ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن تولىق اقتاۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسيانىڭ جوبالىق كەڭسەسى مەن الماتى وبلىسىنىڭ اكىمدىگى بولشەۆيكتىك-ستاليندىك رەجىمنىڭ شارۋالارعا قارسى كۇشتەپ ۇجىمداستىرۋ, ەت پەن استىق دايىنداۋ جانە باسقا دا ساياسي ناۋقاندارىنىڭ قۇرباندارى بويىنشا ماتەريالدار جيناۋ جونىندە تاجىريبە الماسۋ سەمينارىن وتكىزدى.
تاقىرىپتى زەرتتەپ جۇرگەن جەتەكشى عالىمدار اراسىندا تاجىريبە جانە اقپارات الماسۋ ماقساتىندا ۇيىمداستىرىلعان كەزەكتى رەسپۋبليكالىق تاقىرىپتىق سەمينارعا نۇر-سۇلتان, الماتى, شىمكەنت قالالارى مەن وبلىستاردىڭ وڭىرلىك كوميسسيالارىنىڭ جۇمىس توپتارىنىڭ وكىلدەرىمەن قاتار, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر, عالىمدار, قوعام قايراتكەرلەرى, ساراپشىلار مەن ەرىكتىلەر قاتىستى.
جيىنعا ونلاين قوسىلعان ساراپشىلار قازاقستان شارۋالارىنا قاتىستى بولشەۆيكتىك-ستاليندىك بيلىكتىڭ كۇشتەپ ۇجىمداستىرۋ مەن وتىرىقشىلاندىرۋ, كۇشتەپ ەت جانە استىق دايىنداۋ جانە باسقا دا ساياسي ناۋقاندارى بارىسىندا قازاقستاندىق ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن اقتاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا اتقارىلعان جۇمىس تۋرالى ەسەپ بەرىپ, جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋلەر تاجىريبەسىن ورتاعا سالدى, سونداي-اق وڭىرلىك كوميسسيالاردىڭ عىلىمي-ىزدەستىرۋ جۇمىستارىن جەتىلدىرۋ جولدارىن ايقىنداپ, بىرقاتار ۇسىنىستى تالقىلادى.
ءىس-شارانى ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن تولىق اقتاۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسيانىڭ مۇشەسى, مەملەكەتتىك كوميسسيانىڭ قىزمەتىن قولداۋ جونىندەگى جوبالىق كەڭسەنىڭ جەتەكشىسى سابىر قاسىموۆ جۇرگىزدى. ول ءوز سوزىندە 30-شى جىلداردىڭ باسىندا بولشەۆيكتىك-ستاليندىك بيلىكتىڭ ارەكەتىنەن باستالعان الاپات قاسىرەتتىڭ قازاق حالقىنا وراسان زور ادامي جانە ەكونوميكالىق شىعىن اكەلگەنىن جانە ونىڭ سالدارى ءالى كۇنگە دەيىن ۇمىتىلماعانىن اتاپ ءوتتى.
«قايعىلى جاعدايعا اكەلگەن وقيعالاردى مەملەكەتتىك تۇرعىدان زەرتتەپ, تالقىلاپ جانە وعان باعا بەرىپ, ءوز قورىتىندىلارىمىز بەن تۇجىرىمدارىمىزدى مەملەكەتتىك كوميسسياعا ۇسىنۋىمىز كەرەك», دەدى جوبالىق كەڭسەنىڭ باسشىسى. سابىر قاسىموۆ ءوز سوزىندە سونداي-اق ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن تولىق اقتاۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسيانىڭ جۇمىسى مەن العا قويىلعان مىندەتتەرگە قىسقاشا توقتالىپ ءوتتى. مەملەكەتتىك كوميسسيانىڭ 10 جۇمىس توبىنىڭ تورتەۋى ەلدى مەكەندەر, اۋىل تۇرعىندارىنا قاتىستى قۋعىن-سۇرگىندى زەرتتەپ جاتقانى ايتىلدى.
«پرەزيدەنت قۇربانداردىڭ نەگىزگى ساناتتارىن تولىق قۇقىقتىق جانە ساياسي اقتاۋ مىندەتىن قويىپ وتىر, سوندىقتان ەلدە ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن كەشەندى جانە جاپپاي زەرتتەۋ بويىنشا جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. عالىمدار بۇرىن جابىق بولعان مۇراعاتتارعا قول جەتكىزدى. ولار جالاقى مەن لاۋازىمىن ساقتاي وتىرىپ, نەگىزگى جۇمىسىنان بوساتىلدى. وڭىرلىك كوميسسيالار قۇرىلىپ, عىلىمي نەگىزدەلگەن ءادىسنامالار مەن نۇسقاۋلىقتار ازىرلەندى», دەپ اتاپ ءوتتى سابىر قاسىموۆ.
سونىمەن قاتار جيىندا ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن تولىق اقتاۋ جونىندەگى وڭىرلىك كوميسسيانىڭ توراعاسى, الماتى وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى باتىرجان بايجۇمانوۆتىڭ قۇتتىقتاۋ ءسوزى وقىلدى. ال نەگىزگى باياندامانى مەملەكەتتىك كوميسسيانىڭ مۇشەسى, بولشەۆيكتىك-ستاليندىك بيلىكتىڭ شارۋالارعا قاتىستى كۇشتەپ ۇجىمداستىرۋ, ازىق-ت ۇلىك دايىنداۋ جانە باسقا دا ساياسي ناۋقاندارىنىڭ قۇرباندارىن اقتاۋ ءۇشىن زەردەلەۋ, قورىتىندىلار مەن ۇسىنىمدار ازىرلەۋ جونىندەگى جۇمىس توبىنىڭ جەتەكشىسى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور تالاس وماربەكوۆ جاسادى. عالىم تاقىرىپقا قاتىستى باستى ماسەلەلەردى اتاپ ءوتىپ, اتقارىلعان جۇمىس بارىسى مەن ۇسىنىستارىن ورتاعا سالدى.
وڭىرلىك توپتار الدىندا اۋقىمدى مىندەتتەر تۇرعانى بەلگىلى. ءىس-شارا بارىسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن كۇشتەپ دايىنداۋ جىلدارى قانشا ادام اتىلعانىن, بۇكىل قازاقستاندىقتاردىڭ قانشاسى قىلمىستىق جانە اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلعانىن – سوتتاردىڭ جانە سوتتان تىس ورگانداردىڭ ۇكىمدەرىمەن سوتتالعانىن, كۇشتەپ دايىنداۋ جۇرگىزىلگەن بارلىق جىلدار ىشىندە قانشاسى قونىس اۋدارعانىن انىقتاۋ قاجەتتىگى باسا ايتىلدى.
سەمينارعا قاتىسقان بارلىق ءوڭىر وكىلدەرى, وڭىرلىك كوميسسيالاردىڭ جۇمىس توپتارىنىڭ جەتەكشىلەرى مەن مۇشەلەرى ءسوز سويلەپ, ۇجىمداستىرۋ جانە وتىرىقشىلاندىرۋ بارىسىنداعى قۋعىن-سۇرگىندەر, كۇشتەپ ەت جانە استىق دايىنداۋ ناۋقاندارى تۋرالى وزدەرى انىقتاعان جاڭا مالىمەتتەردى ۇسىنىپ, زارداپ شەككەن جاڭا ەسىمدەردى اتادى. قاتىسۋشىلار جۇمىس بارىسىندا كەزدەسكەن كەدەرگىلەر تۋرالى دا وي ءبولىسىپ, ارىپتەستەرىنىڭ پىكىرىن ءبىلدى.
جوبالىق كەڭسە جەتەكشىسى مۇراعاتتار وبەكتيۆتى شىندىقتى ىزدەۋ مەن ورناتۋدىڭ جالعىز كوزى ەمەس ەكەنىنە نازار اۋداردى. وڭىرلەردە, اۋىلدار مەن اۋىلداردا ۇلكەن ىزدەۋ جۇمىستارىن ۇيىمداستىرۋ قاجەت. س.قاسىموۆ اقساقالداردىڭ ۇرپاقتارىن ىزدەپ, ەستەلىكتەرىن جازىپ, جاڭا ارتەفاكتىلەر, وتباسىلىق جادىگەرلەر مەن قۇجاتتاردى تابۋعا شاقىرىپ, شىعارماشىل زيالى قاۋىم وكىلدەرىن, قوعامتانۋشى عالىمداردى بۇكىل ەل بويىنشا مەملەكەتتىك كوميسسيانىڭ جۇمىسىنا بەلسەندى قاتىسۋعا شاقىردى.