءۇشىن وقۋ اقىسىنا 10-نان 25 پايىزعا دەيىن جەڭىلدىك الادى. سونداي-اق دارىندى ستۋدەنتتەردى قولداۋ ءۇشىن دەمەۋشىلىك قاراجاتتى بەلسەندى تۇردە تارتامىز. دەمەۋشىلەرىمىزدىڭ قاتارىندا 650 ءبىلىم الۋشىعا ستيپەنديا تولەيتىن 50-دەن استام ۇيىم مەن كومپانيالار بار. ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ ستۋدەنتتەرى قازاقستاندىق جانە حالىقارالىق سپورت ارەناسىندا بەلسەندى ونەر كورسەتۋدە. توكيو وليمپياداسىندا ستۋدەنتتەر مەن تۇلەكتەر ءتورت قولا مەدال الىپ كەلدى», دەدى رەكتور.

ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ – بۇل ستۋدەنتتەر قالاسى. مۇندا رەسپۋبليكانىڭ بارلىق وڭىرلەرىنەن كەلگەن جاستار ءبىلىم الۋدا. كامپۋس اۋماعىندا تولىققاندى ءبىلىم بەرۋ مەن بوس ۋاقىتتى وتكىزۋگە ارنالعان تۇتاس كەشەن جۇمىس ىستەيدى: جاتتىعۋ زالى, سپورت الاڭدارى جانە سەكتسيالارى بار سپورت كەشەنى, ستۋدەنتتەرگە ارنالعان ءبىلىم بەرۋ, مەديتسينالىق جانە الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق قىزمەتتەر كورسەتەتىن «كەرەمەت» ستۋدەنتتەرگە قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى, 300 ورىندىق ينتەرنەت-كافە,  سونداي-اق جەكە كينوتەاتر بار.

قازىرگى ۋاقىتتا جەتى وقۋ كورپۋسىندا سىرتقى مەردىگەرلەردى تارتپاي, ۋنيۆەرسيتەت قىزمەتكەرلەرى جوندەۋ جۇرگىزگەن. ءۇش وقۋ كورپۋسىندا كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى اياقتالۋعا جاقىن.

جوعارى ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ الدىڭعى قاتارلى ءبىلىم بەرۋ-عىلىمي ينفراقۇرىلىمدى قۇرۋدى تالاپ ەتەتىنىن اتاپ ءوتۋ قاجەت. سونداي-اق شامامەن 70 000 م2 قوسىمشا اۋديتوريالىق قور مەن زەرتتەۋ زەرتحانالارىنا قاجەتتىلىك بار. وسىعان بايلانىستى قازىرگى وقۋ كورپۋستارىن تۇبەگەيلى جاڭعىرتۋ جانە جاڭالارىن سالۋ تالاپ ەتىلەدى. ۇشىنشىدەن, 2,5 مىڭنان استام وقىتۋشى مەن قىزمەتكەر تۇرعىن ۇيگە مۇقتاج.

رەكتور جوعارىدا اتالعان ماسەلەلەردى شەشۋ ماقساتىندا كامپۋستى دامىتۋ جونىندەگى 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان جۇمىس جوسپارى ازىرلەنگەنىنە توقتالدى.  وندا جاتاقحانالاردى قايتا قۇرۋ جانە سالۋ, وقۋ كورپۋستارىن قايتا قۇرۋ جانە سالۋ, قىزمەتتىك تۇرعىن ءۇي سالۋ  كوزدەلگەن.

اتالعان ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن ۋنيۆەرسيتەت قر بعم «قارجى ورتالىعى» اق-مەن بىرلەسىپ, جاتاقحانالار سالۋ ءۇشىن الەۋەتتى ينۆەستورلاردى تارتۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزۋدە. سونداي-اق قارجىلاندىرۋدىڭ ءتۇرلى تەتىكتەرى قاراستىرىلۋدا جانە سىرتقى ينۆەستيتسيالاردى تارتۋ جوسپارلانۋدا.

ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى ءسوزىن قورىتىندىلاي كەلە: «قازىرگى ۋاقىتتا ۋنيۆەرسيتەت ۇجىمى جوعارى ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ بويىنشا ستراتەگيالىق مىندەتتەردى شەشۋگە ۇمتىلۋدا. قازۇۋ-دىڭ ودان ءارى دامۋى ەلىمىزدىڭ ادامي كاپيتالى مەن عىلىمي-تەحنولوگيالىق الەۋەتىن كۇشەيتۋگە ىقپال ەتەتىن بولادى», دەپ اتاپ ءوتتى.

ۋنيۆەرسيتەت باسشىسىنىڭ بايانداماسىنان سوڭ, ستۋدەنتتەر, وقىتۋشىلار مەن باق وكىلدەرى وزدەرىن تولعاندىرعان ساۋالدارىنا جاۋاپ الدى. كەزدەسۋ قورىتىندىسى بويىنشا بىرقاتار ماسەلەلەردى باسشىلىق باقىلاۋىنا الدى جانە كەلىپ تۇسكەن بارلىق ۇسىنىستار ءوز دەڭگەيىندە قارالاتىن بولادى.