قولما-قول اقشانى قولداناتىندار ازايدى

راسىمەن بىلتىر تسيفرلىق سالادا ۇلكەن وزگەرىستەر بولدى. وسى سالادا ۇكىمەت تالاي جىل ءجۇرىپ جەتكىزە الماعان تابىستارعا پاندەميا ءبىر-اق جىلدا جەت­كىزگەندەي. اسىرەسە, اياق استىنان تابىسىنان ايرىلعان جاندارعا بەرىلگەن 42500 تەڭگە مەن «ۆيرۋس اقشا ارقىلى دا جۇعادى, سوندىقتان مۇمكىندىگىنشە قولما-قول تولەمنەن اۋلاق بولىڭىزدار» دەگەن ساقتىق شاراسى جۇرتتىڭ جاپپاي كارتا جۇيەسىنە كوشۋىنە سەبەپكەر بولدى. قاراڭىز ەندى: بىلتىر 1 قازان­داعى جاعداي بويىنشا بانكتەردىڭ اينا­لىمداعى كارتوچكالارىنىڭ سانى 44,3 ملن-عا جەتكەن. مۇنداي بۇرىن-سوڭ­دى بولماعان. بانك كارتوچكالارىن ۇستاۋ­شىلاردىڭ سانى بولسا, 37,2 ملن-عا جەتكەن. 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا بۇل – 44,9%-عا ارتىق كورسەتكىش.

قازىر قولما-قول اقشامەن ەسەپ ايى­رىسىپ تۇرعان ادامدى سيرەك كورەسىز. تەحنولوگيادان حابارى بار ادامعا تو­لەمدى بانك كارتاسىمەن جاساي سالعان وڭاي. قازىر كارتانىڭ ءوزى قالىپ بارا­دى. قالالىقتاردىڭ باسىم بولىگى موبيلدىك قو­سىمشامەن تولەم جاساۋعا كوشكەن. قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق جاعدايى­نا شولۋ جاساپ وتىراتىن Ranking.kz رەسۋرسىنىڭ حابارلاۋىنشا, قازىرگى تاڭ­دا تولەم كارتاسىمەن جاسالعان 20 تولەم وپەراتسياسىنىڭ بىرەۋى عانا قولما-قول اقشامەن جۇرگىزىلەدى. قازاقستاندىق جانە شەتەلدىك كارتانىڭ كومەگىمەن اق­شا الۋ ءبىر جىلدىڭ ىشىندە 27,3%-عا ار­تىپ, بيىلعى قاڭتار-ماۋسىم ايىندا 11,4 ترلن تەڭگەنى قۇراعان. كارتا بو­يىنشا تولەمدەردىڭ جالپى اينالىمىن­دا اقشانى قولما-قول شەشىپ الۋ ءبىر جىل­دىڭ ىشىندە 36,9%-دان 24,1%-عا دە­يىن قىسقارعان. مىسالى, تەك 2015 جى­لى كارتا قولدانۋشىلاردىڭ 90,3%-ى اقشانى قولما-قول السا, 2019 جىلى ولار­دىڭ ۇلەسى 60,6% بولعان.

وسى كەزەڭدە تولەم كارتالارىن پايدالانۋ ارقىلى قولما-قول اقشا الۋ ترانزاكتسيالار سانى 8,1%-عا, ياعني 162,7 ملن-عا دەيىن تومەندەگەن. بۇل دەگەنىڭىز قازاقستاندىقتار قولما-قول اقشاسىز تولەم جاساۋعا ءبىرجولا كوشە باستادى دەگەن ءسوز. ايتالىق, 2020 جىلى قولما-قول اقشا بەرۋ ترانزاكتسيالارى 12,4% بولسا, 2019 جىلى — 26,5%, ال 2015 جىلى 72,7% بولعان.

بيىلعى قاڭتار-شىلدە ايلارىندا قولما-قول اقشانى شەشىپ الۋ بويىنشا ترانزاكتسيانىڭ ورتاشا چەگى 70,2 مىڭ تەڭگەنى قۇراعان. بۇل بىلتىرعى وسى كەزەڭمەن سالىستىرعاندا 38,4%-عا ارتىق. 2019 جىلى بۇل كورسەتكىش 45 مىڭ تەڭگە بولسا, 2015 جىلى 37,9 مىڭ تەڭگە بولعان. وسى رەتتە قولما-قول اقشاسىز تولەمنىڭ ءبىر وپەراتسياسىنىڭ ورتاشا چەگى شامامەن 11-12 مىڭ تەڭگە ارالىعىن قۇرايدى.

قازاقستاننىڭ وڭىرلەرى بويىنشا تولەم كارتالارىنان قولما-قول اقشا­نى شەشىپ الاتىنداردىڭ كوبى – نۇر-سۇل­تان مەن الماتى قالاسىنىڭ تۇر­عىن­دارى ەكەن. 2021 جىلدىڭ قاڭتار-شىل­دە ارالىعىندا بانك كارتالارىنان الما­تىلىقتار بارلىعى 2,5 ترلن تەڭگە, ەلور­دالىقتار 1,3 ترلن تەڭگە كولە­مىندە قولما-قول اقشا العان. قالعان اۋماق­تارداعى كورسەتكىشتەر شامامەن 227,3 ملرد تەڭگە اينالاسىندا.

قولما-قول اقشا كوبىنە بانكومات­تاردان الىنادى. بيىلعى قاڭتار-شىل­دە ارالىعىندا بانكوماتتاردان 10 ترلن-نان استام تەڭگە الىنسا, POS-تەرمي­نالدار ارقىلى بەرىلگەن اقشا نەبارى – 1,4 ترلن تەڭگە.

ايتپاقشى, قازاقستاندا بانكومات­تاردىڭ سانى دا ءبىر جىلدىڭ ىشىندە 5,5%-عا كوبەيگەن, ياعني جاڭادان 12,8 مىڭ قۇرىلعى ورناتىلدى. سونىڭ ىشىندە cash-in فۋنكتسياسى بار بانكوماتتار سانى 5,9 مىڭعا جەتىپ, جىلدىق ءوسىمى 20,3%-عا ارتتى. بىراق قولما-قول اقشا بە­رەتىن فۋنكتسياسى عانا بار بانكوماتتار قاتارى ءبىر جىلدىڭ ىشىندە – 4,6%-عا, ياعني 6,9 مىڭعا ازايعان.